FÖŞ-ANALİZ: Cari açıklar başlarken, finansman güçlü, TCMB rezervleri Ocak’ta da artıda

Kasım ayında cari süreçler hesabı 3 milyar 996 milyon dolar açık verdi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıkladığı bilgilere nazaran, yıllıklandırılmış datalara nazaran Kasım ayında altın ve güç hariç cari süreçler hesabı ise 2 milyar 132 milyon dolar fazla halinde izlendi. Ve böylelikle Türkiye’nin döviz kuru açısından en sabıkalı devri başladı. Gelecek Haziran’a kadar güç ve bedelli metaller ithalatı yüzünden daima cari açık vereceğiz. Bunları ya özel dal kendi birikimleri yahut dışarıdan FX borç alarak, ya da TCMB rezervlerini kullanarak karşılayacak. Ben bu periyoda cepten yeme, turizm akımları sayesinde cari istikrarın fazlaya döndüğü kalan ayları ise cephane biriktirme ayları olarak tanımlayarak iktisat külliyatında kendime apansız yeni bir sayfa açtım.

2001 krizinden bu yana dövizde ne vakit bir çalkantı olsa, Rahip Brunson üzere “politik şoklar” dışında, kur spazmları daima cepten yeme periyotlarında gelişir. İki neden vardır. Ya NAS üzere salakça siyasetlere vatandaşı TL’den soğutup endojen döviz talebi yaratırız, ya da Ekrem İmamoğlu’nun sebepsiz gözaltına alınması üzere siyasi ihtiraslara kurban sarfiyat bahtsız TL.

Bu yıl da siyasi şoklar devam edecek, hatta argüman ediyorum, Reis anketlerde bu türlü yalpalamaya devam ederse, CHP’yle hasımlığı Özgür Özel’in dokunulmazlığının kaldırılıp mapusa düşmesine kadar gidebilir. Ama bu tıp siyasi kumpaslar döviz talebi yaratmaz. Yabancı yatırımcıların en azından bir kısmı, yerleşiklerin tamamı ise zati portföy tercihlerinde bu senaryoyu baz aldılar. Biraz evvel resmileşen Trump’ın İran’la ticaret yapana ülkelerle %25 ek gümrük vergisi uygulama kararı ise dövize talebi artıracak.

Öyleyse, bu sene cepten yeme aylarında döviz krizi yaşanabilir mi sorusuna yanıt arayalım. Evvel de bir evvelki paragrafta başladığım yerden devam edeyim. İran’ın Suriye üzere yıllarca sürecek bir iç savaşa yanlışsız savrulması, çok düşük ihtimal olsa da, Trump’ın Rusya’dan doğal gaz aldığımız için bize yaptırım uygulaması, Suriye’de Fırat’ın Doğusu’na askeri harekât, Maduro’nun Türkiye’yle altın ve/veya kokain ticareti yapıldığına dair itirafları sert döviz şokları yaratır.

Ancak, Ocak ayından gelen birinci datalara nazaran TCMB’nin yabancıların döviz talebini ve ticaretten doğacak talebi karşılayacak kâfi dövizi var. Geçen Cuma prestijiyle TCMB’nin 180 milyar dolar civarı FX rezervi, bunların birkaç swap mutabakatı hariç çabucak hepsi dövize müdahalede kullanılabilir. Buna rağmen, sistemde çabucak kaçacak yabancı para 50–55 milyar dolar civarında.

Şokları kenara koyarsak, cepten yeme aylarında dış ticaret açığının süratle artışa geçmesi ve/ya Hazine ve banka-şirketlerin küresel kredi pazarına girmemesi (dış borçlanma yapamaması) esas şok riski olarak karşımıza çıkar.

Dönelim, Kasım ödemeler istikrarı bilgilerine, bakalım dış ticaret açığı ne durumda: aylık 6 milyar dolar civarında. İktisatta büyüme %3 civarında, ihracatın da kur hassasiyeti düşük, önümüzdeki 5 ayda en fazla 30–35 milyar dolar ticaret açığı veririz ki, bu da TCMB rezervlerinden çarçabuk karşılanabilir. Zati buna dahi gerek kalmaz. Zira dışarıdan makul maliyetlerle bu ölçüde borçlanıyoruz. Hazine geçen hafta 3,5 milyar dolar, Exim Bank ise 500 milyon borçlandı. Cari açığın ana finansörü 30,1 milyar dolarlık kredi kullanımı (yıllıklandırılmış bazda) görünüyor.

Tüm muhtemel çıkışları üst üste yığıp, Türkiye’nin dışarıdan hiç borçlanamadığını varsaysanız, Haziran’a kadar TCMB FX rezervlerinden geriye 80 milyar dolar kalır, TCMB’nin dolar/TL kurunu canı nerede istiyorsa orada tutmasına gani gani kâfi.

Peki kuru nerede tutacak TCMB? Bütçeden dezenflasyon dayanağı yok denecek kadar az, BDDK da biraz bahtsız bir nakdî gevşeme döngüsüne devam edecek. Enflasyonla gayrette tek gerçekçi silah güçlü TL siyaseti. Münasebetiyle, dolar/TL bu yıla ilişkin “enflasyon patikasının” salt üst hududuna yani yıllıklandırılmış olarak %16 civarında bir yerde seyredecek.

Size en makûs durumun tahlilini yaptım. Hâlâ güç fiyatlarının gevşemeye mahkûm olduğu görüşündeyim. Yılın ikinci yarısında ise Türk-ABD bağlantılarında CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ile yeni bir sayfa açılacağını, bunun da sıcak para cezbedeceğini düşünüyorum.

Nihayetinde, güçlü TL sürecek ve TL yerine döviz mevduatta kalan gelecek yılın cepten yeme aylarına kadar aylık en fazla %1,5 kazanacak.