İstanbul’da Enflasyon Patlaması: Suçlu Kim?
İstanbul Ticaret Odası (İTO), 2026 yılının birinci enflasyon karnesini açıkladı. Perakende fiyatlardaki aylık %4,56’lık sıçrama, yıllık enflasyonu %36,15 düzeyine taşıdı. Piyasa bu datayı, yalnızca bir fiyat artışı değil, iktisattaki “yapışkanlığın” ve taban fiyat geçişkenliğinin somut bir delili olarak okuyor.
Zirvede Sıhhat ve Ulaştırma Var: İşte “Suçlu” Kalemler
Ocak ayı datalarına nazaran, harcama kümeleri ortasında adeta bir “zam yarışı” yaşandı. Kamu kaynaklı düzenlemeler ve minimum fiyatın hizmet bölümündeki maliyet baskısı, dataları beklentilerin üst bandına taşıdı.
-
Sağlık (%11,94): Ayın artırım şampiyonu. İlaç fiyatlarındaki güncellemeler ve özel sıhhat hizmetlerindeki fiyat artışları bu kümesi doruğa taşıdı.
-
Ulaştırma (%9,96): Akaryakıt artırımları ve toplu taşıma düzenlemeleriyle çift haneli artışın eşiğine geldi.
-
Çeşitli Mal ve Hizmetler (%8,52): Şahsî bakım ve başka hizmetlerdeki artışlar dikkat cazibeli.
-
Lokanta ve Oteller (%6,22): Taban fiyat artışının en süratli yansıdığı, “hizmet enflasyonu” ataletinin kalbi olan küme.
-
Gıda ve Alkolsüz İçecekler (%4,27): Kış şartları ve nakliye maliyetleri gıdayı canlı tutuyor.
Giyimde Mevsimsel Nefes: Giysi ve ayakkabı kümesi, Ocak ayı indirimlerinin tesiriyle %2,32 gerileyerek endeksi aşağı taraflı baskılayan tek küme oldu.
Dört Kritik Başlıkta “Enflasyonun Anatomisi”
1. Minimum Fiyatın “Gecikmesiz” Etkisi
Ekonomistler, Ocak ayındaki bu yüksek seyrin ana yakıtının %27’lik minimum fiyat artışı olduğu konusunda hemfikir. Bilhassa sıhhat ve lokanta üzere emek-yoğun bölümlerdeki sert yükselişler, fiyat artışlarının fiyatlara yansıma suratının (geçişkenlik) 2026’da daha da ivmelendiğini gösteriyor.
2. Hizmet Enflasyonunda “Atalet” Direniyor
Piyasa lisanıyla söz edersek; “fiyatlama davranışlarındaki bozulma” devam ediyor. Hizmet bölümündeki %6’nın üzerindeki artış, TCMB’nin en büyük korkusu olan “enflasyon ataleti”nin (inertia) kırılmadığını kanıtlıyor. Bu bilgi, Merkez Bankası’nın 12 Şubat’taki raporunda neden “şahin” tonunu muhafazası gerektiğinin de altını çiziyor.
/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i
3. Üretici ve Tüketici Makası: Endüstrici Direniyor, Esnaf Yansıtıyor
Toptan eşya fiyatlarındaki (ÜFE muadili) artışın %1,28’de kalması, maliyet enflasyonunun denetim altında olduğunu fısıldıyor. Lakin perakende tarafındaki %4,56’lık fark, sorunun “maliyetten” fazla “talep ve ücret” dengesizliğinden kaynaklandığını ortaya koyuyor.
4. TEPAV Alarm Veriyor: Besin Enflasyonu 2 Yılın Zirvesinde
İTO verisini destekleyen en çarpıcı bilgi TEPAV’dan geldi. TEPAV Besin Fiyat Endeksi, Ocak ayında %5,17 artarak son iki yılın rekorunu kırdı. Bilhassa taze zerzevat kümesindeki (kabak, patlıcan, fasulye) astronomik artışlar, mutfaktaki yangının sönmediğini gösteriyor.
TÜİK ve TCMB İçin Ne Manaya Geliyor?
Salı günü açıklanacak olan TÜİK verisi öncesinde, piyasadaki medyan beklenti %4,21 düzeyindeydi. Lakin İTO’nun %4,56’lık verisi, resmi sayıların beklentilerin üst sonunu (en yüksek %4,96 kestirim edilmişti) zorlayabileceği sinyalini veriyor.
