Üniversite Değil, Hayatta Kalma Mücadelesi: Öğrenciler Yeni Eğitim Yılına Ekonomik Krizle Başlıyor
2025-2026 akademik yılı başlarken, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve aileleri önemli ekonomik meselelerle karşı karşıya. Yüksek yurt ve kira bedelleri, yetersiz burs ve kredi takviyeleri ile artan hayat sarfiyatları, üniversite eğitimini birçok genç için bir geçim çabasına dönüştürüyor.
KYK yurtlarının kapasitesi yetersiz
Kredi Yurtlar Kurumu’nun (KYK) yeni devir için belirlediği yurt fiyatları 750 ila 1.250 TL ortasında değişiyor. Fakat bu yurtlar, ülkedeki yaklaşık 7 milyon üniversite öğrencisinin sadece küçük bir kısmına, yani 1 milyon öğrenciye bile konut sahipliği yapamıyor. Bu durum, bilhassa büyükşehirlerdeki öğrencileri yüksek kiralı meskenlerde kalmaya ya da özel yurtlara yöneltiyor.
Kira ve yurt fiyatları el yakıyor
İstanbul üzere büyükşehirlerde, üç öğrencinin birlikte kalabileceği bir dairenin merkezdeki kira bedeli en az 50 bin TL’ye, kent çeperlerinde ise 30 bin TL’ye kadar çıkıyor. Özel yurtlarda ise paylaşımlı bir odada kalmanın aylık maliyeti 10 bin TL’den başlıyor.
Burs ve krediler geçim için yetersiz
2025 yılı için KYK burs ve kredi ölçüsü 3 bin TL olarak belirlenmişti. Lakin 2026 yılı için şimdi resmi bir artış açıklanmadı. Bu koşullar altında, dar gelirli ailelerden gelen öğrenciler için çalışmak bir mecburilik haline geliyor. Haftada ortalama 30 saatlik bir işte çalışan bir öğrenci yaklaşık 11 bin 700 TL kazanabiliyor; bu da temel sarfiyatların bile karşılanmasında yetersiz kalıyor.
Eğitim-Sen Ankara 5 No’lu Üniversiteler Şubesi Başkanı Özlem Ergüven Okay, gençlerin yaşadığı zorlukları şöyle anlatıyor: “Öğrencilerimiz full-time personellik, part-time öğrencilik yapıyor. Bu da mesleksel, akademik ve entelektüel gelişim için ne vakit ne de kaynak bırakıyor. Üniversite yılları, gençlerin kendilerini geliştirdiği, hayata hazırlandığı yıllar olmalı. Lakin bizde kahve içmek bile lüks; entelektüel gelişim araçları ise ne yazık ki seçkin bir azınlığın monopolünde.”
Kitap ve kurs fiyatlarında fahiş artışlar
Yayıncılar Telif Hakları ve Lisanslama Meslek Birliği (YAYBİR) Lideri Hakan Tanıttıran, son üç yılda kitap fiyatlarının %290 oranında arttığını belirtiyor. Bu artış, bilhassa dövize bağlı kağıt ve baskı maliyetlerinden kaynaklanıyor. Tıpkı periyotta, üniversite imtihanlarına hazırlık için alınan TYT-AYT kurslarının fiyatları de katlandı. 2021’de 15-30 bin TL ortasında olan kurslar, 2025 yılında 100 ila 200 bin TL’ye kadar yükseldi.
Fırsat eşitsizliği derinleşiyor
Veli-Der Genel Başkanı Ömer Yılmaz, sınav odaklı eğitim sisteminin özel kurslara olan muhtaçlığı artırdığını ve bu durumun eğitimde fırsat eşitsizliğini daha da derinleştirdiğini tabir ediyor. Denetimsizlik nedeniyle kimi kursların fahiş fiyatlar talep ettiğini vurgulayan Yılmaz, pek çok ailenin çocuklarını hazırlık kurslarına gönderebilmek için borçlandığını söylüyor. Bu durumun sürdürülebilir olmadığını belirten Yılmaz, devlet dayanaklı fiyatsız hazırlık programlarının yaygınlaştırılması ve okullardaki kursların niteliğinin artırılması gerektiğini lisana getiriyor.
