ÖZEL HABER | TRUMP’IN “1 ŞUBAT” TARİFESİ

PAZAR GÜNÜ BAŞLAYACAK OLAN YENİ EKONOMİK DÜZEN

Washington DC’de, Beyaz Saray’ın Gül Bahçesi’nde (Rose Garden) atılan imzalar ve toplumsal medya platformu Truth Social üzerinden gece yarısı yayımlanan iletiler, global ticaretin fay çizgilerini bir defa daha ve bu kere çok daha şiddetli bir formda sarsmaya hazırlanıyor. ABD Başkanı Donald J. Trump’ın ikinci periyodunda, “Önce Amerika” (America First) doktrini, daha agresif, daha öngörülemez ve tüzel sonları zorlayan bir “Mütekabiliyet” (Reciprocity) ve “Cezalandırma” stratejisine evrilmiş durumda. 1 Şubat 2026 Pazar günü, bu stratejinin ete kemiğe büründüğü, global tedarik zincirlerinin tekrar haritalanacağı tarihi bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçecek. ABD’nin ticaret fazlası veren ülkelere yönelik olarak devreye alacağı %15’lik ek gümrük vergisi paketi ve eş vakitli olarak İran ile ticari münasebet içinde olan ülkelere yönelik %25’lik yaptırım tehdidi, Ankara’dan Pekin’e, Berlin’den Mexico City’ye kadar tüm başkentlerde kırmızı alarmların çalmasına neden oldu.

Paraanaliz.com olarak hazırladığımız bu kapsamlı araştırma belgesi, yalnızca yaklaşan 1 Şubat tarihine odaklanmakla kalmıyor; Trump’ın ticaret savaşlarının anatomisini, Türkiye iktisadının bu fırtınadaki pozisyonunu, ihracatçının karşı karşıya olduğu çok katmanlı riskleri ve mümkün çıkış stratejilerini en ince ayrıntısına kadar masaya yatırıyor. İhracatçı birliklerinden lojistik operatörlerine, Washington’daki lobi şirketlerinden Anadolu’daki sanayi bölgelerine kadar uzanan geniş bir perspektifte, Türkiye’nin bu ticaret savaşından “teğet mi geçeceğini” yoksa “tam isabet mi alacağını” tahlil ediyoruz. Raporumuz, bilgiye dayalı öngörüler, sektörel hasar tespit simülasyonları ve jeopolitik risk haritaları ile iş dünyasına bir pusula olmayı hedeflemektedir.

BÖLÜM 1: GLOBAL TİCARETTE PARADİGMA DEĞİŞİMİ VE TRUMP 2.0 DOKTRİNİ

1.1. “Tarife”: Bir Ekonomik Silahın Tekrar Keşfi

Donald Trump’ın iktisat siyasetinin merkezinde, 20. yüzyılın özgür ticaret ezberlerini bozan tek bir söz yatıyor: “Tarife”. Seçim kampanyası boyunca “Tarife, sözlükteki en hoş kelimedir” diyerek niyetini açıkça muhakkak eden Trump, ikinci başkanlık periyodunda gümrük vergilerini yalnızca bir gelir kapısı yahut yerli üreticiyi müdafaa aracı olarak değil, tıpkı vakitte diplomatik bir sopa ve jeopolitik bir kaldıraç olarak kullanmaktadır. 2018-2019 periyodundaki ticaret savaşları, bugünkü tablonun yanında yalnızca bir “ısınma turu” olarak kalabilir. Çünkü Trump 2.0 devri, çok daha sistematik, çok daha kapsamlı ve türel altyapısı “Ulusal Acil Durum” yetkileriyle güçlendirilmiş bir korumacılık duvarı inşa etmektedir.

Mütekabiliyet Yasası (Trump Reciprocity Trade Act) olarak bilinen ve ABD Ticaret Temsilciliği’ne (USTR) geniş yetkiler tanıyan yeni düzenleme, ABD’nin gümrük tarifelerini, ticaret ortağı olan ülkenin ABD mallarına uyguladığı tarifelerle eşitlemeyi hedefliyor üzere görünse de, asıl emel ABD’nin kronik dış ticaret açığını kapatmaktır. Trump idaresi, ticaret açığını bir “ulusal güvenlik tehdidi” ve “ekonomik kan kaybı” olarak tanımlamakta; bu açığı veren ülkeleri ise ABD’nin zenginliğini sömüren aktörler olarak kodlamaktadır. Bu bakış açısı, 1 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan tarifelerin temel meşruiyet tabanını oluşturmaktadır.

1.2. 1 Şubat Tarihinin Anatomisi: Neden Artık?

Pazar günü yürürlüğe girecek olan bu tarife dalgası, rastlantısal bir tarih değildir. Washington bürokrasisinde ve global piyasalarda bu tarihin seçilmesinin arkasında yatan birkaç kritik dinamik bulunmaktadır:

1. Veri Nihaileşmesi ve Stratejik Zamanlama: ABD Ticaret Bakanlığı ve Nüfus Sayım Ofisi (Census Bureau), 2025 yılına ilişkin ticaret datalarını Ocak ayı sonunda kesinleştirmiştir. Bu datalar, Trump idaresinin “büyük ve kalıcı ticaret fazlası veren ülkeler” listesini güncellemesine imkan tanımıştır. 2025 datalarına nazaran ABD aleyhine açık veren ülkeler, otomatik olarak “izleme listesi”nden “eylem listesi”ne (Action List) transfer edilmiştir.
2. Geçici Ateşkeslerin Sonu: 2025 yılı boyunca Avrupa Birliği, Japonya ve kimi Asya ülkeleriyle yürütülen süreksiz müzakereler ve tanınan muafiyet müddetleri, 1 Şubat prestijiyle sona ermektedir. Trump idaresi, bu tarihi bir “kaldıraç” olarak kullanarak, muhataplarını masada taviz vermeye zorlamaktadır. Grönland krizi sırasında Avrupa ülkelerine yönelik tehditler, bu stratejinin en somut örneğidir.
3. Jeopolitik Baskı Aracı: İran ile ilgili tansiyonların tırmandığı bir periyotta, 1 Şubat tarihi, ekonomik yaptırımların siyasi maksatlarla senkronize edildiği bir “D-Day” (Çıkarma Günü) olarak kurgulanmıştır.

1.3. Yasal Çerçeve: IEEPA ve Ulusal Güvenlik Kalkanı

Trump’ın gümrük vergilerini bu kadar süratli ve Kongre onayı olmaksızın devreye alabilmesinin gerisindeki hukuksal güç, 1977 tarihli Milletlerarası Acil Ekonomik Güçler Yasası’dır (IEEPA – International Emergency Economic Powers Act). Lider, “ulusal güvenliğe yönelik olağandışı ve fevkalâde bir tehdit” ilan ederek, ticaret akışını dilediği üzere düzenleme yetkisine sahiptir. Trump, ticaret açıklarını, hudut güvenliğini ve uyuşturucu trafiğini (fentanil krizi) birleştirerek IEEPA’yı aktive etmiş ve gümrük vergilerini bir “ekonomik savunma aracı” olarak konumlandırmıştır.

Bu yasal taban, Amerikan mahkemelerinde tartışmalı olsa da, Yüksek Mahkeme’nin (Supreme Court) liderin yetkilerine yönelik geniş yorumları, Trump’ın elini güçlendirmektedir. Münasebetiyle, Türk ihracatçısının “Bu vergiler hukuka muhalif, iptal edilir” beklentisine girmesi, stratejik bir yanılgı olacaktır. Çünkü süreç yargıda çözülene kadar, pazar hisseleri çoktan el değiştirmiş olabilir.

BÖLÜM 2: TÜRKİYE-ABD TİCARET DENKLEMİ VE “FAZLA” TARTIŞMASI

Türkiye, son yıllarda ABD ile olan ticaret hacmini 30 milyar dolar düzeyinin üzerine taşıyarak tarihi bir muvaffakiyete imza atmıştır. “100 Milyar Dolar Ticaret Hacmi” gayesi doğrultusunda ilerleyen iki ülke ortasındaki ekonomik ilgiler, paradoksal bir biçimde bu muvaffakiyetin kurbanı olma riskiyle karşı karşıyadır. Trump’ın “Ticaret Fazlası Veren Ülkeler” (Trade Surplus Countries) kategorisi, Türkiye için kritik bir eşik teşkil etmektedir.

2.1. Sayıların Lisanı: Türkiye ABD’ye Ne Kadar Satıyor?

ABD Nüfus Sayım Ofisi (Census Bureau) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) dataları incelendiğinde, Türkiye’nin ABD ile olan mal ticaretinde istikrarlı bir seyir izlediği, fakat son periyotta ibrenin Türkiye lehine dönmeye başladığı görülmektedir.

• 2024 Genel Görünümü: ABD datalarına nazaran 2024 yılında ABD, Türkiye’ye karşı yaklaşık 1.4 milyar dolar ticaret açığı vermiştir. Fakat Türkiye bilgilerine nazaran bu durum, hesaplama tekniklerindeki farklılıklar (CIF/FOB) nedeniyle değişiklik gösterebilmektedir.
• 2025 Yılı Kırılımı: 2025 yılı bilgileri, Türkiye ihracatının ivme kazandığını göstermektedir. Bilhassa Eylül ve Ekim 2025 aylarında Türkiye’nin ABD’ye ihracatında yaşanan artışlar, ABD’nin Türkiye’den ithalatını artırdığını ve ticaret istikrarının Türkiye lehine “fazla” vermeye başladığını ortaya koymaktadır.6 Ekim 2025’te ABD’nin Türkiye’den ithalatı 1.35 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiş, ihracatı ise artış göstermiş olsa da, kümülatif istikrarda Türkiye’nin pozisyonu “dikkat çekici” kategorisine yükselmiştir.

Bu noktada kritik soru şudur: Trump idaresi, Türkiye’yi “sistematik olarak ticaret fazlası veren ve ABD pazarını sömüren” bir ülke olarak mı, yoksa “dengeli ticaret ortağı” olarak mı görmektedir? Cevap, ne yazık ki sayılardan çok siyasi tercihlerde batındır.

2.2. Hizmet Ticareti: Türkiye’nin Saklı Kozu mu, Yumuşak Karnı mı?

Mal ticaretine odaklanan Trump idaresi, çoklukla hizmet ticaretini denklemin dışında tutma eğilimindedir. Fakat Türkiye için hizmet ticareti, ABD ile olan bağlantılarda büyük bir artı bedel yaratmaktadır. 2025 yılının birinci dokuz ayında Türkiye, genel hizmet ticaretinde 49 milyar dolar fazla verirken, ABD’den gelen turist sayısı ve sıhhat turizmi gelirleri bu fazlada kıymetli bir hisseye sahiptir.

Ticaret Bakanlığı’nın datalarına nazaran, ABD ile olan hizmet ticaretinde de Türkiye’nin olumlu bir ayrışma içinde olduğu görülmektedir. Şayet Trump idaresi, “Mütekabiliyet” hesabına hizmet ticaretini de dahil ederse, Türkiye’nin “fazla veren ülke” statüsü katılaşacaktır. Lakin yalnızca mal ticaretine bakılırsa, Türkiye’nin savunma sanayi ve güç ithalatı (LNG) üzere kalemlerdeki alımları, “dengeli” bir görünüm sunarak Türkiye’yi en ağır yaptırımlardan kurtarabilir.

BÖLÜM 3: MASADAKİ EN BÜYÜK KABUS: “İRAN” TARİFESİ VE %25 TEHDİDİ

1 Şubat tarifesi (%15) teknik bir ticaret düzenlemesi üzere görünse de, art planda bekleyen ve Türkiye iktisadını çok daha derinden sarsma potansiyeli taşıyan asıl tehlike “İran Tarifesi”dir. 13 Ocak 2026 tarihinde Donald Trump’ın Truth Social platformundan yaptığı açıklama, global piyasalarda soğuk duş tesiri yaratmıştır: “İran İslam Cumhuriyeti ile iş yapan rastgele bir ülke, ABD ile yaptığı tüm ticaret için %25 tarife ödeyecektir. Bu buyruk mutlaktır.”.

Bu açıklama, şimdi Resmi Gazete’de (Federal Register) yayımlanmış bir Başkanlık Kararnamesi (Executive Order) statüsünde olmasa da, Trump’ın idare şekli göz önüne alındığında, bir “niyet beyanı”ndan öte, yaklaşan bir fırtınanın habercisi olarak okunmalıdır.

3.1. “İş Yapmak” (Doing Business) Kavramının Belirsizliği

Bu tehdidin en korkutucu yanı, “İran ile iş yapmak” sözünün türel ve ticari sonlarının çizilmemiş olmasıdır. Bu belirsizlik, Türk iş dünyası için gri alanlar ve tuzaklarla doludur:

• Enerji İthalatı: Türkiye, doğalgaz ve petrol muhtaçlığının bir kısmını İran’dan karşılamaktadır. Bu ticaret, ABD’nin mevcut yaptırımları altında makul muafiyetlerle yahut takas prosedürleriyle sürdürülse de, Trump’ın yeni tarifesi bu kanalları büsbütün amaç alabilir. Güç ithalatının “iş yapmak” kapsamında kıymetlendirilmesi, Türkiye’nin ABD’ye ihracatına otomatik olarak %25 ek vergi getirecektir.
• Transit Ticaret: Türkiye, coğrafik pozisyonu gereği İran üzerinden Orta Asya ve Uzak Doğu’ya uzanan lojistik çizgilerin merkezindedir. Türk tırlarının İran topraklarını kullanması yahut İran menşeli malların Türkiye üzerinden reeksport edilmesi, bu kapsama girebilir.
• Bankacılık ve Finans: İran ile irtibatlı en küçük bir finansal süreç, Türk bankalarını ve münasebetiyle bu bankalarla çalışan ihracatçıları risk altına sokabilir.

3.2. Türkiye İçin “Çifte Vergi” (Tariff Stacking) Riski

Eğer hem %15’lik “Ticaret Fazlası” vergisi hem de %25’lik “İran Yaptırımı” vergisi birebir anda uygulanırsa, Türkiye “Tariff Stacking” (Vergi İstifleme) ismi verilen bir kâbus senaryosuyla karşı karşıya kalacaktır.

• Hesaplama: Mevcut gümrük vergisi (örneğin %5) + %15 (Mütekabiliyet) + %25 (İran Yaptırımı) = %45 Toplam Vergi Yükü.
• Sonuç: %45’lik bir vergi duvarı, Türk mallarının ABD pazarında rekabet etmesini imkansız hale getirir. Bu, pazarın büsbütün kaybedilmesi ve yerini Meksika, Vietnam yahut Hindistan üzere ülkelere bırakması demektir. Bilhassa kar marjlarının %10-15 bandında olduğu dokumacılık ve otomotiv yan sanayi kesimleri için bu oran, “ihracatın sonu” manasına gelir.

BÖLÜM 4: SEKTÖREL HASAR TESPİT RAPORU VE RİSK ANALİZİ

Yaklaşan 1 Şubat fırtınasının tesiri, Türkiye iktisadının her hücresinde tıpkı şiddetle hissedilmeyecektir. Kimi dallar, ABD pazarındaki yerleşik pozisyonları ve stratejik ehemmiyetleri nedeniyle daha dirençli olabilirken, kimileri ise “kırılgan” yapılarıyla birinci darbeyi alacaktır.

4.1. Demir-Çelik ve Alüminyum: “Paslı” Bir Gelecek

Trump’ın birinci periyodundaki (2018) ticaret savaşlarının sembolü olan çelik dalı, “Section 232” (Ulusal Güvenlik) vergileriyle aslında yaralı durumdadır. Türkiye, o devirde %50’ye varan vergilerle karşılaşmış ve ABD pazarındaki hissesini değerli ölçüde kaybetmişti.

• Mevcut Durum: Türk çelik ihracatçıları, ABD pazarında tekrar toparlanma uğraşı içindeyken, yeni %15’lik ek vergi, bu gayretleri sekteye uğratacaktır. ABD’nin yerli üretimi teşvik etme (reshoring) siyaseti ve Kanada/Meksika üzere USMCA ülkelerine tanıdığı muafiyetler, Türk çeliğinin fiyat avantajını ortadan kaldırmaktadır.
• Beklenti: Bölüm temsilcileri, ABD pazarında %20-30 oranında bir daralma öngörmektedir. Bilhassa inşaat çeliği ve boru profil ihracatında kayıplar yaşanabilir. İhracatçılar, bu kaybı Avrupa ve Orta Doğu pazarlarıyla telafi etmeye çalışsa da, global bir sakinlik ortamında bu geçiş kolay olmayacaktır.

4.2. Dokuma ve Hazır Giysi: İnce İplik Üzerinde Yürüyüş

Tekstil ve hazır giysi, Türkiye’nin ABD’ye ihracatında stratejik bir ehemmiyete sahiptir. ABD, Türkiye’nin en büyük ikinci dokuma pazarı pozisyonundadır.

• Fırsat: Çin’e uygulanan yüksek vergiler (%60 ve üzeri) ve “Uygur Zorla Çalıştırma Tedbire Yasası” (UFLPA) nedeniyle Amerikalı markalar tedarik zincirlerini çeşitlendirme (China Plus One) arayışındadır. Türkiye, bu noktada kaliteli üretim ve süratli teslimat avantajıyla öne çıkmaktadır.
• Tehdit: Lakin %15’lik ek vergi, Türkiye’nin en büyük rakipleri olan Vietnam ve Bangladeş karşısındaki fiyat rekabetini zora sokacaktır. Vietnam’ın ABD ile olan ticari mutabakatları ve düşük personellik maliyetleri, Türkiye’nin pazar hissesini tehdit etmektedir. Türk tekstilcisi için 1 Şubat, “markalaşma ve katma değer” imtihanının en şiddetli evresi olacaktır. Fiyat odaklı “basic” eserlerde pazar kaybı kaçınılmaz görünürken, tasarım ve teknik dokuma eserlerinde direnç daha yüksek olabilir.

4.3. Otomotiv ve Yan Sanayi: Tedarik Zinciri Kırılması

Otomotiv sanayisi, Türkiye ihracatının lokomotifi pozisyonundadır. Ford Otosan, Tofaş ve Toyota üzere devlerin yanı sıra güçlü bir yan sanayi ağı, ABD pazarında kıymetli bir oyuncudur.

• Kritik Risk: Trump idaresi, otomotiv ithalatını da “ulusal güvenlik” kapsamında kıymetlendirmekte ve %25’lik ek vergi tehdidini (Section 232 Auto) masada tutmaktadır.13 1 Şubat tarifesi genel bir uygulama olsa da, otomotiv özelinde farklı bir soruşturma riski mevcuttur.
• Tedarik Zinciri: Türk yan sanayi üreticileri, ABD’deki araba fabrikalarına (OEM) modül tedarik etmektedir. %15-25’lik bir maliyet artışı, bu fabrikaların tedarikçilerini Meksika’ya (nearshoring) kaydırmasına neden olabilir. Bu durum, yalnızca ihracat kaybı değil, birebir vakitte teknoloji transferi ve know-how kaybı manasına da gelecektir.

4.4. Mücevherat ve Savunma Sanayi: Muafiyet Adayları

Her kriz kendi fırsatlarını da yaratır. Türkiye’nin ABD’ye ihracatında değerli yer tutan birtakım dallar, Trump’ın gümrük duvarlarından “delikler açarak” geçebilir.

• Mücevherat: Türkiye, ABD’nin değerli altın ve mücevher tedarikçilerinden biridir. Lüks tüketim eserleri ekseriyetle fiyat esnekliği düşük eserlerdir; yani üzerine vergi gelse bile varlıklı tüketici almaya devam eder. Ayrıyeten, bu kesim “stratejik sanayi” sayılmadığı için Trump’ın korumacılık radarının dışında kalabilir.
• Savunma ve Havacılık: Türkiye, F-35 programından çıkarılmış olsa da, ABD savunma endüstrisi için hala kritik modüller üretmektedir. Boeing ve öteki havacılık devleri için Türkiye’den yapılan tedarik, maliyet ve kalite açısından vazgeçilmezdir. Trump idaresi, kendi savunma endüstrisinin maliyetlerini artıracak bir vergiden kaçınabilir. Bu kesim, Türkiye için bir “muafiyet kalkanı” misyonu görebilir.

BÖLÜM 5: LOJİSTİK VE TEDARİK ZİNCİRİ: ATLANTİK DUVARI VE “TRANSİT MAL” KRİZİ

1 Şubat tarifesinin yalnızca gümrükteki maliyeti değil, lojistik operasyonlar üzerindeki fizikî tesiri de ihracatçıyı zorlayacaktır. Şu anda okyanusta, gemilerde bulunan ve ABD limanlarına hakikat yol alan Türk mallarının akıbeti, büyük bir belirsizlik bahsidir.

5.1. Yoldaki Mallar (Goods in Transit) Sorunu

Gümrük mevzuatında çoklukla bir tarife değişikliği yapıldığında, “yola çıkmış” mallar için bir geçiş süreci (grace period) tanınır. Lakin Trump idaresi, ani ve şok kararlarıyla bilinir. Şayet 1 Şubat prestijiyle limana yanaşmamış mallar için de yeni tarife uygulanırsa, Türk ihracatçısı hesapta olmayan milyonlarca dolarlık ek maliyetle karşılaşacaktır.

• Depolama ve Bekletme: Birçok firma, mallarını gümrükten çekmek yerine antrepolarda (bonded warehouse) bekletmeyi yahut öteki bir ülkeye yönlendirmeyi düşünebilir. Lakin antrepo maliyetleri ve malların bozulma riski, bu seçeneği sürdürülebilir kılmamaktadır.

5.2. Transshipment (Aktarma) ve %40 Ceza Riski

Bazı firmalar, Türk mallarını evvel Meksika yahut Kanada’ya gönderip, oradan ABD’ye sokarak (re-export) vergiden kaçınma yolunu deneyebilir. Lakin Trump idaresi, bu “arka kapı” tekniğini (circumvention) öngörmüş ve buna karşı çok sert önlemler geliştirmiştir.

• %40 Ceza: ABD Gümrük ve Hudut Koruma Ünitesi (CBP), menşe saptırma (transshipment) yoluyla vergiden kaçınmaya çalışan mallara %40 oranında cezai vergi uygulayacağını ve mallara el koyabileceğini duyurmuştur.14 Bu durum, Meksika üzerinden ABD pazarına girmeye çalışan Türk firmaları için “Dimyat’a pirince giderken meskendeki bulgurdan olma” riski taşımaktadır.
• Lojistik Rotaların Tıkanması: Doğu Yakası (East Coast) limanlarındaki yoğunluk ve gümrük incelemelerinin sıkılaşması, teslimat müddetlerini uzatacak ve navlun maliyetlerini artıracaktır.

BÖLÜM 6: JEOPOLİTİK BAĞLAM: “GRÖNLAND”DAN “ANKARA”YA DERSLER

Trump’ın ticaret siyasetlerini anlamak için, “Greenland” (Grönland) krizine bakmak öğreticidir. Trump, Grönland’ı satın alma teklifini reddeden Danimarka ve ona dayanak veren Avrupa ülkelerine karşı gümrük vergisi tehdidinde bulunmuştu.

6.1. Pazarlık Gücü Olarak Tarife

Trump, tarifeleri bir “amaç” değil, bir “araç” olarak kullanmaktadır. Grönland örneğinde, Avrupa ülkeleriyle yapılan müzakereler sonucunda, “NATO bütçesine katkı” yahut “Arktik bölgesinde işbirliği” üzere ödünler karşılığında vergi tehdidi geri çekilmiştir. Bu durum, Türkiye için de geçerlidir. 1 Şubat tarifesi, aslında Ankara’yı masaya oturtmak ve diğer bahislerde (S-400, Suriye, Doğu Akdeniz vb.) taviz koparmak için bir “pazarlık kozu” olabilir. Türkiye’nin, Trump’ın bu “iş bitirici” (deal-maker) şekline uygun bir diplomasi yürütmesi gerekmektedir.

6.2. Türkiye’nin Diplomatik Seçenekleri

• Beyaz Liste (White List) Lobisi: Türkiye’nin, ABD ile ticaret istikrarını bozmadığını, tersine ABD endüstrisini desteklediğini datalarla kanıtlayarak “Annex I” listesinden çıkması mümkündür. Ticaret Bakan Yardımcısı Murat Tuzcu’nun “Beyaz Listede yer alma” gayesi, bu stratejinin bir kesimidir.
• İkili Mutabakat (Bilateral Deal): Trump, çok taraflı mutabakatlar yerine ikili muahedeleri tercih eder. Türkiye, ABD ile “Serbest Ticaret Anlaşması” (STA) gibisi, dar kapsamlı bir “Ticaret Çerçeve Anlaşması” imzalayarak, tarifelerden muafiyet sağlayabilir. Japonya ve Güney Kore, benzeri mutabakatlarla Trump’ın birinci devrindeki vergilerden kısmen korunmuştu.

BÖLÜM 7: SONUÇ VE GELECEK SENARYOLARI

1 Şubat Pazar günü, Türkiye iktisadı için yeni bir periyodun kapısını aralayacaktır. Bu devir, “belirsizlik” ve “risk” kadar, “adaptasyon” ve “fırsat” kavramlarını da barındırmaktadır.

Senaryo A: “Yumuşak İniş” (Olasılık: %30)

• Gelişme: ABD, Türkiye ile perde ardında yürüttüğü müzakereler sonucunda, Türkiye’yi 1 Şubat tarifesinden muaf meblağ yahut düşük bir oran (%5) uygular. İran konusundaki tehdit ise retorik seviyede kalır.
• Sonuç: Piyasalar rahatlar. İhracatçı, belirsizliğin kalkmasıyla birlikte bekleyen siparişleri sürece koyar. Borsa İstanbul Sanayi Endeksi müspet ayrışır.

Senaryo B: “Kontrollü Gerilim” (Olasılık: %50)

• Gelişme: %15’lik tarife uygulanır, lakin İran yaptırımı uygulanmaz yahut sonlu tutulur.
• Sonuç: Türk malları ABD pazarında değerlenir. Kar marjları düşer, fakat ticaret durmaz. İhracatçı, kur avantajını kullanarak bu farkı tolere etmeye çalışır. Bölümde konsolidasyon yaşanır; küçük oyuncular çekilirken, büyükler pazar hissesini korur.

Senaryo C: “Kusursuz Fırtına” (Olasılık: %20)

• Gelişme: Hem %15’lik tarife hem de %25’lik İran yaptırımı eş vakitli olarak devreye girer. Toplam vergi yükü %40’ı aşar.
• Sonuç: ABD pazarı Türk ihracatçısı için fiilen kapanır. İhracat sayılarında sert düşüşler yaşanır. Türkiye, ABD’ye karşı misilleme tarifeleri açıklar. Dolar/TL kurunda volatilite artar. İhracatçı rotayı zarurî olarak alternatif pazarlara (Rusya, Afrika, Latin Amerika) çevirir.

İhracatçıya Tavsiyeler: “Diken Üstünde” Kalmayın, Harekete Geçin

1. Maliyet Tahlili ve Fiyatlama: 1 Şubat sonrası oluşacak yeni maliyet yapısını şimdiden simüle edin. Alıcılarla “Gümrük Vergisi Paylaşımı” konusunda pazarlık yapın.
2. Pazar Çeşitlendirmesi: ABD’ye olan bağımlılığı azaltmak için alternatif pazarlara (Güney Kore, Kanada, İngiltere) odaklanın.
3. Lobi ve Diplomasi: Sektörel dernekler ve TİM aracılığıyla, Washington’daki karar vericilere Türkiye’nin stratejik ehemmiyetini anlatan datalar sunun.
4. İran Riskini Yönetin: Finansal operasyonlarınızda İran irtibatlı riskleri minimize edin. Bankalarla proaktif bağlantı kurun.

Pazar günü güneş doğduğunda, global ticaretin kuralları değişmiş olacak. Türk iş dünyasının bu yeni kurallara ne kadar süratli adapte olacağı, önümüzdeki yılların ekonomik performansını belirleyecektir. Paraanaliz olarak süreci yakından takip etmeye devam edeceğiz.

Yasal İhtar: Bu rapor, 30 Ocak 2026 tarihi prestijiyle mevcut olan bilgiler, açık kaynaklı istihbarat ve resmi açıklamalar ışığında hazırlanmıştır. ABD idaresinin anlık karar değişiklikleri ve Başkanlık Kararnameleri, rapordaki senaryoları ve vergi oranlarını değiştirebilir.