Gelişen Piyasalarda Güven Zayıf: 2026’ya Girerken Temkin Sürüyor
Özet:
S&P Küresel PMI bilgileri, 2025’in sonuna gerçek gelişen piyasalarda üretim ve yeni siparişlerde hudutlu bir toparlanmaya işaret etse de, şirketlerin 2026’ya ait beklentilerinin besbelli biçimde zayıf kaldığını gösteriyor. ABD’nin 2025 Nisan’ında açıkladığı geniş kapsamlı gümrük tarifeleri sonrası oluşan inanç kaybı telafi edilemezken, istihdamdaki sakinlik ve yatırım iştahındaki çekingenlik büyüme görünümünü baskılamaya devam ediyor.
2026’ya Girerken Optimistlik Neden Zayıf?
Gelişen piyasalarda faaliyet gösteren şirketler, 2025’in son aylarında üretim ve yeni siparişlerde artış kaydetse de 2026’ya ait beklentilerinde temkinli kalmayı sürdürüyor. S&P Global tarafından derlenen PMI anketleri, iş dünyası inancının 2025 boyunca kalıcı biçimde zayıfladığını ve Nisan 2025’te ABD’nin açıkladığı kapsamlı tarifelerin akabinde kaybedilen yerin geri alınamadığını ortaya koyuyor.
2025 yılı genelinde ölçülen iş itimadı, dataların tutulmaya başlandığı 2012’den bu yana en düşük yıllık ortalamaya gerilemiş durumda. Bu düzey, global iktisadın COVID-19 şokunu yaşadığı 2020 yılının dahi altına işaret ediyor.
Tarifeler Sonrası İnanç Erozyonu Kalıcı Oldu
PMI’nın “Gelecek Üretim Endeksi” 2025 Aralık’ta üç ayın doruğuna yükselse de, uzun periyot ortalamasının bariz biçimde altında kalmaya devam etti. Bilhassa Nisan 2025’te ABD’nin gümrük tarifelerini devreye almasıyla yaşanan sert itimat kaybı, yılın geri kalanında telafi edilemedi.
Gelişen piyasalar ile gelişmiş ekonomiler ortasındaki inanç farkı da açıldı. Gelişmiş ülkelerde iş dünyası inancı Nisan’daki düşüşün akabinde süratle toparlanarak Mart 2025 düzeylerine geri dönerken, gelişen piyasalarda optimistlik bariz biçimde geride kaldı. Bu durum, global büyüme dinamiklerinde iki farklı suratın oluştuğuna işaret ediyor.
Hizmetler Toparlanıyor, Sanayi Geride Kalıyor
Sektörel ayrışma 2025’in sonunda daha görünür hale geldi. Hizmet bölümünde faaliyet gösteren firmalar Aralık ayında dokuz ayın en yüksek itimat düzeyine ulaşarak genel tabloyu bir ölçü destekledi. Buna rağmen, imalat endüstrinde itimat geriledi ve Haziran 2024’ten bu yana en düşük düzeye indi.
İmalat tarafındaki zayıflık, bilhassa dış ticaret ve maliyet baskılarının ağır hissedildiği ekonomilerde öne çıkıyor. Kazakistan’da KDV artışına ait belirsizlikler, Meksika’da ise tarifelerin geleceğine dair tasalar itimadı aşağı çekti. Çin, Hindistan ve Rusya’da da imalatçıların iyimserliği sonlu kaldı.
Buna karşılık Tayland’da üretim ve yeni siparişlerdeki hızlanma, 2026’ya yönelik beklentileri üst taşıdı. Brezilya, Türkiye ve Güney Kore de yeni yıla görece daha güçlü bir itimatla giren ülkeler ortasında yer aldı.
Güven Eksikliği İstihdamı Vuruyor
Zayıf beklentiler, istihdam kararlarına da direkt yansıdı. Gelişen piyasalarda istihdam Aralık ayında son beş ayın dördüncü düşüşünü kaydetti. İşten çıkarmaların suratı hudutlu olsa da, Ocak 2025’ten bu yana görülen en sert tempo dikkat çekti.
2025 yılı genelinde mevsimsellikten arındırılmış İstihdam Endeksi ortalaması 50,0 düzeyinde kaldı. Bu da yıl boyunca istihdamda net bir artış ya da azalış olmadığını, yani fiili bir sakinlik yaşandığını gösteriyor. İmalat kesiminde istihdam artışı sırf Mart ve Ekim aylarında görülebildi.
Bu tablo, üretim ve yeni siparişlerdeki artışa karşın firmaların kapasite artırımı konusunda isteksiz kaldığını ortaya koyuyor. Olağan kurallarda artan iş yükü istihdamı desteklerken, mevcut ortamda şirketler temkinli davranmayı tercih ediyor.
Enflasyon Baskıları Hafif, Lakin Büyüme Kısıtlı
PMI bilgileri, maliyet enflasyonunun 2025’in sonunda bariz biçimde hafiflediğine işaret ediyor. Girdi maliyetleri altı ayın en düşük artış suratına gerilerken, çıktı fiyatları Kasım ayındaki hudutlu artış temposunu korudu.
Ancak düşük enflasyon baskısı tek başına kâfi olmadı. İstihdamdaki zayıflık ve yatırım iştahındaki çekingenlik, 2026’nın başında büyümenin ivme kazanmasını zorlaştırıyor. İş gücü kapasitesinin sonlu kalması, talep artsa bile üretim artışının hızlanmasını engelleyebilir.
2026 İçin Kritik Eşik: İnanç Tekrar İnşa Edilecek mi?
Ocak PMI dataları, 2026’nın başında açıklanacak birinci kıymetli gösterge olacak. Bu datalar, şirketlerin yeni yılla birlikte beklentilerini revize edip etmeyeceğini ve artan iş yüküne paralel olarak istihdamı artırıp artırmayacağını gösterecek.
Mevcut tablo, gelişen piyasalarda büyümenin önündeki en büyük mahzurun artık enflasyon değil, güven eksikliği olduğunu ortaya koyuyor. Global ticaret siyasetlerindeki belirsizlikler giderilmeden ve jeopolitik riskler azalmeden, 2026’da güçlü ve yaygın bir toparlanma beklemek sıkıntı görünüyor.
Kaynak: S&P Küresel PMI / Andrew Harker
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
