İsmailağa’dan ‘Gayrimenkul Sertifikasına’ dini onay tartışma yarattı

PARA ANALİZ- İsmailağa Cemaati’ne bağlı Fetva Heyeti, kamuya açık halde birinci kere bir sermaye piyasası aracına dair kapsamlı bir fetva yayımladı. “Emlak Konut Gayrimenkul Sertifikaları” hakkında verilen bu fetvada, sertifikaların alım-satımının “şer’i ölçülere uygun” olduğu söz edildi. Lakin fetvanın içeriği, bilhassa dini telaffuzun finansal araçlara onay vererek piyasalaşma sürecine entegre edilmesi istikametinden soru işaretlerini ve tartışmaları da beraberinde getirdi.

Yatırımcıyı mı Koruyoruz, Devletin Tahvilini mi?

Sertifikalar, Emlak Konut GYO projeleri kapsamında halkın küçük hisselerle konut projelerine yatırım yapabilmesine imkan tanıyor. Ama bu enstrümanlar, tıpkı vakitte kâr hissesi beklentisiyle alınıp satılan, borsada süreç gören yatırım araçları. Sertifika yatırımcısı konut değil kâr istiyor. Bu durumda “asli edim” ile “tali edim” ortasındaki ayrım, dini meşruiyet hudutlarını muğlaklaştırıyor.

Piyasalaşan İslam: Finansal Enstrümanlara Teolojik Onay

Fetvada kullanılan terminoloji dikkat cazibeli: “Asli edim gayesiyle alım câizdir” üzere tabirler, dini metinlerin ekonomik lisan içinde nasıl dönüştürüldüğünü gösteriyor. Sermaye piyasalarında gerçek karşılığa dayandığı tez edilen araçlara verilen bu fetvalar, faize alternatif ismi altında yeni bir kâr düzeneğinin meşrulaştırılması manasına da gelebilir.

Fetvanın dayandırıldığı temel münasebetler ortasında, kelam konusu sertifikaların konut projesine dayalı olması, spekülatif içeriğe sahip olmaması ve “Açıkça belirtilmiş hakka tekabül etmesi” yer alıyor. Lakin bu sözler, borsa üzere volatil ortamlarda alınıp satılan varlıkların tabiatına ne kadar uygun, tartışmaya açık.

ismailagadan gayrimenkul sertifikasina dini onay tartisma yaratti 0 fu6bG59R

Ekonomik Çıkmazda Yeni Bir Meşruiyet Arayışı mı?

Türkiye’de devletin borçlanma ve konut finansman modellerinde artan sıkışma, son devirde katılım finansı araçlarına yönelimi artırdı. Faize hassas yatırımcıları kazanmak isteyen devlet, kamu garantili enstrümanlara dini onay arayışında. Bu bağlamda İsmailağa’nın fetvası, yalnızca dini değil, ekonomik-politik bir belge olarak da okunabilir.

Diyanet Sustukça Cemaatler Konuşuyor

Resmi dini otorite Diyanet İşleri Başkanlığı bu bahiste sessizliğini korurken, cemaatlerin fetva üretme gücünün iktisat alanına kadar genişlemesi, laiklik prensibi açısından da dikkat cazibeli. Sermaye piyasalarının dini argümanlarla pazarlanması, ekonomik problemlerin dini otoriteler üzerinden çözülmeye çalışıldığı bir periyoda işaret ediyor.

İsmailağa Topluluğu Fetva Heyeti Kararı’nda yer alan tabirler şu biçimde;

İSMAİLAĞA TOPLULUĞU FETVA HEYETİ KARARI
Konu: Sermaye piyasası aracı olan Emlak Konut Gayrimenkul Sertifikaları’nın şer’i kararı hakkında.

Karar No: 2025/08
Tarih: 02.08.2025
İlgili: Kamuoyuna duyurulur

SORU:
Konut projelerine dayalı olarak çıkarılan “Gayrimenkul Sertifikası” ismi altındaki sermaye piyasası araçları şer’i bakımdan caiz midir?

CEVAP:
Son devirde yaygınlaşan, aşikâr konut projelerine dayandırılarak sermaye piyasalarında süreç görmek üzere çıkarılan “Gayrimenkul Sertifikaları”, İslam fıkhı çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Bu cins sertifikalar, fiziki olarak varlığı bulunan ve inşaatı devam eden bir konut projesindeki bağımsız kısımları, muhakkak oranlarda temsil etmek üzere ihraç edilmekte ve alıcılarına konutun makul bir hissesi üzerinde hak tanımaktadır.

Şayet yatırımcı, bu sertifikaları konuta malik olmak yahut ileride konut edinmek niyetiyle alıyorsa ve alım-satımı spekülatif (oynaklık yararı odaklı) olmayıp gerçek bir gereksinime dayanıyorsa, bu durumda şer’an câizdir.

Ancak bu enstrümanların sadece fiyat artışından kâr elde etme amacıyla, yani konuta sahip olma niyeti taşımadan alınıp satılması durumunda mekruh hatta harama yakın bir işlem olabilir. Bu tarafıyla yatırımcının niyeti, sürecin kararını tayin edici ögedir.

Ayrıca, bu cins sertifikaların dayandırıldığı projelerin gerçek, somut, makul bir konut projesine bağlı olması, yatırımcıya açıkça belirtilmiş haklar sağlaması ve taraflar ortasında akdin tüm kurallarının net olması, şer’i uygunluk açısından değerlidir.

Bu bağlamda, İsmailağa Topluluğu Fetva Heyeti olarak yapılan kıymetlendirme sonucunda: Emlak Konut tarafından ihraç edilen ve belli konut projelerine dayalı olarak oluşturulmuş gayrimenkul sertifikalarının, üstte belirtilen koşullara uyulması kaydıyla alım-satımı şer’an câizdir.

Bu fetvamız, asli edimi konut edinimi olan ve niyetinde dürüstlük bulunan yatırımcılar için geçerlidir. Spekülatif gayelerle alım-satım yapmak isteyen kimseler için ise farklı karar değerlendirmesi yapılmalıdır.

Fetva Heyeti Üyeleri: