Sandık Yaklaşıyor, Kavga Büyüyor: Netanyahu’nun En Büyük Kâbusu Ne?
İsrail’de seçim atmosferi erken başladı. Ülkede parlamentonun olağan takvimine nazaran seçimlerin Ekim 2026 sonunda yapılması beklenirken, siyaset kulislerinde “erken seçim” ihtimali her geçen gün daha yüksek sesle konuşuluyor. Gazze savaşı sırasında ertelenen parti içi hesaplaşmalar, yargı tartışmaları ve koalisyon içi tansiyonlar tekrar gün yüzüne çıkmış durumda. Savaşın gölgesinde bir müddetliğine ikinci plana itilen iç siyaset, artık süratle merkeze yerleşiyor.
7 Ekim 2023’te yaşanan taarruzlar, İsrail açısından uzun yılların en büyük güvenlik şoku olarak kayda geçti. O günden sonra pek çok kişi, hükümetin ve bilhassa Başbakan Benjamin Netanyahu’nun bu yükün altında kalacağını, koalisyonun dağılacağını ve seçimlerin kaçınılmaz hale geleceğini düşündü. Lakin beklentilerin tersine iktidar bloku ayakta kaldı. Hem koalisyon ortaklarının “dağılma” korkusu, hem de muhalefetin tesirli bir alternatif ortaya koyamaması, Netanyahu’nun siyasi hareket alanını genişletti. Bugün gelinen noktada kamuoyu yoklamaları koalisyonun oy kaybettiğini işaret etse de, Netanyahu hâlâ İsrail siyasetinin en güçlü belirleyicilerinden biri olarak görülüyor.
Seçim Takvimi Belgisiz, Siyaset Isındı
İsrail’de önümüzdeki seçimlerin zamanlaması, siyasi gündemin en kritik sorularından biri. Takvimde son tarih Ekim 2026 üzere görünse de, koalisyonun iç tansiyonları nedeniyle seçimin erkene alınması ihtimali masada. Bu ihtimali büyüten başlıkların başında bütçe geliyor. Devlet bütçesinin belli bir tarihe kadar geçmemesi halinde parlamentonun otomatik olarak dağılmasına yol açan kurallar, İsrail siyasetinde “bütçe krizi = seçim” denklemine sık sık kapı aralıyor.
Koalisyon ortaklarının bir kısmı, seçimde zayıflamamak için erken seçim riskini ertelemek istiyor. Öbür yandan, birtakım aktörler de “daha düzgün bir zamanlama” yakalanırsa sandığı öne çekmenin avantaj sağlayabileceğini düşünüyor. Bu nedenle herkes, hem kamuoyu yoklamalarını hem de koalisyon içi pazarlıkları adım adım takip ediyor.
Netanyahu Neden Hâlâ Güçlü?
Netanyahu’nun siyasetteki tartısını müdafaasının birkaç temel nedeni var. Birincisi, iktidar bloku büyük bir şok yaşamasına karşın dağılmadı. Koalisyon ortakları, başarısızlıkla sonuçlanmış bir devrin akabinde seçime gitmenin “geri dönüşü sıkıntı bir kayıp” yaratabileceğini hesaplıyor. İkincisi, muhalefet cephesinde kesimli bir manzara var. Ortak bir kıssa, ortak bir program ve ikna edici bir liderlik argümanı üretmekte zorlanan muhalefet, seçmenin karşısına “net bir alternatif” koyamıyor.
Üçüncüsü, Netanyahu’nun sağ tabanı büyük ölçüde bir ortada tutabilen bir lisanı var. Yargı, güvenlik, dış siyaset ve ulusal kimlik üzere başlıklarda seçmeninin hassaslıklarını düzgün okuyan Netanyahu, seçim kampanyasını bu alanlarda kurmayı tercih ediyor. Bu da onu sadece bir parti önderi değil, “sağ blokun koordinatörü” üzere bir noktaya taşıyor.
Partiler Ortası Farklar Azalıyor: ‘Sağ Konsensüs’ Genişliyor
Yaklaşan seçimlere dair en dikkat cazibeli değerlendirmelerden biri şu: İsrail’de ana akım partiler ortasında Filistin sıkıntısı, işgal ve yerleşim siyasetleri konusunda farkların giderek silikleştiği bir tablo oluşuyor. Bugün merkezde yahut merkez sağda konumlanan birçok siyasi aktör, güvenlik ve askeri denetim ekseninde benzeri bir çizgide buluşuyor. Bu durum, seçimlerin esasen “Filistin politikası” üzerinden değil, iç sıkıntılar üzerinden şekillenmesini daha muhtemel hale getiriyor.
Bu çerçevede, büyük partilerin birçoklarının Batı Şeria’da yerleşim genişlemesine açık kapı bırakan, İsrail’in güvenlik muhtaçlıklarını kendi belirlediği şartlarla tanımlayan ve Filistin idaresini zayıf tutmayı hedefleyen bir yaklaşımda birbirine yakın durduğu görülüyor. Tartışma, daha çok “ne kadar ileri gidileceği” ve “hangi yöntemle” ilerlenmesi gerektiği üzerine ağırlaşıyor. Bilhassa çok sağın “resmî ilhak” talepleri, birtakım partilerde rahatsızlık yaratsa da, statükoyu sürdürme eğilimi geniş bir alana yayılmış durumda.
Arap Partileri Denklemi: Meşruiyet Tartışması Yine Alevleniyor
Seçimlerin kilit başlıklarından biri, Filistinli Arap partilerinin İsrail siyasetindeki rolü. Geçmişte bir hükümetin kurulmasında Arap partilerinin dolaylı yahut direkt takviyesinin gündeme gelmesi büyük tartışmalar yaratmıştı. Artık misal bir mümkünlük yine konuşuluyor: Muhalefet çoğunluğu sağlayamazsa, hükümet heyetimi için Arap partilerinin takviyesi ya da en azından “oylamada çekimser kalması” belirleyici olabilir.
Ancak bu, İsrail ana akım siyasetinde hâlâ çok hassas bir bahis. Birtakım muhalefet başkanları, hükümeti sadece Siyonist partilerle kurma amacını öne çıkarıyor. Bu tavır, hem sağ seçmene ileti vermek hem de “meşruiyet tartışmasına” girmemek için tercih ediliyor. Öteki yandan daha pragmatik yaklaşan isimler, Arap partilerinin koalisyona girmese bile çekimser kalarak hükümetin kurulmasına yer hazırlayabileceğini savunuyor.
İktidar cephesi ise bu ihtimali sert bir biçimde amaç alıyor. Netanyahu kanadı, Arap partilerinin rastgele bir biçimde hükümet kurulumuna tesir etmesini “gayrimeşru” göstermeye çalışan bir siyasi lisan kullanıyor. Bu tavrın seçim kampanyasında da ağır biçimde işleneceği öngörülüyor.
Asıl Arbede İçeride: Yargı, Ordu, Ultra-Ortodokslar
Seçimlerin tartı merkezinin iç sıkıntılarda olması bekleniyor. Yargının yetkileri, devletin “demokrasi” tarifi, yürütmenin gücü, kurumların bağımsızlığı üzere başlıklar uzun müddettir İsrail’de toplumu kutuplaştıran hususlar ortasında. Bu tartışmalar, Gazze savaşı nedeniyle bir müddetliğine geri planda kalmış üzere görünse de büsbütün bitmedi. Tam bilakis, seçim yaklaşırken yine sertleşmesi bekleniyor.
Bir öbür büyük evrak, ultra-Ortodoksların askerlik sorunu. Dinî seminerlerde okuyan gençlerin askerlikten muaf tutulması konusu, İsrail’de yıllardır toplumsal tansiyonu besleyen bir başlık. Savaşın akabinde “eşit yük” talebi daha yüksek sesle dillendirilirken, muafiyet talebinin kanunla garanti altına alınması teşebbüsleri yansıları artırabiliyor. Koalisyonun ultra-Ortodoks ortakları, bu hususta geri adım istemiyor. Netanyahu ise iki ortada bir derede kalıyor: Maddeyi geçirirse sağ tabanın bir kısmını ve geniş toplum kısımlarını kaybetme riski var; geçirmezse koalisyon ortaklarını kızdırıp hükümeti düşürme riski var.
Bu tansiyonun düğümlendiği yer bütçe takvimi. Bütçe geçmezse parlamentonun dağılma ihtimali, Netanyahu’nun elini zorlayan en somut baskı olarak öne çıkıyor.
7 Ekim Soruşturması ve ‘Sorumluluk’ Tartışması
Seçimlere giderken gündemde kalması beklenen bir öbür başlık, 7 Ekim’deki güvenlik zafiyetinin sorumluluğu. Kamuoyunda bağımsız bir soruşturma kurulu talebi güçlü olsa da, hükümet kanadı bu mevzuda daha denetimli ve kontrollü bir düzenek arayışında. Muhalefet ve protesto hareketleri ise “tam bağımsız” bir soruşturma olmadan toplumun ikna olmayacağını savunuyor.
Bu başlığın seçim kampanyasında “hesap sorma” ve “hesap verme” ekseninde sertleşmesi mümkün. Lakin Netanyahu’nun stratejisinin, tartışmayı dağıtmak ve gündemi iç siyaset ekseninde kendi tabanını birleştirecek biçimde yönetmek olduğu bedellendiriliyor.
Seçim Sonrası Ne Değişir?
Birçok değerlendirmeye nazaran, seçim sonucu ne olursa olsun İsrail’de sağ eğilimin ana çizgisi güçlü kalacak. Koalisyon değişse bile, temel güvenlik ve dış siyaset yaklaşımında radikal bir dönüşüm beklenmiyor. Bu nedenle seçim yarışının “sağ ile daha sağ” ortasında geçmesi ihtimali konuşuluyor. Rakip üzere görünen önderlerin bile misal güvenlik ve Filistin siyasetleri üzerinde buluşabildiği bir tablo, seçimleri daha çok iç nizam, yargı, iktisat teşvikleri, askerlik ve kurumların gücü üzere mevzulara kilitleyebilir.
Özetle İsrail, Gazze savaşının akabinde yalnızca bir dış politika sınavı değil, tıpkı vakitte büyük bir iç siyaset kavşağına da girmiş durumda. Seçimlerin tarihi kesinleşmese de kampanya çoktan başlamış görünüyor. Sandığa gidene kadar, koalisyon pazarlıkları kadar sokaktaki protesto dalgası, bütçe krizi ve askerlik muafiyeti tartışması da belirleyici olacak.
