FÖŞ yazdı: Deplasmana çıkan 5 trilyon dolarlık Japon sermayesinin hikâyesi

Bugün Salı günü yayınlanacak Mesele Ekonomi görüntüsü çekiminde Semih Sakallı, “2026’da finansal kriz nerelerden çıkabilir?” diye sordu. Sıralamamda birinciliği doğal olarak her gün gündeme çıkan Trump alırken, akabinde tahvil pazarında patlama ve İran’da kanlı ve uzun süren bir rejim değişikliğini sıraladım. Trump ve “Bibi” İran’a son bir hoşluk yapacaklar, İran da Hürmüz Boğazı’nın güç seyrüseferine kaparsa, yandı gülüm keten helvası. Lakin en büyük endişem, ya Japon ya da ABD tahvil pazarının patlaması.

Bu satırları okuyacak kadar ekonomi-finansa kafayı takmış olanlar herhalde “Yapay zekâ paylarında balon var mı, patlar mı? Patlarsa kim donsuz ip atlar?” sorusuna karşılık ararken en az 10 makale okumuştur. Fakat argümana girerim, tahvil pazarında yaşanan kaygı ve panik hakkında o derece bilgili değiller. Bu makalem de son vakitlerde tüm yazdıklarım üzere ChatGPT ve Gemini ile derin mesaimin sonucu.

“Sefih bunak, artık her türlü keyif verici unsurdan telleri yanan o beynin orjinal fikir üretemiyor, değil mi?” diye sevinebilirsiniz. Hâlbuki yapay zekâyla çalışmak makaleyi yazmaktan daha sıkıntı, deneyin göreceksiniz.

Bir şey daha var: Konutta ekmek dilimleme makinesi varken, ekmek bıçaklarını çöpe atmaz mısınız?

Size evvel yalnızca bana senede milyonlarca dolar abonelik fiyatı ödeyen “çok özel” şahıslara gönderdiğim rapordan tahvil krizi ile ilgili yazdığım paragrafı paylaşayım.

Eğer hafta içinde Japon Yeni büyük ölçüde bedel kaybetmese (hatırlatalım: cuma günü koordineli müdahale söylentileriyle toparlandı), Japonya 10–40 vadeli devlet tahvilleri getiri rekoru kırarken dolar endeksi sert düşer, buhran ABD devlet tahvillerine de sıçrardı.
G-6 devlet tahvili pazarında çok sert ve ani getiri yükselişleri artık 2026 için en büyük ve acil finansal kriz riski olarak şekilleniyor. Bu krizi neler tetikleyebilir?

• Japonya’da bütçe açığı artarken enflasyonun yükselmesi, Japon tahvillerinde getirilerin yukarı trende girmesi, ABD devlet tahvili ve Alman Bund getirilerini de üst iter.
• Fed’in bu sene faiz indirmeyeceği algısının yeşermesi — bizce mümkünlüğü %50.
• Trump’ın vergi salma yetkisinin kısmi iptali ve Kongre’nin ona yetki vermeyi reddetmesi.

Bu anılan şoklardan rastgele biri derhal gölge bankacılık tahvillerinin spreadlerini vuracak, yapay zekâ yatırımlarının finansmanını zorlaştıracak ve gelişmekte olan ülke hazine ve şirketlerinden kimilerinin temerrüde düşmesi sonucunu doğurabilecek.

Daha raporun mürekkebi kurumadan Bloomberg, Japon tahvil pazarında yaşananları kaleme aldı. İbret olsun diye okuyun derim. Lakin vaktiniz yoksa özet kolay: 40 yıl süren deflasyon ve sıfır faiz siyasetinden ötürü 5 trilyon dolarlık Japon sermayesi deplasmana gitti. Bunlar meskene dönerse, ABD ve Alman tahvil pazarında kara delik oluşur.

---

Japon tahvil şoku global piyasaları sarstı: 5 trilyon dolarlık sermaye meskene mi dönüyor?

Japonya devlet tahvillerinde geçen hafta yaşanan sert satış dalgası, global finans piyasalarında uzun müddettir bastırılan bir riskin tekrar gündeme gelmesine yol açtı. Japon tahvil getirilerindeki ani ve sert yükseliş, yalnızca Tokyo piyasalarını değil, ABD’den Avrupa’ya kadar geniş bir coğrafyada faizleri üst iterek yatırımcıları huzursuz etti.

Yatırımcılar, bilhassa ultra uzun vadeli Japon devlet tahvillerinde tek bir seansta yaşanan sert getirı sıçramasının suratına ve boyutuna dikkat çekiyor. Fon yöneticilerine nazaran, geçmişte haftalar hatta aylar sürecek hareketler artık saatler içinde yaşanıyor. Bu durum, Japon tahvil piyasasında “eski normalin” büsbütün sona erdiğine işaret ediyor.

Deflasyon sonrası yeni Japonya

Japonya, 21. yüzyılın büyük kısmında deflasyon ve sıfıra yakın faiz oranlarıyla anıldı. Bu ortam, ülkeyi global yatırımcılar için hem ucuz finansman kaynağı hem de kriz devirlerinde istikrar limanı hâline getirmişti. Lakin bu tablo artık değişiyor.

Uzun yıllar sonra Japonya’da enflasyon kalıcı hâle gelirken, Başbakan Sanae Takaichi’nin genişleyici maliye siyasetleri piyasaları daha da huzursuz etti. Yüksek kamu harcamaları ve vergi indirimlerini içeren bu siyasetler, hâlihazırda çok yüksek olan kamu borç stokunun daha da büyüyeceği tasasını doğurdu.

Sonuç olarak, 30 ve 40 yıl vadeli Japon tahvillerinde getiriler yüzde 4’ün üzerine çıkarak tarihi düzeylere ulaştı. Bu yükseliş, ABD Hazine tahvilleri ve Alman Bund’ları dahil olmak üzere global faizler üzerinde üst taraflı baskı yarattı.

Küresel dalga etkisi

Bloomberg datalarına nazaran, Japon tahvil piyasasında yaşanan bu şok, Davos’ta bir ortaya gelen global finans etraflarının de ana gündem hususlarından biri oldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Japonya Maliye Bakanı ile temasa geçmesi, Washington’un gelişmeleri yakından izlediğinin göstergesi olarak yorumlandı.

Goldman Sachs tahliline nazaran, Japon tahvillerine mahsus her 10 baz puanlık şok, ABD tahvil getirilerinde 2–3 baz puanlık üst istikametli baskı yaratabiliyor.

Yen, müdahale ve carry trade riski

Tahvil satışlarıyla birlikte Japon Yeni’nde yaşanan sert dalgalanma, hükümet müdahalesi beklentilerini artırdı. ABD Merkez Bankası’nın New York şubesinin piyasa aktörleriyle temasa geçmesi, yetkililerin yenin seyrinden rahatsız olduğuna dair güçlü bir sinyal olarak algılandı.

Uzmanlara nazaran, yenin sert paha kaybı Japonya’yı rezerv satışına zorlayabilir. Bu rezervlerin değerli bir kısmı ABD Hazine tahvillerinde tutuluyor. Bu türlü bir senaryoda Japonya kaynaklı bir sorun, direkt ABD tahvil piyasasında faizlerin yükselmesine yol açabilir.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Asıl risk: Sermayenin meskene dönüşü

Küresel piyasalar açısından en büyük risk ise Japon yatırımcıların yurt dışındaki varlıklarını ülkeye geri getirmesi. İddialara nazaran Japonya kaynaklı yaklaşık 5 trilyon dolarlık sermaye hala yurt dışında bedellendiriliyor.

Japon tahvil getirileri yükseldikçe, bu sermayenin ABD ve Avrupa tahvil piyasalarından çekilme ihtimali artıyor. Japonya’nın büyük bankaları ve sigorta şirketleri, şimdiden lokal tahvillere ilgiyi artırmaya başladıklarını açıkça lisana getiriyor.

Uzmanlara nazaran bu süreç ani değil, kademeli ilerleyecek. Lakin istikamet net: Japon sermayesinin meskene dönüşü hızlanırsa, ABD ve Almanya tahvil piyasalarında önemli likidite boşlukları ve faiz şokları yaşanabilir.

Kısacası, Japon tahvil piyasasında yaşananlar sadece mahallî bir öykü değil; global finansal sistem için potansiyel bir kırılma noktası niteliği taşıyor.