Enflasyonla Mücadelede Sona Yaklaşılırken Sanayi Devleri 2026’ya Umut Bağladı

Özet:

Türkiye’de yüksek enflasyonla gayret kapsamında uygulanan sıkı para siyasetleri, son iki yılda sanayi kesimini ağır bir baskı altına aldı. Vestel, SASA ve Arçelik üzere sanayi devleri yüksek faiz, güçlü TL ve zayıf iç talep nedeniyle önemli ziyanlar açıklarken, 2026 yılına yanlışsız daha istikrarlı bir makro görünümle birlikte kademeli bir toparlanma beklentisi güçleniyor. Lakin madalyonun öbür yüzünde iflaslar ve konkordato müracaatlarında yaşanan rekor artış, gerçek kesimin kırılganlığının sürdüğüne işaret ediyor.

Sıkı Para Siyaseti Endüstriyi Vurdu

Türkiye’nin önde gelen sanayi şirketleri olan Vestel, SASA Polyester ve Arçelik, 2023 ortasından itibaren Merkez Bankası’nın sıkılaştırıcı siyasetlerinin en ağır sonuçlarını yaşayan firmalar ortasında yer aldı.

Yüksek faiz oranları, gerçek olarak pahalanan Türk lirası ve iç talepteki sert daralma; hem kârlılığı hem de memleketler arası rekabet gücünü zayıflattı. Reuters bilgilerine nazaran, Borsa İstanbul sanayi endeksinde yer alan 238 şirketin yarısından fazlası geçtiğimiz yılın birinci dokuz ayında ziyan açıkladı.

Bu tablo, imalat endüstrinde son üç yılda yaklaşık 600 bin kişilik istihdam kaybı yaşanmasıyla daha da çarpıcı hale geldi. Endüstrideki bu erime, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kamuoyu yoklamalarındaki dayanağını de olumsuz etkileyen faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

2025’in Birinci Yarısı Şiddetli, Sonrası Daha Dengeli

Enflasyonun yüzde 31, siyaset faizinin yüzde 38 düzeyinde bulunduğu mevcut ortamda, sanayi şirketleri için baskının 2025’in birinci yarısında da sürmesi bekleniyor. Lakin hem faizlerde hem de kurda kademeli bir gevşeme beklentisi, yılın ikinci yarısından itibaren hudutlu bir rahatlamaya işaret ediyor.

SASA’da finans ve yatırımcı bağlarından sorumlu küme yöneticisi Bülent Yılmazel, iç talepteki toparlanmanın 2026 yılında daha net hissedileceğini söylüyor. Yılmazel’e nazaran, faizlerin düşmesiyle birlikte yurtiçi satışlar üzerinde olumlu bir tesir bekleniyor.

“Yüksek enflasyon ve faizler 2025’te iç talepte önemli bir daralmaya yol açtı. Bu bizim için temel sıkıntılardan biriydi,” diyen Yılmazel, finansman maliyetlerinin şirketlerin ziyan yazmasındaki ana öge olduğuna dikkat çekiyor.

Sanayi İçin Kritik Eşik: Faizler

Uzmanlara nazaran sanayi kesiminin kalıcı bir toparlanma yaşayabilmesi için faizlerin yüzde 30’un altına gerilemesi gerekiyor. Cet Yatırım Araştırma Yöneticisi Cemal Demirtaş, asıl rahatlamanın 2026’nın ikinci yarısında hissedileceğini öngörüyor.

Öte yandan, Türkiye’nin ana ihracatçı birliği Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), geçtiğimiz hafta Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ile yapılan görüşmenin akabinde, Merkez Bankası’nın ihracatçılara yönelik daha fazla dayanak sinyali verdiğini açıkladı. Döviz gelirlerinin TL’ye dönüşümüne yönelik teşvikler de masadaki başlıklardan biri.

Zarar Bilançosu: Vestel, SASA ve Arçelik

2024’ün birinci dokuz ayında Borsa İstanbul’da süreç gören sanayi şirketleri ortasında en büyük ziyanı Vestel açıkladı. Şirketin ziyanı 18,3 milyar TL’ye (yaklaşık 430 milyon dolar) ulaştı. SASA yaklaşık 10 milyar TL, Arçelik ise 6,4 milyar TL ziyan bildirdi.

Şirketlerin ortak vurgusu, Avrupa ve Asya’daki zayıf talep oldu. Vestel, TL’nin gerçek olarak paha kazanmasının euro bazında personellik maliyetlerini artırdığını ve bunun kârlılığı baskıladığını belirtirken; Arçelik fiyatlama baskılarına dikkat çekti. Her iki şirket de 2026 beklentilerine ait yorum yapmaktan kaçındı.

Madalyonun Öteki Yüzü: İflaslar ve Konkordatolar Patladı

Sanayi cephesinde 2026’ya yönelik temkinli optimistlik konuşulurken, gerçek dalın geneline yayılan iflas ve konkordato dalgası iktisattaki kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor. Türkiye iktisadı 2025 yılına, nakit akışlarının bozulduğu ve finansmana erişimin önemli biçimde zorlaştığı bir ortamda girdi.

Konkordato artık münferit bir ticari tercih olmaktan çıkmış, makroekonomik tıkanıklığın en net göstergelerinden biri haline gelmiş durumda. 2025’te kesin mühlet kararlarında yüzde 106, süreksiz mühlet kararlarında ise yüzde 63 artış yaşandı. 247 şirketin faaliyetlerini sonlandırması, konkordatonun her vakit kurtarıcı olmadığını ortaya koyuyor.

En Kırılgan Sektörler

Konkordato müracaatları tüm iktisada yayılmış olsa da birtakım dallar daha ağır darbe aldı:

• İnşaat: Artan girdi maliyetleri ve yavaşlayan konut talebi ödeme zincirini kopardı.

• Tekstil: Avrupa pazarındaki daralma ve kur–enflasyon dengesizliği ihracatçıları zorladı.

• Perakende ve Besin: Alım gücündeki düşüş ve yüksek kiralar, yüzlerce şubesi olan zincirleri dahi konkordatoya itti.

• Sanayi ve Metal: 42 yıllık Nursan Demir Çelik’in konkordato talebinin reddedilmesi, kesimdeki yapısal bozulmanın boyutunu gözler önüne serdi.

Bölgesel Ağırlaşma Alarm Veriyor

Konkordato belgelerinin coğrafik dağılımı da dikkat cazibeli. İstanbul 1.417 belge ile birinci sırada yer alırken; Ankara, İzmir ve Bursa onu izliyor. Antalya ve Alanya üzere turizm merkezleri ile Trakya bölgesindeki yoğunluk, sanayi üretimindeki daralmanın bölgesel bir alarm verdiğine işaret ediyor.

Kırılgan Bir Toparlanma

Kimya kesiminde faaliyet gösteren Kocaeli merkezli Muhafaza Temizlik’in genel müdürü İmer Özer’e göre, son iki-üç yılda maliyetler yıllık yüzde 20–30 arttı, lakin satışlar tıpkı süratte büyüyemedi. Özer, enflasyonun kademeli düşmesi, faizlerin öngörülebilir biçimde gerilemesi ve belirsizliğin azalması halinde endüstride toparlanmanın bilhassa yılın ikinci yarısında daha görünür olacağını söylüyor.

---

Kaynak: Reuters, Paraanaliz

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]