Küresel Piyasalarda “Cuma Alarmı”: Stagflasyonist Tekillik Ekseninde ABD Verileri ve Fed’in Politika Çıkmazı

2026 yılının birinci ayının sonunda global finansal mimari, klasik varlık korelasyonlarının bozulduğu ve riskli varlıklar ile devlet borcu ortasındaki kovaryansın +1,0’a yakınsadığı kritik bir “Korelasyon-1 Tekilliği” rejimine girmiş görünmektedir. AkanakLabs’ın NSSA (Gürültü Sinyali Ayrıştırma Algoritması) ve AIDA altyapısı üzerinden gerçekleştirdiği tahliller, piyasanın “Yumuşak İniş” beklentisinden yüksek entropili bir “Jeopolitik Stagflasyon” fazına geçtiğini işaret etmektedir. Bu bağlamda 30 Ocak Cuma günü açıklanacak olan Chicago PMI ve Üretici Fiyat Endeksi (PPI) dataları, Federal Rezerv’in “Politika Felci” durumunu teyit edebilecek bir “Ödeme Gücü Doğrulaması” düğümü olarak bedellendirilmektedir.

Likidite Çatallanması ve Fed’in “Süre Tuzağı”

AkanakLabs quant modellerine nazaran mevcut makroekonomik ortam, sermayenin faiz oranına hassas varlıklardan somut teminatlara döndüğü şiddetli bir “Likidite Çatallanması” (Liquidity Bifurcation) ile tanımlanabilir. Federal Rezerv’in Ocak toplantısında faizleri %3,50-%3,75 aralığında sabit tutması, her ne kadar “Şahinvari bir Duraklama” olarak isimlendirilse da, piyasa aktörleri tarafından enflasyon beklentilerini sabitlemekte yetersiz bir atılım olarak görülebilir.

ABD 10 yıllık gerçek getirilerinin %4,30 eşiğini aşması, tahvil piyasasında bir “Süre Tuzağı” (Duration Trap) oluştururken, Fed’in bilanço küçültme (QT) operasyonlarının haftalık 20-25 milyar dolar süratle sürmesi global sistemde bir likidite kıskacı yaratabilir. Bu durumun, bilhassa Nasdaq-100 üzere uzun vadeli büyüme odaklı varlıklarda bir “Değerleme Sıkışması” (Valuation Squeeze) tetikleyebileceği öngörülmektedir.

“Çin Enflasyon Vektörü” ve İmalat Bölümündeki Yapısal Daralma

Küresel risk primlerinin yine fiyatlandırılmasındaki birincil katalizörün, $GSYİH > %4,5$ düzeyinde gerçekleşen “Çin Enflasyon Vektörü” olduğu bedellendirilmektedir. Bu vektörün, emtia kompleksi (Petrol/Bakır) üzerinden Batı ekonomilerine maliyet itişli enflasyon ihraç ederek Fed’in hareket alanını kısıtlayabileceği düşünülmektedir.

Cuma günü gelecek Chicago PMI verisi için konsensüs beklentisi 44,0 düzeyindedir. Endeksin üst üste 25. ay boyunca 50 eşik pahasının altında kalması, imalat kesimindeki daralmanın yapısal bir hal aldığını ve Fed’in “Büyüme Korkusu” ile “Yapışkan Enflasyon” ortasında bir siyaset çıkmazına (Policy Paralysis) girdiğini kanıtlayabilir.

Türkiye İktisadı Üzerindeki Tesirler: “Parite Tuzağı” ve “Negatif Gama”

Küresel piyasalardaki bu türbülans, Türkiye iktisadı için gerçek kesimde kritik bir “Ödeme Gücü Düğümü” (Solvency Knot) riskini beraberinde getirebilir. AkanakLabs modelleri, Türk sanayi kesiminin (XUSIN) bir “Negatif Gama” durumuna hapsolabileceğini göstermektedir:

• Parite Tuzağı: Sakinleşen Euro Bölgesi (Alman İşletme Beklentileri < 87,5) nedeniyle euro cinsinden ihracat gelirleri baskılanırken, güçlü Dolar ve Emtia Harika Döngüsü nedeniyle dolar cinsinden girdi maliyetleri ve borç yükümlülükleri artmaktadır.

• Fisher Tesiri ve Nominal Kale: Sanayi dalındaki marj sıkışmasına karşılık, bankacılık dalının (XBANK) yüksek nominal faizlerden faydalanarak bir “Nominal Kale” vazifesi görebileceği ve olumlu istikamette ayrışabileceği bedellendirilmektedir.

Aşağıdaki tablo, AkanakLabs dataları ışığında Cuma gününün kritik data setini ve muhtemel tesir kanallarını özetlemektedir:

Makro Projeksiyon ve “Stagflasyonist Barbell”

30 Ocak Cuma günü gelecek bilgi seti, 2026’nın birinci çeyreği için “Sermaye Getirisi” yerine **”Sermayenin Geri Dönüşü”**nün (Return of Capital) önceliklendirileceği bir devri başlatabilir. AkanakLabs’ın AIDA modelleri, bu rejimde en dirençli stratejinin bir “Stagflasyonist Barbell” tahsisi olabileceğini işaret etmektedir:

• Sıfır karşı taraf riski sunan “Kıtlık Varlıklarına” (Altın gayesi 5.200$, Bitcoin > 115.000$) ve yüksek nominal getiri sağlayan varlıklara (XBANK, USD Nakit) yük verilebilir.

• Buna karşılık, “Süre Tuzağı”na (ABD Tahvilleri, Nasdaq) ve “Ödeme Gücü Düğümü”ne (XUSIN) maruz kalan varlıkların düşük ağırlıklandırılması bir seçenek olarak görülebilir.

Federal Rezerv’in Ocak 2026 Kararı ve Siyaset Paradigması

Federal Rezerv, 28 Ocak 2026 tarihli toplantısında siyaset faizini beklentilere paralel olarak %3,50-%3,75 aralığında sabit tutma kararı almıştır. Bu karar, 2025 yılının son çeyreğinde gerçekleştirilen ve toplamda 75 baz puana ulaşan üç ardışık faiz indiriminin akabinde bir soluklanma periyoduna girildiğini göstermektedir. Fed Başkanı Jerome Powell, karar sonrası yaptığı açıklamada, ABD iktisadının 2026 yılına “sağlam bir zeminde” girdiğini ve mevcut para siyaseti duruşunun hem tam istihdam hem de %2’lik enflasyon maksadıyla uyumlu olduğunu belirtmiştir.

FOMC Kararındaki Şahin Ton ve İç Bölünmeler

Her ne kadar faiz oranları sabit tutulsa da, FOMC içindeki istikrarlar “şahin bir duraklama” (hawkish pause) sinyali vermektedir. Karar metninde ekonomik aktivitenin “sağlam bir hızda” genişlediği vurgulanmış, istihdam piyasasına yönelik riskler ise bir ölçü yumuşatılarak “işsizlik oranının istikrara kavuştuğu” söz edilmiştir. Fakat komite içinde oy birliği sağlanamamış; guvernörler Stephen Miran ve Christopher Waller, 25 baz puanlık bir indirim yapılması istikametinde muhalefet ederek karara karşı oy kullanmışlardır. Bu bölünme, Fed’in gelecekteki atılımları konusunda bilgi bağımlılığının ne kadar yüksek olduğunu göstermektedir.

Aşağıdaki tablo, Ocak 2026 FOMC toplantısının ana çıktılarını ve piyasa projeksiyonlarını özetlemektedir:

İmalat Kesiminde “Cuma” Alarmı: Chicago PMI ve ISM İlişkisi

Piyasalar “Cuma alarmı” olarak isimlendirilen data setine odaklanırken, en dikkat alımlı gösterge Chicago Satın Alma Müdürleri Endeksi (Chicago PMI) olacaktır. Bu endeks, her ne kadar bölgesel bir data olsa da, ulusal ISM İmalat Endeksi için en güçlü öncü göstergelerden biri kabul edilir. 30 Ocak Cuma günü açıklanacak datada konsensüs beklentisi endeksin 44,0 düzeyinde gerçekleşmesi istikametindedir.

İmalat Daralmasının Derinliği ve Sürekliliği

ABD imalat kesimi, 2026 yılına girerken kuvvetli bir süreçten geçmektedir. Chicago PMI verisi, Aralık ayında 43,5 düzeyine çıkarak beklentileri aşmış olsa da, bu durum üst üste 25. ay boyunca 50 eşik pahasının altında kalındığı gerçeğini değiştirmemektedir. Endeksin 50’nin altında olması bölümde daralmanın devam ettiğini göstermektedir. Fed’in faiz patikasını belirlemede, bu daralmanın suratı ve alt bileşenlerindeki değişimler belirleyici olacaktır. Bilhassa “Ödenen Fiyatlar” (Prices Paid) alt endeksi, üreticilerin maruz kaldığı maliyet baskılarını yansıtması bakımından kritik bir enflasyon öncüsüdür.

İmalat bölümündeki bu sakinlik, Federal Rezerv’in faiz oranlarını kısıtlayıcı bölgede tutma kapasitesini test etmektedir. Şayet Cuma günü açıklanacak Chicago PMI verisi beklentilerin (44,0) altında kalırsa, bu durum gerçek kesimdeki zayıflamanın derinleştiğine dair bir sinyal olarak algılanacak ve Fed üzerindeki “erken faiz indirimi” baskısını artıracaktır.

Dayanıklı Mal Siparişleri ve Sermaye Yatırımları

Her ne kadar piyasa oyuncuları “Cuma” bilgilerine odaklanmış olsa da, hafta başında açıklanan Sağlam Mal Siparişleri verisinin yansımaları hala hissedilmektedir. Kasım 2025 periyodu için açıklanan %5,3’lük artış, birinci bakışta imalatın canlandığı izlenimini verse de, bu artışın büyük bir kısmının havacılık dalındaki (özellikle savunma dışı uçak siparişleri) çok volatiliteden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Core Capex: İş Dünyasının Geleceğe Güveni

Ekonomistler için güçlü mal raporundaki en kıymetli satır başı, “uçak hariç savunma dışı sermaye malları” siparişleridir. Bu bilgi, Amerikan şirketlerinin makine, ekipman ve teknolojiye yaptığı yatırımların (core capex) bir göstergesidir. Kasım ayında bu kalemin %0,7 oranında artarak beş ay üst üste yükseliş kaydetmesi, Fed’in yüksek faiz siyasetine karşın iş dünyasının yatırım iştahının korunduğunu göstermektedir. Bu direnç, Fed Başkanı Powell’ın ekonominin “sağlam temellerde” olduğu tezini güçlendirmekte ve faiz indirimlerinde telaşlı davranılmamasının münasebetini oluşturmaktadır.

Enflasyonist Baskılar ve Üretici Fiyat Endeksi (PPI)

30 Ocak Cuma günü TSİ 16:30’da açıklanacak olan Üretici Fiyat Endeksi (PPI), haftanın en kritik verisi olarak öne çıkmaktadır. PPI, üretim sürecinde oluşan fiyat değişimlerini ölçerek Tüketici Fiyat Endeksi (CPI) ve Fed’in favori göstergesi olan Şahsî Tüketim Harcamaları (PCE) için bir öncü sinyal vazifesi görür.

Gümrük Tarifelerinin Maliyet Kanalları Üzerindeki Etkisi

2025 yılının ortalarında yürürlüğe giren ve “Liberation Day” tarifeleri olarak bilinen yeni gümrük vergileri, 2026 yılı başında üretici maliyetleri üzerinde baskı kurmaya başlamıştır. Analistler, gümrük tarifelerinin girdi maliyetlerinde %1,0 ile %1,5 ortasında ek bir artışa yol açtığını kestirim etmektedir. Aralık ayı PPI verisinin aylık bazda %0,2 artması, yıllık bazda ise %3,0 düzeyine yükselmesi beklenmektedir.

Üretici fiyatlarındaki bu mümkün yükseliş, Fed’in dezenflasyon sürecinin “engebeli” olacağına dair ihtarlarını haklı çıkarmaktadır. Şayet PPI verisi beklentilerin üzerinde gelirse, bu durum Fed’in faiz indirimlerini yılın ikinci yarısına kadar ertelemesine neden olabilir. Bu senaryoda ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin %4,30 düzeyini aşması ve Dolar Endeksi’nin (DXY) güç kazanması kaçınılmaz bir sonuç olarak kıymetlendirilmektedir.

Dolar Endeksi (DXY) Üzerindeki Tesirler ve Tahminler

Dolar Endeksi (DXY), Ocak 2026 sonunda 96,40 düzeylerinden reaksiyon vererek 98,20 bölgesine gerçek bir toparlanma eğilimine girmiştir. Cuma günü gelecek bilgiler, bu toparlanmanın bir ralliye dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecektir.

İki Basamaklı DXY Senaryosu ve Gerçek Getiri İlişkisi

Morgan Stanley ve J.P. Morgan üzere önde gelen yatırım bankaları, 2026 yılında dolar için iki evreli bir patika öngörmektedir. Birinci kademede, Fed’in faiz indirimlerine dair belirsizlik ve iş gücü piyasasındaki yumuşama nedeniyle DXY’nin 94,00 düzeylerine kadar gerilemesi beklenmektedir. İkinci evrede ise, yaz aylarındaki FOMC toplantılarıyla birlikte siyaset netliğinin artması ve ABD iktisadının global rakiplerine (özellikle Avrupa) nazaran daha yüksek verimlilik sunmasıyla doların tekrar 99,00 düzeylerine dönmesi olasıdır.

Doların gücünü belirleyen temel matematiksel istikrar, gerçek getiriler üzerinden okunabilir. Bir ülkenin para ünitesinin bedeli $V$, nominal faiz oranı $i$ ve beklenen enflasyon $pi^e$ olmak üzere, gerçek faiz $r = i – pi^e$ ile gerçek orantılıdır. ABD’de nominal faizlerin %3,75 düzeyinde tutulması ve PPI kanalıyla enflasyon beklentilerinin %3,0 civarında katılaşması, gerçek getirileri %0,75 bandında tutmaktadır. Bu oran, negatif faiz yahut düşük büyüme ile karşı karşıya olan Euro Bölgesi ve Japonya ile kıyaslandığında doları cazip kılmaya devam etmektedir.

Sektörel ve Varlık Bazlı Etkiler

ABD’den gelecek bilgilerin sırf döviz ve faiz piyasalarında değil, geniş bir varlık yelpazesinde dalgalanma yaratması beklenmektedir.

Değerli Metaller: Altının İnançlı Liman Statüsü

Altın fiyatları, 2026 yılının birinci haftalarında ons başına 5.300 dolar düzeyini aşarak tarihi bir performans sergilemiştir. Enflasyonist baskıların PPI verisiyle teyit edilmesi ve Fed’in faiz indirimlerinde frene basması, olağan kaidelerde altın üzerinde baskı yaratması beklense de, gümrük tarifeleri ve Fed bağımsızlığına dair siyasi tartışmalar inançlı liman talebini canlı tutmaktadır. Analistler, altının 2026 yılı içerisinde 6.000 dolar düzeyine ulaşabileceğini öngörmektedir.

Hisse Senedi Piyasaları ve Büyüme Beklentileri

S&P 500 endeksinin Ocak ayı sonunda 7.000 puan düzeyini test etmesi, piyasaların hala bir “yumuşak iniş” (soft landing) senaryosuna inandığını göstermektedir. Lakin Cuma günü açıklanacak Chicago PMI verisinin 42,5 üzere çok düşük düzeylere gerilemesi, imalat kesimindeki daralmanın sanayi karları üzerindeki tesirini gündeme getirecek ve endekslerde bir düzeltme hareketini tetikleyebilecektir. Teknoloji bölümü, yapay zeka yatırımları (AI capex) sayesinde bu döngüden kısmen ayrışsa da, yüksek faizlerin (higher for longer) maliyetler üzerindeki tesiri tüm kesimler için ortak bir risk olmaya devam etmektedir.

Siyasi Riskler ve Federal Rezerv’in Bağımsızlığı

2026 yılı, Federal Rezerv için sadece ekonomik değil, birebir vakitte siyasi bir imtihan yılıdır. Jerome Powell’ın vazife müddetinin Mayıs ayında dolacak olması ve Trump idaresinin Fed siyasetlerine yönelik açık tenkitleri, piyasalarda kurumsal bağımsızlık kaygılarını artırmaktadır. Powell, Ocak ayındaki basın toplantısında faiz kararlarının siyasetten etkilenmediğini vurgulasa da, Adalet Bakanlığı’nın başlattığı soruşturmalar piyasa aktörleri tarafından bir risk primi olarak fiyatlanmaktadır.

Bu siyasi baskılar, Fed’in enflasyonla çabadaki kararlılığını sorgulatabilir. Şayet piyasalar Fed’in siyasi baskıyla erken faiz indirimine gideceğine inanırsa, bu durum enflasyon beklentilerini üst çekecek ve doların kıymet kaybetmesine yol açacaktır. Bilakis, Fed’in bilgilere sadık kalarak şahin duruşunu sürdürmesi, kurumun prestijini güçlendirerek doların global hakimiyetini perçinleyebilir.

Stratejik Değerlendirme

30 Ocak Cuma günü gelecek olan bilgi seti, ABD iktisadının 2026 yılının birinci çeyreğindeki yol haritasını çizecektir. Chicago PMI üzerinden okunacak imalat sıhhati ve PPI üzerinden takip edilecek enflasyon ivmesi, Federal Rezerv’i Mart toplantısında bir karar vermeye zorlayacaktır. Mevcut datalar ışığında, Fed’in faiz indirimleri konusunda tez etmeyeceği, dataların “yapışkan enflasyon ve dirençli yatırım” sinyali vermesi durumunda faizlerin uzun müddet mevcut düzeylerde tutulacağı anlaşılmaktadır.

Dolar Endeksi (DXY) için 96,40 düzeyi kritik bir takviye noktası olmaya devam ederken, üst tarafta 98,50 düzeyinin aşılması dolar boğaları için yeni bir yükseliş trendinin kapısını aralayabilir. Yatırımcıların, imalat bilgilerindeki daralmanın derinliğine ve üretici fiyatlarındaki artışın gümrük tarifeleriyle olan korelasyonuna odaklanmaları, 2026 yılının bu birinci büyük bilgi türbülansında yanlışsız konum almalarını sağlayacaktır. Global piyasalardaki “Cuma alarmı”, Federal Rezerv’in “bekle-gör” stratejisinin ne kadar müddet daha devam edebileceğinin en net göstergesi olacaktır.