Venezuela’nın yer altı kaynaklarının teorik değeri 20 trilyon doları aşıyor

Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, Venezuela’nın sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervlerinin teorik nakdî büyüklük açısından dünyanın en yüksek yer altı kaynak potansiyelleri ortasında yer aldığını, lakin bu büyüklüğün ekonomik pahaya dönüşmesinin yüksek maliyetler, uzun yatırım mühletleri ve altyapı eksiklikleri nedeniyle hudutlu kaldığını söz etti.

Venezuela’nın kanıtlanmış petrol rezervinin yaklaşık 303 milyar varil seviyesinde bulunduğu belirtiliyor. Rezervlerin büyük kısmının, ülkenin doğusunda yer alan Orinoco Petrol Kuşağı’ndaki ekstra ağır petrol alanlarında ağırlaştığı kaydediliyor. Yeni petrol fiyatları temel alındığında, kelam konusu rezervlerin brüt mali karşılığının yaklaşık 19,3 trilyon dolar düzeyinde olduğu hesaplanıyor.

Orinoco Petrol Kuşağı’ndaki petrolün büyük ölçüde ekstra ağır nitelikte olması, üretim sürecini teknik ve mali açıdan daha karmaşık hale getiriyor. Bu tıp petrolün üretiminde seyreltici kullanımı, özel üretim teknikleri ve rafineri yatırımları gerekiyor. Ekstra ağır petrol üretiminde varil başına 0,25–0,35 varil seyreltici kullanıldığı, bunun da varil başına 5–10 dolar ek maliyet yarattığı belirtiliyor.

Uzman tahlillerine nazaran Orinoco Kuşağı’nda teknik üretim maliyetleri 12–18 dolar/varil, toplam nakit başa baş noktası ise 35–45 dolar/varil aralığında bulunuyor. Bu maliyet yapısı, Venezuela petrolünün memleketler arası piyasalarda Brent petrolüne kıyasla iskontolu süreç görmesine neden oluyor.

Petrolün yanı sıra Venezuela’nın doğal gazda da değerli bir potansiyele sahip olduğu tabir ediliyor. Ülkenin kanıtlanmış doğal gaz rezervi 5,7 trilyon metreküp seviyesinde bulunurken, bu ölçünün brüt mali karşılığının yaklaşık 800 milyar dolar olduğu hesaplanıyor. Buna rağmen yıllık doğal gaz üretiminin 30 milyar metreküpün altında kalması, gaz kaynaklarının büyük ölçüde ekonomik kıymete dönüştürülemediğini ortaya koyuyor.

Petrol üretimindeki uzun vadeli gerileme dikkat çekiyor. Venezuela’nın günlük petrol üretimi 1998’de 3,4 milyon varil, 2015’te 2,6 milyon varil düzeyindeyken, 2020’de yaklaşık 400 bin varile kadar geriledi. Son periyotta toparlanma eğilimi görülmesine karşın üretimin 850 bin–900 bin varil/gün bandında bulunduğu belirtiliyor.

Uzman değerlendirmelerinde bu düşüşte yetersiz yatırım, bakım eksikliği ve altyapı meselelerinin tesirli olduğu söz ediliyor. Üretimin sürdürülebilir biçimde artırılabilmesi için boru çizgileri, depolama tesisleri ve ihracat terminallerini kapsayan önümüzdeki 10 yılda 15–20 milyar dolarlık yeni yatırım gereksinimine dikkat çekiliyor. Bu yatırımların hayata geçirilmesi halinde Orinoco Kuşağı’nda günlük 500 bin varillik ek üretim artışı sağlanabileceği öngörülüyor.

Petrol fiyatlarına bağlı senaryolara nazaran bu ölçekteki yatırımların geri dönüş müddetinin 6–10 yıl ortasında değiştiği, fiyatların daha yüksek seyrettiği periyotlarda geri dönüş müddetinin kısaldığı, düşük fiyat ortamında ise yatırımların daha uzun vadeye yayıldığı belirtiliyor.

Uluslararası mali kuruluşların değerlendirmelerine nazaran petrol projelerinde devletin toplam hissesi çoklukla yüzde 60–80 aralığında bulunuyor. Bu çerçevede Venezuela’nın 19,3 trilyon dolarlık brüt petrol bedelinin uzun vadede yaklaşık 3,8–7,7 trilyon dolarlık kısmının kamu gelirine dönüşebileceği hesaplanıyor.

Yaklaşık 28 milyon nüfusa sahip ülkede bu sayılar, kişi başına teorik olarak 714 bin dolar seviyesinde bir yer altı bedeline işaret ederken, ekonomik olarak hayata geçirilebilecek hissenin 70–180 bin dolar bandında kaldığı tabir ediliyor.

Öte yandan Orinoco Kuşağı’ndaki ekstra ağır petrolün yüksek karbon yoğunluğu da uzun vadeli riskler ortasında yer alıyor. Global karbon fiyatlaması senaryolarında bu durumun Venezuela petrolü için varil başına 10–20 dolar ek maliyet oluşturabileceği bedellendiriliyor.

Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, Venezuela örneğinin yer altı zenginliği ile ekonomik refah ortasındaki farkı ortaya koyduğunu belirterek, trilyonlarca dolarlık teorik potansiyele karşın bu potansiyelin ekonomik bedele dönüşmesinin yüksek sermaye muhtaçlığı, uzun yatırım müddeti, teknoloji ve güçlü kurumsal yapı gerektirdiğini tabir etti. Vatansever, haber evrakında yer alan dataların Vatansever Platformu ve Dijital Biz editoryal grubu tarafından Reuters, ABD Güç Enformasyon Yönetimi (EIA), ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), Wood Mackenzie, OPEC, Argus Media, IMF ve Dünya Bankası bilgilerinin mukayeseli tahliliyle derlendiğini bildirdi.