WTO Hesapladı: Yapay Zekâ, 2040’a Kadar Küresel Ticareti %40 Artırabilir

Dünya Ticaret Örgütü (WTO), yayınladığı 2025 Dünya Ticaret Raporu’nda yapay zekânın (AI), yanlışsız siyasetlerle desteklenmesi halinde 2040 yılına kadar global ticarette %40’a varan artış sağlayabileceğini açıkladı. Lakin dijital eşitsizlikler ve teknolojiye erişimdeki uçurumlar kapanmazsa, bu potansiyel eşit halde dağıtılamayabilir.

Küresel büyümenin yeni motoru: Yapay zekâ

WTO’nun raporuna nazaran yapay zekâ, mal ve hizmetlerin üretiminden tüketimine kadar tüm ticari süreçlerde dönüşüm yaratma kapasitesine sahip. Teknolojinin hakikat kullanımı, yalnızca üretkenliği artırmakla kalmayacak; birebir vakitte ticaret maliyetlerini azaltarak hudut ötesi ticareti daha erişilebilir hale getirecek.

2023 yılında sadece yapay zekâya bağlı bölümlerdeki ticaret hacmi 2,3 trilyon dolara ulaştı. Bu sayının büyük bir kısmını yarı iletkenler, ham unsurlar ve orta mallar oluşturuyor. Bu eserler, yapay zekâ sistemlerinin üretiminde kilit rol oynuyor.

WTO: Yanlışsız siyaset ile gelir uçurumu da kapanabilir

Rapor, bilhassa düşük ve orta gelirli ülkelerde dijital altyapı yatırımlarının artırılması ve yapay zekâ kullanımının teşvik edilmesiyle önemli gelir artışları sağlanabileceğini ortaya koyuyor.

• Dijital altyapı açığının %50 oranında azaltılması durumunda:

  • Düşük gelirli ülkelerde kişi başı gelir %15 artabilir.

  • Orta gelirli ülkelerde bu oran %14’e kadar çıkabilir.

Bu bulgular, yapay zekânın yalnızca gelişmiş ekonomiler için değil, tıpkı vakitte kalkınmakta olan ülkeler için de değerli fırsatlar sunduğunu gösteriyor.

WTO Genel Yöneticisi: Erişim hâlâ çok eşitsiz

WTO Genel Yöneticisi Ngozi Okonjo-Iweala, raporun önsözünde şu tabirlere yer verdi:

Okonjo-Iweala, ticaretin yapay zekâdan doğan büyüme fırsatlarının tüm ülkeler tarafından erişilebilir hale getirilmesinde kilit rol oynayabileceğini vurguladı. Ayrıyeten, ticaret siyasetleri, yatırım teşvikleri ve kapsayıcı dijital dönüşümün eş vakitli yürütülmesi gerektiğini belirtti.

Kapsayıcı büyüme için 3 kritik adım

WTO raporu, AI’nın global iktisatta kapsayıcı bir büyüme motoruna dönüşebilmesi için üç temel siyaset teklifinde bulunuyor:

1. Dijital uçurumun kapatılması: Yetersiz internet altyapısı ve teknolojik donanım eksikliği, AI dönüşümünün önündeki en büyük mahzur. Genişbant yatırımları ve dijital eğitim siyasetleri öncelik kazanmalı.

2. İşgücü marifetlerine yatırım: Yapay zekâ ile değişen iş gücü piyasasına ahenk sağlamak için hem mavi hem de beyaz yaka çalışanların tekrar eğitilmesi gerekiyor.

3. Açık ve öngörülebilir ticaret ortamı: Korumacılık ve dijital ticaret kısıtlamaları, AI’nin sağladığı verimliliği sonlandırabilir. Açık pazar siyasetleri, tüm iktisatların AI’dan faydalanmasını sağlayabilir.

AI ticaretin tabiatını dönüştürüyor

Yapay zekâ, hudut ötesi data akışı, dijital hizmet ihracatı, e-ticaret ve otomatik gümrük süreçleri üzere alanlarda da derin tesirler yaratıyor. Rapora nazaran AI uygulamaları sayesinde hem lojistik hem de gümrük süreçlerinin dijitalleşmesi, ihracatçılar için vakit ve maliyet tasarrufu sağlayacak.

Ayrıca, tüketici davranışlarının daha güzel tahlil edilmesiyle birlikte eser ve hizmetlerin milletlerarası pazarlara daha süratli adapte edilmesi mümkün hale geliyor.

WTO: Ticaret, AI eşitsizliğini dengeleyebilir

WTO uzmanlarına nazaran, ticaretin direkt ve dolaylı tesirleri sayesinde yapay zekânın getirdiği gelir ve üretkenlik kazanımları toplumun daha geniş kesitlerine yayılabilir. Lakin bunun gerçekleşmesi için gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojilere erişimi desteklenmeli.

Özetle, yapay zekâ global ticaretin tabiatını dönüştürmeye hazırlanıyor. Fakat bu dönüşümün kapsayıcı olması için ülkelerin şimdiden uygun siyasetleri benimsemesi gerekiyor. Aksi halde, AI sırf mevcut eşitsizlikleri derinleştiren bir araca dönüşebilir.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan haftalık strateji raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Bize e-mail atın: [email protected]
Abonelik fiyatlıdır ve yalnızca kurumlara hitap eder. Yatırım tavsiyesi içermez.