Fed’de Kevin Warsh Dönemi: Yeni Fed Başkanı Her Şeyi Değiştirecek

Amerika Birleşik Devletleri iktisadının kalbi sayılan Federal Rezerv (Fed) idaresinde büyük bir değişim kapıda. Başkan Trump’ın Fed Başkanlığı için Kevin Warsh ismini tercih etmesi, finans etraflarında ve sokaktaki vatandaş ortasında merak uyandıran bir dizi tartışmayı da beraberinde getirdi. Piyasalarda genel bir “kabullenme” ve rahatlama sezilse de, Warsh’ın iktisat vizyonu hakkındaki belirsizlikler hala masada duruyor. Warsh, iktisat dünyasının alışık olduğu klasik bir profesör profilinden ziyade, pratik piyasa tecrübesi olan ve mevcut sistemi kökten sorgulayan bir isim olarak öne çıkıyor.

Fed’de Yeni Bir Devir: Kevin Warsh Kimdir?

Kevin Warsh, aslında Fed koridorlarına yabancı bir isim değil. 2006 ile 2011 yılları arasında Fed Yönetim Kurulu üyeliği yapmış, yani global finans krizinin en sıcak günlerinde karar sistemlerinin içinde yer almış bir figür. Onu başka birçok adaydan ve evvelki liderlerden ayıran en temel özelliklerden biri, iktisat alanında bir doktora derecesine sahip olmamasıdır. Tıpkı mevcut lider Jerome Powell üzere hukuk kökenli olan Warsh, mesleğinin kıymetli bir kısmını Wall Street’te ve kamu siyasetleri alanında geçirdi.

George W. Bush periyodunda Ulusal İktisat Konseyi’nde vazife alması ve akabinde genç yaşta Fed guvernörlüğüne atanması, onun hem siyasi hem de finansal çevrelerdeki tesirini gösteriyor. Fed’den ayrıldıktan sonra Hoover Enstitüsü’nde çalışmalarına devam eden Warsh, kamuoyunda “şahin” görüşleriyle tanınsa da, son periyottaki açıklamaları onun aslında daha karmaşık bir bakış açısına sahip olduğunu gösteriyor. Fed Başkanlığı koltuğuna oturduğunda, kurumun yalnızca para siyasetini değil, işleyiş biçimini de değiştirmesi bekleniyor.

Şahin mi Güvercin mi? Piyasaların Çözemediği Bilmece

Ekonomi dünyasında merkez bankacıları genelde ikiye ayrılır: Enflasyonla çaba için yüksek faizi savunan “şahinler” ve büyümeyi desteklemek için düşük faizi tercih eden “güvercinler.” Warsh’ın geçmişi, onun katı bir şahin olduğunu düşündürüyor. Özellikle 2008 kriz periyodunda enflasyon risklerine odaklanması ve Fed’in piyasaya para sürdüğü “parasal genişleme” siyasetlerine sert tenkitler getirmesi bu prestijini pekiştirmişti. Ancak bugün gelinen noktada durum biraz daha farklı görünüyor.

Warsh, son aylarda daha “güvercin” bir tutum takınarak faizlerin düşürülmesi gerektiğini savunmaya başladı. Onun bu yeni yaklaşımının gerisinde ise iktisat için büyük bir optimistlik yatıyor: Verimlilik artışı. Yapay zeka teknolojileri ve büyüme odaklı siyasetler sayesinde iktisadın enflasyon yaratmadan süratle büyüyebileceğine inanıyor. Bu bakış açısına nazaran, verimlilik arttığı için fiyatlar bizatihi dengelenecek ve yüksek faizlere gerek kalmayacak. Yani Warsh, aslında “şahin” bir geçmişi olan lakin bugünün koşullarında “güvercin” üzere davranan bir önder portresi çiziyor.

“Veri Bağımlılığı” Sona mı Eriyor? Stratejik Değişim Kapıda

Yıllardır Fed’in ağzından düşmeyen bir kalıp var: “Verilere bağlıyız.” Bu, her ay açıklanan istihdam yahut enflasyon sayılarına nazaran faiz kararının değişebileceği manasına geliyordu. Warsh ise bu yaklaşıma açıkça karşı çıkıyor. Ona nazaran Fed, her ay gelen küçük bilgilere reaksiyon vererek ekonomiyi “ince ayar” ile yönetmeye çalışmayı bırakmalı. Bir ayın istihdam raporuna nazaran taraf değiştiren bir merkez bankasının, değerli olanı değil, acil olanı önemsediğini düşünüyor.

Warsh’ın başkanlığında, Fed’in kısa vadeli dalgalanmalar yerine uzun vadeli “trendlere” odaklandığı bir devir görebiliriz. Bu, piyasalar için daha az lakin daha sarsıcı kararlar manasına gelebilir. Ayrıca, Fed üyelerinin faiz beklentilerini paylaştığı “noktasal grafik” (dot plot) üzere uygulamaların büsbütün kaldırılması yahut Fed yetkililerinin kamuoyuna çok sık açıklama yapmasının (Fed-speak) kısıtlanması da gündemde. Warsh, daha az konuşan lakin daha stratejik adımlar atan bir kurum hayal ediyor.

Halkın Faizleri ve Konut Pazarı: Warsh Ne İstiyor?

Sıradan bir vatandaş için Fed liderinin kim olduğu, cebindeki paranın kıymetini ve kredi taksitlerini direkt tesirler. Warsh, faizlerin düşürülmesi gerektiğini savunurken bilhassa “Main Street” yani halkın ve küçük esnafın gereksinimlerine vurgu yapıyor. Mevcut yüksek faizlerin bilhassa konut piyasasını durma noktasına getirdiğinin ve bunun sürdürülemez olduğunun farkında.

Warsh’ın vizyonunda, düşük faizler yalnızca borsaları uçurmak için değil, üretimi ve konut erişimini kolaylaştırmak için bir araç olmalı. Trump idaresinin büyüme odaklı siyasetleriyle uyumlu bir formda, iktisadın önünü açacak bir para siyaseti izlemesi bekleniyor. Eğer Warsh başarılı olursa, vatandaşlar için daha düşük borçlanma maliyetleri ve daha canlı bir emlak piyasası hayal olmaktan çıkabilir. Ancak bu durumun enflasyonu tekrar tetikleyip tetiklemeyeceği, piyasadaki en büyük telaş kaynağı olmaya devam ediyor.

Fed’in Bilançosu: Devlette Tasarruf Mümkün mü?

Ekonomi dünyasının en teknik fakat en kritik mevzularından biri de Fed’in elinde tuttuğu devasa varlıklar, yani bilançosudur. Fed’in trilyonlarca dolarlık hazine kağıdı ve konut kredisine dayalı varlığı bulunuyor. Warsh, yıllardır Fed’in bu kadar büyük bir bilançoya sahip olmasını eleştiriyor ve bu durumun “Wall Street”e haksız bir avantaj sağladığını savunuyor. Ona nazaran bu şişkinlik azaltılmalı.

Ancak iş uygulamaya geldiğinde Warsh’ın eli kolu bağlı olabilir. Finansal sistem şu an “bol rezerv” prensibiyle çalışıyor ve bu sistemden ani bir dönüş yapmak piyasalarda büyük bir krize yol açabilir. Warsh her ne kadar bilançonun küçülmesini istese de, misyon mühleti boyunca bu hususta radikal bir adım atması pek mümkün görülmüyor. Ayrıca, bilançonun küçülmesi demek uzun vadeli faizlerin yükselmesi demek ki bu da Trump’ın düşük faiz isteğiyle çelişiyor. Bu yüzden, Warsh’ın bu mevzudaki “şahin” duruşunun telaffuzda kalabileceği kestirim ediliyor.

Merkez Bankası Bağımsızlığı İmtihan Veriyor

Bir merkez bankasının en büyük sermayesi bağımsızlığıdır. Siyasetçilerin kısa vadeli seçim dertleriyle faizleri zorla düşürtmesi, genelde uzun vadede büyük ekonomik yıkımlara yol açar. Warsh, kamuoyu önünde Fed’in bağımsızlığının “hayati” olduğunu her fırsatta lisana getiriyor. Ancak kurumun mevcut yapısında bir “stratejik sıfırlama” yapılması gerektiğini de açıkça söylüyor.

Asıl tehlike ise yalnızca bir kişinin atanması değil, kurumun etrafındaki türel fırtınalar. Trump idaresinin mevcut Fed üyelerine yönelik vazifeden alma davaları ve soruşturmaları, kurumun bağımsızlığına yönelik daha büyük bir tehdit olarak görülüyor. Eğer mahkemeler liderin Fed üyelerini istediği üzere misyondan alabileceğine hükmederse, o vakit merkez bankasının bağımsızlığından bahsetmek zorlaşacak. Warsh bu ortamda hem kurumun itibarını korumak hem de yürütme organıyla uyumlu çalışmak üzere güç bir dengeyi kurmak zorunda kalacak.

Yeni Liderin Önündeki En Büyük Mani: Uzlaşma Kültürü

Fed Başkanı olmak, tek başına kararlar almak demek değildir. Fed kararları bir komite tarafından oylanarak alınır. Masada yedi guvernör ve beş bölge başkanı oturur. Jerome Powell, bu üyeler ortasında fevkalade bir uzlaşma kurma yeteneğiyle tanınıyordu. Warsh için en büyük imtihan, kendi radikal fikirlerini bu geniş ve çeşitli gruba kabul ettirip ettiremeyeceği olacak.

Eğer Warsh, piyasaların beklediğinden çok daha süratli faiz indirmek isterse, karşısında direnen bir komite bulabilir. Özellikle mevcut üyelerin birçoklarının daha temkinli bir yol izleme eğiliminde olduğu düşünülürse, Warsh’ın ikna kabiliyeti her şeyden değerli hale gelecek. Ayrıca, resmi olarak misyonu devralmadan evvel “gölge başkan” üzere davranıp Powell’ın kararlarını eleştirmeye başlarsa, komite üyelerini daha işin başında kendine küstürme riski de var. Kısacası, Warsh’ın başarısı yalnızca iktisat bilgisinde değil, tıpkı vakitte usta bir diplomat olup olamayacağında gizli.