Türkiye’de Kâğıt Üzerinde Kalan Tasarruf Paketi Uygulamada Sınıfta Kaldı
PARA ANALİZ- Türkiye’de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “kamuda tasarruf” gayesiyle duyurduğu paket uygulamada beklenen etkiyi gösteremezken, İran’dan çarpıcı bir örnek geldi. Tüketim hududunu aşan 110 kamu kurumunun elektriği kesildi.
Enflasyonla çaba çerçevesinde 13 Mayıs 2024’te kamuoyuna duyurulan “Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi”, uygulamada sınıfta kaldı. Bakan Mehmet Şimşek, paketin kamuda araç alımının durdurulması, sadece emekli olanların yerine atama yapılması, lojman kiralarının güncellenmesi üzere başlıklardan oluştuğunu belirtmişti. Fakat ortadan geçen müddette alınan tedbirlerin etkisiz kaldığı gözlemlendi.
Kâğıt Üzerindeki Amaç, Gerçek Hayatta Karşılık Bulmadı
2025 yılına gelindiğinde, tasarruf ismi altında uygulamaya konan taşıt satışları beklentileri karşılayamadı. 6 ayda yalnızca 5 milyon TL gelir sağlanırken, tıpkı devirde kamu taşıt alımları için 161 milyon TL harcama yapıldı. Böylelikle satıştan elde edilen gelir, harcamanın sırf %3’üne denk geldi. 2024’teki 26 milyon TL’lik taşıt satış geliriyle karşılaştırıldığında, gelir %80 azaldı. Bu tablo, kamuya yönelik tasarruf uygulamalarının çoğunlukla telaffuz seviyesinde kaldığını ortaya koydu.
İran Elektriği Kesti: “İsteyince Oluyormuş”
Türkiye’nin kağıt üzerindeki tasarruf tedbirleriyle tezat oluşturan bir gelişme İran’dan geldi. Tahran’da, kamu kurumlarının güç tasarrufu kurallarına uymaması üzerine 110 kamu binasının elektriği kesildi. İran’da kamu kurumlarına mesai saatlerinde güç tüketimini %30, mesai sonrasında ise %60–70 oranında azaltma mecburiliği getirildi. Soğutma sistemlerinin 27 dereceye sabitlenmesi ve mesai sonrası büsbütün kapatılması da mecburî tutuldu.
İzleme ve Yaptırım Şart
Mehmet Şimşek’in paketi açıklarken “güçlü izleme, denetleme ve yaptırım” vurgusu yapmasına karşın Türkiye’de bu bahiste önemli bir adım atılmadığı görülüyor. İran ise akıllı sayaçlar ve alanda yapılan kontrollerle kamu binalarının güç tüketimini gerçek vakitli izleyerek direkt müdahalede bulunuyor.
