Euro doların yerine geçme fırsatını yitirdi

Euro’nun “Küresel Anı” Sönüyor: Siyasi Bölünmeler Avrupa’nın Para Ünitesini Global Güç Haline Getirme Umudunu Tehdit Ediyor

ECB Başkanı Lagarde’ın “küresel euro anı” daveti siyasi çıkmaz ve ıslahat yetersizliği nedeniyle tesirini yitiriyor. Ortak borçlanma, dijital euro ve sermaye birliği üzere kritik adımların askıda kalması, Avrupa’yı dolar karşısında zayıf bırakıyor.

Trump Tesiri: Avrupa İçin Fırsat Olabilirdi

Donald Trump’ın muhafazacı ticaret siyasetlerinin dolar üzerinde yarattığı baskının akabinde, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde Mayıs sonunda değerli bir davette bulundu: Avrupa artık para ünitesini global bir aktör haline getirmeliydi.

Berlin’de yaptığı konuşmada Lagarde, Trump’ın özgür ticaret tertibine yönelik akınlarını bir fırsat olarak gördü. Eski Fransa Maliye Bakanı olan Lagarde’a göre, Avrupa’nın ortak para ünitesi euro, milletlerarası sistemde daha güçlü bir pozisyona taşınmalıydı.

Lagarde’ın “Küresel Euro Anı” Çağrısı

Lagarde’ın daveti, selefi Mario Draghi’nin Avrupa mali sistemini derinleştirmeye yönelik kapsamlı ıslahat tekliflerinin üzerine inşa edildi. Lakin ortadan geçen dört ayda Avrupa Birliği içinde siyasi bölünmeler, Ukrayna Savaşı, Trump’la başa çıkma mecburiliği ve iç siyasi krizler Lagarde’ın tekliflerini gölgede bıraktı.

Reuters’ın görüştüğü AB yetkilileri, merkez bankacılar ve piyasa gözlemcileri, ıslahatlarda bir durağanlık oluştuğu konusunda hemfikir. Lagarde, mevzuya dair yorum yapmayı reddetti.

Ortak Borçlanma Teşebbüsü Askıya Alındı

Avrupa’nın yatırımcılar nezdinde euroyu daha cazip kılmak için atması gereken adımlar, bilhassa Almanya ve Fransa’nın çekimserliği nedeniyle gerçekleşmedi. Avrupa ordusunun finansmanı için ortak borçlanma fikri Berlin ve Paris’te dirençle karşılaştı.

Ayrıca dijital euro planları şimdi netlik kazanmadı, sermaye piyasalarının bütünleştirilmesine yönelik teşebbüsler ise siyasi çekinceler nedeniyle askıda kaldı.

Dolar Hâlâ Tahtta

Euro, 350 milyon Avrupalının günlük hayatının modülü olsa da global para piyasasında hâlâ dolarla yarışamıyor. ABD doları, dünya merkez bankası rezervlerinin yaklaşık %60’ını oluşturuyor ve petrol üzere emtia süreçlerinde de hâkim pozisyonda.

Trump Temmuz ayında yaptığı bir açıklamada “Dolar hükümdardır ve o denli kalacak” diyerek bu gerçeği açıkça vurgulamıştı.

Euro, dünya genelinde merkez bankası rezervlerinin %20’sini ve ticaret faturalandırmasının misal bir oranını oluşturuyor. Fakat bu oranı artırmak için gerekli kurumsal altyapı hâlâ eksik.

“Güvenli Varlık” Eksikliği Kritik Bir Engel

Euro bölgesi hükümetlerinin toplam tahvil stoku yaklaşık 13 trilyon dolar düzeyinde. Bu sayı, ABD Hazinesi’nin 30 trilyon dolarlık piyasa büyüklüğünün çok altında kalıyor.

IMF Avrupa Yöneticisi Alfred Kammer, Avrupa’da büyük, likit ve inançlı bir varlık sınıfının eksik olduğuna dikkat çekiyor. “Piyasa modüllü, ulusal hudutlar içinde kalıyor” diyor Kammer.

2020’de COVID-19’un tetiklediği ekonomik kriz sonrası kabul edilen 800 milyar euroluk “Yeni Jenerasyon AB Fonu” kimi umutlar doğurmuştu. Lakin emsal ölçekli yeni borçlanma planları, bilhassa Almanya’da siyasi dayanak bulamıyor.

Almanya ve Fransa Ortak Borçlanmaya Soğuk

Nisan ayında Varşova’daki toplantıda, AB maliye bakanları ortak savunma harcamaları için borçlanma teklifini görüştü. Lakin Almanya ve Fransa bu plana kuşkuyla yaklaştı. Berlin, “belirli bir proje olmadan ortak borçlanma mümkün değil” görüşünde ısrarcı.

Fransa ise prensipte karşı olmadığını belirtiyor fakat önceliği borçlanma değil, askeri kapasite artırımı olarak görüyor.

Sermaye Piyasası Birliği Hâlâ Sürüncemede

Avrupa sermaye ve bankacılık piyasalarının 20’den fazla farklı ulusal düzenlemeye tabi olması, yatırımcılar için önemli bir mani oluşturuyor. AB Komisyonu’nun 2014’te başlattığı “Sermaye Piyasası Birliği” projesi, bugüne kadar kayda bedel bir ilerleme kaydedemedi.

Yeni ismiyle “Tasarruf ve Yatırım Birliği” olarak isimlendirilen bu teşebbüs, borçlar, halka arzlar ve sermaye karlarının vergilendirilmesinde ahenk sağlamayı hedefliyor. Fakat birçok üye ülke, yetkilerin Brüksel’e kaymasından çekiniyor.

Dijital Para ve Yuan Tehdidi

Euro’nun geleceği, yalnızca dolarla değil, tıpkı vakitte Çin yuanı ile de rekabet etmek zorunda. Mayıs ayında yayınlanan bir OMFIF anketine nazaran, merkez bankalarının %16’sı önümüzdeki iki yıl içinde euro rezervlerini artırmayı planlıyor. Lakin tıpkı çalışmada altın ve Çin yuanının daha güçlü alternatifler olarak öne çıktığı görüldü.

Moğolistan Merkez Bankası yetkilisi Enke Enkhjargal Danzanbaljir, Temmuz ayında yaptığı açıklamada, “ECB, Asya’daki merkez bankalarıyla swap çizgileri oluşturmalı, o vakit Avrupa’ya yatırım kolaylaşır” dedi.

Lagarde Kararlılığını Koruyor

ECB’nin 16 ülkeyle mevcut swap mutabakatları bulunsa da, Lagarde’ın yakın etrafına nazaran kendisi ıslahat davetlerinde ısrarcı olmayı sürdürüyor.

15 Eylül’de Paris’te yaptığı bir konuşmada Lagarde, Avrupa’nın “jeoekonomik zırhındaki gedikleri” kapatması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi: “Avrupa bu mevzuda çalışıyor. Lakin bunu muhtemelen çok yavaş ve çok zahmetli biçimde yapıyor.”

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]