FT: Trump’ın NATO Zirvesindeki Sürpriz Zaferi
Zirve Öncesi Tasalar: Trump’tan Beklenen Gerilim
Ancak beklenenin tersine, Trump dorukta yapan bir tavır sergileyerek ittifakı parçalamak yerine güçlendiren adımlar attı. Tepenin kapanışında yaptığı açıklamada, “güzel bir küme beşerle masadaydım” kelamlarıyla NATO’ya olan dayanağını lisana getirdi.
Savunma Harcamalarında Dönüm Noktası
Trump’ın uzun müddettir baskı yaptığı NATO üyeleri, savunma harcamalarını artırma taahhüdünde bulunarak ABD Başkanı’nı şad etti. Yeni Genel Sekreter Mark Rutte’nin Trump’a yönelik övgüleri —ki Rutte, ikili görüşmede Trump’a “daddy” (baba) hitabını kullandı— Başkan’ın havasını yumuşattı. Tepe sonunda 2035 yılına kadar NATO ülkelerinin savunma harcamalarını GSYİH’nin %5’ine çıkarma amacı resmiyet kazandı.
Trump, basın toplantısında “bu artık bir sömürü değil, biz onların güvenliğini sağlamak için buradayız” dedi. Fakat tepe mühletince İspanya’nın bu amaca katılmayı reddetmesi dikkat çekti. Trump, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’i açıkça eleştirerek, ticaret mutabakatları üzerinden baskı kuracağını tabir etti.
İran Stratejisinde Gelgitler
Zirvenin çabucak öncesinde ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine düzenlediği hücumlar milletlerarası yankı uyandırmıştı. Trump, hücumların İran’ın nükleer programını “yerle bir ettiğini” sav etse de, askeri istihbarat raporları programın sırf birkaç aylık gecikmeye uğradığını ortaya koydu. Trump bu raporları reddederek medyayı gaye aldı.
Bununla birlikte, taarruzlar sonrası ABD’nin İran ile tekrar müzakere masasına oturmaya hazır olduğunu açıklaması, dış siyasette yeni bir dönüşü işaret etti. Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham üzere Trump’a yakın isimler bile bu süratli değişim karşısında temkinli açıklamalar yaptı.
Görünüm mü, Gerçek mi?
Trump’ın dış siyasetinin temelinde öngörülemezlik olduğu sıkça vurgulanıyor. Princeton Üniversitesi’nden Prof. Julian Zelizer, Trump’ın makul bir ideolojik çizgiye değil, şahsî çıkarlara nazaran hareket ettiğini tabir ediyor. Dış siyaset uzmanı Ray Takeyh ise “Trump’ın takımının kim olduğu kıymetsiz; zira sonunda her şeyi kendi bildiği üzere yapıyor” diyor.
Lahey doruğu sonunda NATO’nun bölünmeden çıkmış olması ve ABD’nin İran akınıyla bölgede süreksiz de olsa bir istikrar kurması, Trump açısından dış siyasette kısa vadeli muvaffakiyetler olarak sunulabilir. Fakat bu kazanımların kalıcı olup olmayacağı, İran’ın nükleer silah geliştirme kararlılığı ve NATO içinde devam eden yük paylaşımı tartışmaları ışığında belirsizliğini koruyor.
