Dünya ekonomisinde ‘Kara Kuğu’ alarmı: 2026’da piyasaları hangi riskler sarsacak?
BCA Research, 2026 yılına yönelik raporunda global piyasaları sarsabilecek en kritik risklerin jeopolitik tansiyonlar ve güç dengelerindeki değişimlerden kaynaklanabileceğini vurguladı. Raporda, bilhassa İran, Çin ve NATO eksenindeki mümkün gelişmelerin dünya iktisadı ve finansal piyasalar üzerinde belirleyici olabileceğine dikkat çekildi.
BCA Research, 2026 yılına ait global piyasalara istikamet verebilecek en kritik risk senaryolarını yayımladığı raporunda, jeopolitik tansiyonların ve güç dengelerindeki değişimin ekonomik tesirlerinin giderek arttığına dikkat çekti. Rapora nazaran en sert sonuçlar doğurabilecek başlıkların başında İran kaynaklı mümkün bir petrol arz şoku geliyor.
İRAN KAYNAKLI PETROL ARZ ŞOKU RİSKİ
BCA Research, İran hükümetinin çökmesi üzere bir senaryonun global petrol arzında önemli aksamalara yol açabileceğini belirtti. Bu türlü bir gelişmenin güç fiyatlarını süratle üst çekerek enflasyonist baskıyı artırabileceği ve dünya iktisadını resesyona sürükleyebileceği ikazında bulunuldu.
Şirket, İran kaynaklı “büyük” ölçekli bir petrol arz şoku olasılığını yüzde 38, “küçük” ölçekli bir şok ihtimalini ise yüzde 40 olarak hesapladı. Tarihî bilgiler, Batı Asya merkezli jeopolitik şokların petrol fiyatlarını kısa vadede sert biçimde üst çekebildiğini gösterirken, BCA mümkün bir İran krizinin bu ortalamaların çok üzerinde bir tesir yaratabileceğini vurguladı.
ÇİN’İN TEKNOLOJİ ATILIMI VE GLOBAL BORSALAR
Raporda öne çıkan bir öteki risk başlığı, Çin’in teknoloji alanında ABD’yi geride bırakması ihtimali oldu. BCA Research, bu türlü bir gelişmenin global borsalarda sert bir düzeltmeyi tetikleyebileceği ihtarında bulundu.
Analistler, geçen yıl Çin merkezli düşük maliyetli yapay zekâ modeli DeepSeek’in yarattığı etkiyi hatırlatarak, ABD borsalarından yaklaşık 1 trilyon dolarlık bedel silinmesine yol açan satış dalgasına dikkat çekti. Çin’in Ar-Ge harcamalarında Avrupa Birliği’ni geride bırakması ve patent müracaatlarında ABD, Avrupa, Güney Kore ve Japonya’yı aşmasının bu riski güçlendirdiği belirtildi. BCA, teknoloji balonunun 2026’da patlama ihtimalini yüzde 50 olarak kıymetlendirdi.
ÇİN-TAYVAN TANSİYONUNDA TIRMANMA İHTİMALİ
BCA Research raporunda, Çin’in ekonomik olarak daha bağımsız bir yapıya kavuşması halinde Tayvan konusunda daha sert bir tavır izleyebileceği söz edildi. Çin-Tayvan tansiyonunun tırmanma olasılığı yüzde 39 olarak hesaplanırken, bunun bir vekalet savaşına dönüşme ihtimali yüzde 25, geniş çaplı bir savaşa evrilme riski ise yüzde 7 olarak öngörüldü.
Buna rağmen raporda, Çin’in mevcut ekonomik göstergelerinin direkt bir savaş hazırlığına işaret etmediği ve risk göstergelerinin şimdi “kırmızı alarm” düzeyinde olmadığı vurgulandı.
RUSYA-NATO ÇATIŞMASI SENARYOSU
BCA Research’in değerlendirdiği bir öbür yüksek riskli başlık, Rusya’nın bir NATO üyesi ülkeye yönelik muhtemel askeri atağı oldu. Bu türlü bir senaryonun NATO ile direkt çatışmaya yol açabileceği ve en makus ihtimalle nükleer tehditleri gündeme getirebileceği tabir edildi.
Raporda, Rusya-NATO savaşı olasılığı yüzde 10 olarak varsayım edilirken, ABD’nin müttefikleriyle kâfi dayanışma göstermemesinin Rusya’yı daha ileri adımlar atmaya teşvik edebileceği ikazına yer verildi.
NATO’NUN FONKSİYONELLİĞİNE YÖNELİK RİSKLER
BCA Research, ABD’nin bir NATO üyesine dayanak vermemesi durumunda ittifakın fiilen fonksiyonsuz hale gelebileceğini savundu. Alternatif bir risk senaryosu olarak ABD’nin Grönland konusunda atabileceği adımların da NATO içinde önemli bir krize yol açabileceği belirtildi.
Şirket, ABD’nin NATO’ya ziyan verebilecek bir adım atma olasılığını yüzde 30 olarak hesapladı lakin bu senaryonun gerçekleşme ihtimalini görece düşük olarak kıymetlendirdi.
BCA Research, 2026’ya yönelik “kara kuğu” listesinin, piyasalarda sıkça lisana getirilen risklerden çok gerçekleşmesi halinde tesiri en yüksek olabilecek senaryolara odaklandığını vurguladı. Raporda, jeopolitik belirsizliklerin ve global güç dengelerindeki değişimin, önümüzdeki devirde piyasalar üzerindeki belirleyici rolünü artıracağına dikkat çekildi.
cumhuriyet.com
