İran Fay Hattı: 2026’da Türkiye’yi Bekleyen Riskler ve Fırsatlar

ANALİZ – 2026 yılının başında İran, 1979 Devrimi’nden bu yana en derin iç krizlerinden birini yaşıyor. Tahran’da hayat pahalılığı ve döviz kriziyle başlayan şovlar, bugün rejim aksisi topyekûn bir halk hareketine dönüşmüş durumda. 534 kilometrelik ortak sona sahip olan Türkiye için bu durum yalnızca komşuda çıkan bir yangın değil; göç, güç ve jeopolitik istikrarlar açısından bir “sıçrama” (spillover) riskidir.

İran’daki istikrarsızlığın Türkiye üzerindeki mümkün tesirlerini üç ana başlıkta inceleyebiliriz.

1. Göç Baskısı: “Su Mültecileri” Kapıda mı?

2026 protestolarını geçmişteki “Kadın, Hayat, Özgürlük” hareketinden ayıran en temel fark, krizin gerisindeki çevresel ve ekonomik çöküştür. İran, yalnızca siyasi baskıyla değil, tıpkı vakitte önemli bir “su iflası” ile karşı karşıya. Barajların kuruduğu ve tarımın durma noktasına geldiği İran içlerinden Türkiye hududuna gerçek yeni bir göç dalgası riski uzmanlar tarafından sıklıkla lisana getiriliyor.

Türkiye Cumhuriyeti Bağlantı Başkanlığı ve Göç Yönetimi, hudut sınırında “7/24 ileri teknolojiyle” kontrol yapıldığını ve şu an için olağandışı bir hareketlilik olmadığını vurgulasa da, analistler uzun vadeli bir istikrarsızlığın “çevresel mülteci” akınını tetikleyebileceği konusunda uyarıyor. Türkiye için bu durum, içerideki mülteci tartışmalarını alevlendirebilecek yeni bir toplumsal güvenlik başlığıdır.

2. Güçte Büyük Yol Ayrımı: Temmuz 2026

Türkiye ile İran ortasındaki en somut ekonomik bağ olan 25 yıllık doğalgaz muahedesi Temmuz 2026’da sona eriyor. Yıllık 10 milyar metreküp gaz sağlayan bu çizginin yenilenip yenilenmeyeceği, bölgedeki tansiyon nedeniyle belirsizliğini koruyor.

Ancak Türkiye, bu riske karşı hazırlıklı görünüyor:

• LNG Dönüşümü: Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, ABD’li ExxonMobil ve Shell üzere devlerle 2026’da devreye girecek devasa LNG muahedeleri imzaladı.

• Bağımsızlık Atağı: Azerbaycan ile yapılan yeni gaz mutabakatları ve Karadeniz gazının sisteme dahil edilmesi, Türkiye’nin İran gazına olan bağımlılığını en düşük düzeye çekmiş durumda. İran’daki kriz, Ankara’nın bu “stratejik kopuşu” hızlandırmasına ve güç portföyünü büsbütün Batı eksenli LNG’ye kaydırmasına neden olabilir.

3. “Trump Faktörü” ve Sanayi Riskleri

Donald Trump’ın “Maksimum Baskı” siyasetine geri dönmesi ve Maduro operasyonu sonrası İran’a yönelik sert açıklamaları, Ankara’yı diplomatik bir mayın tarlasının ortasına bırakıyor. Ekonomist Atilla Yeşilada’ya nazaran, Türkiye’nin İran ile geçmişteki ticari bağları (Halkbank davası gibi) yeni bir yaptırım riskini her vakit canlı tutuyor.

İran’daki kriz derinleşirse:

• Tedarik Zincirleri: Türkiye’nin makine ve besin ihracatı sekteye uğrayabilir.

• Suriye Boşluğu: İran’ın Suriye’den çekilmek zorunda kalması, Türkiye için bir “güvenlik vakumu” yaratabilir. Ankara bu boşluğu doldurarak Suriye’nin yine imarında ana aktör olma fırsatı yakalasa da, askeri maliyetlerin artma riski bulunuyor.

Sonuç: Stratejik Sabır Yılı

Türkiye, 2026 yılına düşük kamu borcu (%25) ve güzelleşen risk primi (CDS) ile girse de, komşusundaki bu sarsıntının sarsıntılarını hissetmemesi imkansız. Ankara şu an için “bekle-gör” siyasetiyle hudut güvenliğini ve güç çeşitliliğini önceliyor. Fakat İran’daki yangın büyürse, Türkiye hem insani hem de ekonomik açıdan bölgenin “istikrar adası” rolünü korumak için daha proaktif adımlar atmak zorunda kalabilir.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]