Güldem Atabay:  Şimşek’in “heybesinden” yurtdışı turunda çıkanlar

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek bir kez daha yabancı yatırımcılarla görüşme maksadıyla Londra ve Washington ziyaretleri yapıyor. 2023 seçimleri akabinde vazife değişimiyle Şimşek ve takımını misyona getiren AKP hükümeti biliyorsunuz bir sefer daha iktisat siyasetini finans piyasalarında istikrara, finansal istikrarı da sıcak para akışlarına bağlamıştı.

Dolayısıyla uygulanan iktisat programının temelinde yüksek faizle sıcak parayı ülkeye çekip siyasi saiklerle harcanan rezervleri yerine koymak bulunuyor. Sıcak parayı ülkede tutabilmek için dolar bazında yüksek gerçek faiz vermenin ön şartı da TL’yi baskılamaktan ibaret. Keza dövizini bozdurarak fahiş yükseklikteki TL faizinden yarar sağlayan yabancı sıcak para sahibinin TL’de bir “yol kazası” olmayacağı garantisine gereksinimi var.

Şimşek programın açıklanan ana amacı AKP iktisat siyasetleriyle 2018’den bu yana gayeden uzaklaşan, 2021’den beri de AKP tipi iktisat siyasetleriyle kopup giden enflasyonu düşürmek. Bunun için seçilen yolun desteklerinden birincisi TL’yi baskılayıp üretici için maliyet şoku yaratmamak. Başkası desteği da fiyatları gerçek olarak eriterek şirketlerin maliyetlerini aşağıya çekmek.

***

AKP iktidarının 23 yıldır birikerek cumhurbaşkanlığı sistemiyle tepeye yönelen yapısal problemlere dokunmaya mecali yok. Çökerttikleri kamu kurumsallığı ilgi alanlarında değil. Üstelik kamu kaynakları sayesinde semirtilen bölümlerin üretim biçimlerini randımanlı hale getirmeyi, binilen kolu kesilmesi manasına gelmesi nedeniyle gündeme dahi alamayan bir iktisat idaresi icraatta.

Dolayısıyla dünyada süratle değişen jeo-ekonomik yapının dayattığı tedarik zinciri değişimleri, sürdürülebilir güç ve üretim modellerine geçiş, yapay zekanın hayatın her alanına sızması eşliğinde dönüştürülmesi gereken sanayi ve hizmet kesimleri ve iklim krizi eşliğinde artan su ve ziraî üretim krizleri üzere bahisler Şimşek devri siyasetlerinin gündeminde değil. AKP tipi iktisat siyasetlerinin yarattığı hayat pahalılığı altında yoksullukta birleşen bölümlerin hayat krizleri de bu iktidar tarafından aslında enflasyonu düşürmede araç olarak görülüyor.

Hatırlayalım. Erdoğan’ın seçimleri kazanmak uğruna enflasyonu patlatan çok düşük faiz siyaseti Türkiye iktisat tarihine kara bir sayfa olarak Kavcıoğlu–Nebati periyoduyla yazılmıştı. Şimşek ve grubunun 2023 yazından bu yana izlediği siyasetlere bakınca, misyonlarının bu devirde uygulanan siyasetlerin makroekonomik istikrarlar üzerinde yaratığı tahribatın “normalleştirilmesi” ile sonlu olduğunu anlıyoruz. Vergideki kayıp kaçakların peşine de eş vakitli düşen Şimşek, “nedense” trilyonlara varan vergi muafiyetlerine dokun-a-madı.

Sonuçta Eylül 2021’de %19’dan alınan enflasyon 2025 sonunu %31’le kapattı. Memur, emekli ve minimum ücretlileri hesaba katınca toplumun %50’ye yakını yoksulluğa mahkûm bırakıldı.

Bu ekonomik

değil, siyasi bir tercih elbette.

Para politikası

ile finansal olağanlaşmanın hududuna ulaşan ve iktisattaki gerçek sıkıntılara dokunamayan Şimşek ve grubu bir defa daha yurtdışında yatırımcı peşinde. Yanlış anlaşılmasın, globalleşmiş bir finans ve ticaret sisteminde hazineden sorumlu bir bakanın diplomasi nitelikli yurtdışı tipleri olağandışı değil. Olağandışı olan Türkiye’deki kamuoyuna öteki, yabancı yatırımcıya diğer konuşarak, sıcak para akışını korumak için bir nevi içeriden bilgi vermenin devlet ciddiyeti ile örtüşmeyişi.

Bloomberg’den öğrendiğimiz TCMB’nin 2026 sonunda %16 olarak açıkladığı enflasyon maksadının Şimşek tarafından yabancı yatırımcılara %19 olarak söylem edildiği. “Ne %16 ne de %19 esasen inandırıcı değil, ne var bunda?” diye düşünülebilir… Zati TCMB’nin enflasyon beklentisindeki üst hudut da %19’da. Lakin 2023’te vazifesi alırken 2025 sonunda %15 enflasyon beklentisi koyanların %31 gerçekleşmeyi olağan karşılayışı atlanacak bir gerçeklik değil. %16 amacını içeride tekrar ederken yabancılara %19 demenin satır ortasındaki manası da 2026 sonuna geldiğimizde enflasyonun %25-30 ortasında bir yerde takılmış olacağı gerçeği.

Bakan’ın Türkiye’deki yabancı yatırımcılara verdiği bilgilerden bir başkasını, güya taban ücretliyi, emekliyi açlık sonu altına daha yılın başında mahkûm etmemişler üzere pandemi devri açıklanan güç teşviklerini yavaş yavaş azaltacakları. Gelir adaletsizliğinin pandemi devrinden de makûs olduğu, geniş işsizlik oranının pandemi düzeyleri ile birebir yerlerde çakılı kaldığı bir Türkiye’de.

***

ÖTV artışlarını temmuz ayında pas geçmek üzere bir lütuflarının olacağını da yabancılarla paylaşan Bakan’ın bunu dar gelirli için değil, enflasyon amacının tutacağına inanmayan yabancı yatırımcının yüksek faizden tahvil almaya devam etmesini teşvik için yapacağını da ben eklemek isterim.

Bakan’ın sıcak paracılarla toplantılarında vurguladığı bir öbür husus da “2027’de beklenen erken seçimde 2023 gibisi bir seçim ekonomisi” yapılmayacağı.

Aynı gün iktidarın sesi Şamil Tayyar’dan “2027’nin ‘bolluk ve rahmet yılı’ olarak planlandığını” öğreniyoruz. Nasıl olacağını Tayyar açıklıyor. Gerçek bölümün krediye erişimi kolaylaştıracak adımlar, özel düşük faizli konut kredileri, gençlik paketleri. Emekliler, dar ve sabit gelirliler için 2027 yılı başında seyyanen artırım, maaş ve fiyatlarda yüksek oranda artış.

Bu bahar havasının ismi “iyileştirici uygulamalar”. Nedeni AKP’nin patlattığı enflasyonu yarıya %25-30 üzere hala çok yüksek düzeye indirmenin bahsettiği kesitlere yüklenen maliyetini seçim yılında unutturmak.

AKP’nin çizdiği senaryoda 2027 sonrası Erdoğan ve sıcak para için bayram var. Bir sonraki seçime kadar başka herkes içinse tablo tekrar tufan.

Yazarın müsaadesiyle BirGün Gazetesinden tekrar yayınlandı