FT: Ruchir Sharma’ya göre 2026’ya damga vuracak 10 küresel trend
Özet:
Financial Times müellifi Ruchir Sharma’ya nazaran 2025, “Amerikan istisnacılığı” anlatısının sorgulanmaya başlandığı yıl oldu. Yapay zekâ yatırımları ABD piyasalarını ayakta tutsa da, global istikrarlar süratle değişiyor. Sharma, 2026’ya girerken yatırımcıları etkileyecek 10 ana trendin; yapay zekâ balonundan doların seyrine, Çin’in ihracat stratejisinden göçte sert düşüşe kadar uzandığını söylüyor.
Financial Times müellifi Ruchir Sharma, son tahlilinde global piyasaların artık tek merkezli bir öykü sunmadığını vurguluyor. 2024 sonunda ABD piyasalarının global endekslerdeki tartısı tepe yaparken, 2025’te tablo bilakis döndü. ABD çökmedi; fakat yapay zekâya akan para olmasa bu görünümün sürdürülemeyeceği görüşü güçlendi.
1) Yapay zekâ balonu şişmeye devam ediyor
Sharma’ya nazaran yapay zekâ temalı ABD piyasaları klasik bir balonun tüm işaretlerini veriyor: çok değerleme, çok yatırım, yüksek kaldıraç ve en kıymetlisi çok sahiplenme. ABD, hanehalkının pay senetlerinde tuttuğu servetin gayrimenkulü geçtiği tek büyük iktisat pozisyonunda. Balonlar kendi kendine patlamaz; para kuruduğunda söner. Bu, yalnızca Fed faiz artışlarıyla değil, uzun vadeli faizlerin sıçramasıyla da tetiklenebilir.
2) Hayat pahalılığı faiz baskısını artırıyor
ABD’de besin fiyatları beş yılda yüzde 30 arttı, düşük gelirli hanelerin kıymetli kısmı gelirinin neredeyse tamamını temel harcamalara ayırıyor. Bu durum siyasi baskıyı artırıyor. Artan kamu harcamaları ise enflasyonu kalıcı hale getiriyor. Emsal formda Fransa, İngiltere ve Japonya’da da tahvil piyasaları hükümetlere ikaz veriyor. Sharma’ya nazaran 2026’da ABD de bu baskıyı daha sert hissedebilir.
3) Memleketler arası piyasalar ABD’yi geride bırakıyor
2025’te doların zayıflaması, ABD dışı piyasaların daha güzel performans göstermesini sağladı. ABD’nin global borsalardaki hissesi yüzde 66’dan yüzde 64’e geriledi. Sharma, ABD’nin global iktisattaki hissesi yüzde 26 iken borsalardaki tartısının hâlâ çok olduğunu söylüyor. Memleketler arası piyasalar ABD’ye kıyasla yaklaşık yüzde 30 iskontolu süreç görüyor.
4) Gelişen piyasalarda çıkar ivmesi artıyor
Son 15 yılda ABD’nin gerisinde kalan gelişen piyasalar, artık daha güçlü bir kâr büyümesi sergiliyor. Önümüzdeki beş yılda gelişmekte olan ülkelerin yaklaşık yüzde 90’ının kişi başı büyümede ABD’yi geçmesi bekleniyor. Bu da global fon akımlarının tarafını değiştirebilir.
5) “Kalite hisseleri” geri dönebilir
Yapay zekâ rüzgârı, kârlılığı düşük lakin kıssası güçlü şirketleri öne çıkardı. Halbuki tarihi olarak yüksek özkaynak kârlılığına ve düşük borca sahip “kalite hisseleri” uzun vadede daha güzel performans gösteriyor. Sharma, bu payların 2026’da yine öne çıkabileceğini savunuyor.
6) Çin’i ayakta tutan iki maske: ihracat ve yapay zekâ
Çin piyasaları 2025’te toparlandı, lakin bu toparlanma büyük ölçüde yapay zekâ paylarına dayanıyor. Gerçek iktisatta ise tablo zayıf: emlak krizi, yüksek borçluluk ve yaşlanan nüfus büyümeyi sınırlıyor. Çin’in ihracat patlaması olmasa nominal büyüme yüzde 3’ün altına inebilirdi.
7) “Çin dumping’i” global maksat haline geliyor
Çin’in düşük fiyatlı ihracatı, Avrupa’dan Güneydoğu Asya’ya kadar birçok ülkede endüstriyi baskılıyor. 2023’ten bu yana Çin’e yönelik damping soruşturmaları iki katına çıktı. Sharma’ya nazaran 2026’da “Çin dumping’i”, “Trump tarifeleri” kadar sert bir global tartışma başlığı olabilir.
8) Güney Amerika sağa kayıyor
Arjantin, Ekvador ve Şili’de sağcı idarelerin yükselişi dikkat çekiyor. Peru ve Kolombiya’da da benzeri sonuçlar bekleniyor. Bölge borsaları 2025’te dünyanın en uygun performansını gösterdi. Tarihî olarak sağ idarelerin piyasa dostu siyasetleri bu eğilimi güçlendiriyor.
9) Global ölçekte deregülasyon
ABD’de başlayan deregülasyon dalgası Avrupa ve gelişen piyasalara yayılıyor. AB, çevresel düzenlemelere tabi şirket sayısını önemli biçimde azaltmayı tartışıyor. Arjantin, Malezya, Suudi Arabistan ve Hindistan’da da benzeri adımlar atılıyor.
10) Göçte sert düşüş ve “alkol zirvesi”
ABD ve Avrupa’da göç keskin biçimde yavaşladı. Bu durum işgücü piyasalarını sıkılaştırarak fiyat baskısını artırabilir. Öte yandan alkol tüketimi hem ABD’de hem Avrupa’da tarihi tabanlarda. Bu eğilim, alkol şirketlerinin pay performansını olumsuz etkiliyor ve genç jenerasyonlarda kalıcı görünüyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
