Kanada Başbakanı Carney, ABD’ye Daha Az Bağımlı Yeni Bir Küresel Ticaret Düzeni Hedefliyor
Özet:
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’ye yüksek ticari bağımlılığı azaltmak maksadıyla Çin’le daha yakın işbirliği ve hudutlu sayıda ülkeyi kapsayan yeni ticaret muahedeleriyle farklı bir global ticaret mimarisi kurmayı hedefliyor. Lakin uzmanlar, Kanada iktisadının hâlâ büyük ölçüde ABD’ye bağlı olmasının bu stratejiyi sınırladığını vurguluyor.
Trump Tarifeleri Sonrası Ticarette Yeni Arayış
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump’ın uygulamaya koyduğu tarifelerin uzun müddettir devam eden ticari istikrarları sarsmasının akabinde, Kanada’yı ABD merkezli olmayan yeni bir global ticaret nizamında önder aktör olarak pozisyonlandırmak istiyor.
Geçen hafta Carney, Avrupa’daki müttefiklerinin de ötesine geçerek Çin ile bir mutabakat imzaladı. Bu adım, Trump’ın dış siyasetinin daha agresif ve öngörülemez hale gelmesiyle birlikte, Kanada üzere ülkeler için ticaretin çeşitlendirilmesini acil bir öncelik haline getirdi.
Trump’ın NATO müttefiki Danimarka’ya ilişkin Greenland üzerinde egemenlik tezlerini gündeme taşıması, Avrupa Birliği’nin de karşı adımlar üzerinde çalışmasına yol açtı.
“Kurallara Dayalı Sistem Aşınıyor”
Eski İngiltere Merkez Bankası ve Kanada Merkez Bankası Başkanı olan Carney, Davos’a gitmeden evvel yaptığı açıklamada, çok taraflı ticaret sisteminin zayıfladığını söyledi.
Doha’da konuşan Carney, “Kurallara dayalı çok taraflı sistemler ve kurumlar, ABD dahil olmak üzere birçok ülkenin kararlarıyla aşınıyor” dedi. Carney, bu ortamda az sayıda ülkeyi kapsayan ‘plürilateral’ anlaşmaların daha gerçekçi bir ilerleme yeri sunduğunu savundu.
Kanada’nın, Avrupa Birliği ile Pasifik ülkeleri ortasında köprü rolü üstlenebileceğini belirten Carney, yeni savunma ve yatırım işbirlikleri üzerinde de çalışıldığını kaydetti.
Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand ise Reuters’a verdiği demeçte, “Bu belirsizlik periyodunda Kanada öne çıkacak ve liderlik edecek” tabirlerini kullandı.
ABD’ye Çok Bağımlılık En Büyük Engel
Ancak sayılar Carney’nin önündeki zorluğu ortaya koyuyor. Avrupa Birliği, mal ihracatının %20’sinden biraz fazlasını ABD’ye yaparken, Kanada ihracatının yaklaşık %70’ini hâlâ güney komşusuna gönderiyor.
Export Development Canada’dan kıdemli ekonomist Prince Owusu’ya nazaran, Kanada’nın ABD’ye ihracatını yalnızca %10 azaltabilmesi için Çin, Almanya, Fransa, Meksika, İtalya ve Hindistan üzere ülkelere yaptığı ihracatı ikiye katlaması gerekiyor.
Carney, önümüzdeki on yılda Kanada’nın ABD dışı ihracatını iki katına çıkarma kelamı verdi. Fakat ekonomistler, bunun için Çin’in kritik bir rol oynayacağına dikkat çekiyor.
Çin’le Yakınlaşma Tartışmalı
Carney geçen hafta Katar’ı ziyaret eden birinci Kanada başbakanı olurken, 2017’den bu yana Çin’i ziyaret eden birinci başbakan oldu. Pekin’de yaptığı açıklamada, Çin’in son devirde ABD’ye kıyasla daha öngörülebilir bir ortak haline geldiğini söyledi.
Ancak uzmanlar temkinli. McMillan hukuk ofisinden William Pellerin, “Çin’le çok süratli ve derin bir entegrasyon, uzun vadeli ekonomik istikrar açısından riskler yaratabilir” ikazında bulundu. Pellerin’e nazaran Çinli üreticiler, Kanada pazarını kısa müddette çok geniş eser yelpazesiyle doldurabilecek kapasiteye sahip.
İhracatta Gerileme Hudutlu Kalabilir
Resmi datalara nazaran Kanada’nın ABD’ye ihracat hissesi, Ekim ayında pandemi yılları dışında tarihin en düşük seviyesine geriledi. Buna karşın ABD, toplam ihracatın %67,3’ünü oluşturmaya devam ediyor. Kanada petrolünün ise %90’ı ABD’ye gidiyor.
Ekonomistler, ABD’nin hissesinin kısa vadede manalı biçimde düşmesini güç görüyor. Bilhassa bu yıl ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın (USMCA) yine müzakerelerine ait belirsizlik, şirketleri temkinli davranmaya itiyor.
Çok Sayıda Mutabakat Peşinde
Carney idaresi, Çin ve Katar’ın yanı sıra Ekvador ve Endonezya ile ticaret muahedeleri imzaladı; Birleşik Arap Emirlikleri ile yatırım anlaşmaları yaptı. Ticaret Bakanı Maninder Sidhu, sıradaki amaçların Filipinler, Tayland, Mercosur ülkeleri, Suudi Arabistan ve Hindistan olduğunu söyledi.
Sidhu, “Normalde Kanada yılda bir ticaret muahedesi imzalar. Biz bu süreci hızlandırmak istiyoruz” dedi.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
