Doç. Dr. Özge Öner: 2026’da İstikrar Programı’nın Bedelini Ödeyeceğiz
Özet:
Cambridge Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özge Öner’e göre Türkiye’de enflasyonla çabanın bedeli bugüne kadar çoğunlukla “sessiz bir erime” halinde ödendi. Fakat 2026’ya yaklaşırken bu bedelin daha görünür, daha sert ve daha yıkıcı biçimler alması bekleniyor. Öner, ekonomik sıkılaşmanın iflaslar, işsizlik ve toplumsal adalet hissinde aşınma riskiyle birlikte geldiğine dikkat çekiyor.
Cambridge Üniversitesi öğretim üyesi Özge Öner, Nefes’ten Şehriban Kıraç’a verdiği kapsamlı röportajda Türkiye iktisadının yapısal meselelerini, 2026’ya yönelik riskleri ve toplumsal maliyetin kimler üzerinde ağırlaştığını kıymetlendirdi. Öner’e nazaran Türkiye’de enflasyon artık yalnızca bir fiyat artışı değil, tıpkı vakitte toplumu ayrıştıran bir sistem haline geldi.
“Bedeli En Çok Kim Ödedi?”
Öner’e nazaran bugüne kadar en ağır bedeli ücretliler, sabit gelirliler, emekliler, küçük esnaf, krediye erişimi sonlu KOBİ’ler ve gençler ödedi. Fiyatların enflasyonu geriden takip etmesi, kiracıların hareket alanının olmaması ve sabit gelirli bölümlerin kendini koruyacak araçlardan mahrum olması bu tabloyu derinleştirdi.
“Bugüne kadar bedel birden fazla vakit sessiz bir erime halinde ödendi” diyen Öner, alım gücünün düşmesi, tasarrufların erimesi, kaliteden kısmaların olağanlaşması ve gelecek planlarının küçülmesinin bu sürecin temel göstergeleri olduğunu vurguladı.
2026 Uyarısı: Daha Sert Bir Periyot Kapıda
Öner’e nazaran 2026’ya hakikat bedelin biçimi değişiyor. Sıkılaşmanın artık yalnızca tüketimin kısılması manasına gelmediğini belirten Öner, finansman şartlarının ağırlaşması, tahsilat zincirinin bozulması, iflas ve konkordato dalgalarının artması ve buna bağlı olarak işsizliğin yükselmesi riskine dikkat çekti.
“Asıl tehlike, toplum bedel öderken adalet hissinin da aşınması” diyen Öner, kuralların kimi kesitler için sert, kimi bölümler için esnek uygulanmasının toplumsal aidiyet hissini ve yurttaşlık şuurunu zedelediğini tabir etti.
2026’da Vatandaşı Ne Bekliyor?
Öner’e nazaran 2026’yı tek bir makro göstergede özetlemek mümkün değil. Birebir iktisat içinde birden fazla gelecek senaryosu bulunduğunu vurgulayan Öner, teknik olarak gayenin “dezenflasyon” olduğunu lakin asıl belirleyici ögenin siyasal ve kurumsal iklim olduğunu söyledi.
Belirsizlik artarsa risk priminin yükseleceğini, kur ve enflasyon beklentilerinin bozulacağını belirten Öner, bu durumda sıkılaşmanın topluma daha ağır bir maliyet olarak döneceğini tabir etti. Buna karşılık hukukun ve kurumların nefes alabildiği bir ortamda birebir sıkılaşmanın daha yönetilebilir olabileceğini savundu.
Öner’e nazaran 2026’da vatandaşın temel hisleri; kronikleşen geçim tasası, artan iş güvencesizliği, konut ve kira baskısının sürmesi ve “bir sonraki şok ne olacak?” tasası olacak.
“Sadece Faiz Artırmak Yetmez”
2025’in resmi telaffuzda bir “normalleşme yılı” olarak sunulduğunu hatırlatan Öner, toplumun yaşadığı tecrübenin ise “ertelenmiş bedelin tahsilatı” olduğunu söyledi. Türkiye’de enflasyonun yalnızca para siyasetiyle açıklanamayacağını vurgulayan Öner, üç temel faktöre işaret etti: inanç eksikliği, yapısal maliyet baskıları ve kurumsal öngörülemezlik.
“Hukuki öngörülebilirlik zayıfladığında yatırım iştahı düşüyor, üretim kapasitesi genişlemiyor ve rekabet artmıyor” diyen Öner, bu nedenle enflasyonla gayretin yalnızca faiz artırımıyla muvaffakiyete ulaşamayacağını belirtti.
Türkiye’nin En Yakıcı Üç Sorunu
Öner’e nazaran Türkiye’nin üç temel sorunu şöyle sıralanıyor:
-
Kurumsal çöküş ve hukuksal güvencesizlik: Öngörülebilirliğin olmadığı yerde yatırım, üretim ve toplumsal huzur da mümkün olmuyor.
-
Ücretli nüfusun sistematik fakirleşmesi: Enflasyon bir yine bölüşüm aracına dönüşmüş durumda ve bu süreç adalet üretmiyor.
-
Üretim kapasitesinin sıkışması: Sanayi ve hizmetler yüksek maliyet, düşük talep ve güç finansman üçgeninde sıkışıyor.
Reel Bölüm İçin Riskler Artıyor
Öner, gerçek kesimin karşı karşıya olduğu en büyük risklerin başında değerli ve seçici kredi şartları, iç talep daralması ve maliyet baskılarının geldiğini söyledi. “Verimsiz elenir, verimli kalır” telaffuzunun Türkiye gerçekleriyle örtüşmediğini vurgulayan Öner, finansmana erişimin rekabetten daha belirleyici hale geldiği bir yapının uzun vadede ekonomiyi zayıflatacağını söz etti.
Mevcut tabloyu “Saldım çayıra, Mevlam kayıra modeli” olarak tanımlayan Öner, kapanmalar, tahsilat meseleleri, kayıt dışılık ve işten çıkarmalar karşısında güçlü bir siyaset setinin eksikliğine dikkat çekti.
“Herkes Geminin Su Aldığını Biliyor”
Türkiye’de krizin artık soyut bir kavram olmadığını belirten Öner, bunun pazar alışverişinden kiraya, iş arayışından gelecek planlarına kadar gündelik hayatın kesimi haline geldiğini söyledi. Fakat ortak bir kamusal akıl ve istikamet duygusu zayıfladığı için herkesin kendi “can simidine” sarıldığını söz etti.
Çıkış Yolu Var mı?
Öner’e nazaran sihirli bir kurtuluş reçetesi yok, fakat bir çıkış yolu mevcut. Bu yolun teknik olduğu kadar kurumsal bir dönüşüm gerektirdiğini belirten Öner, kurallı, öngörülebilir ve siyasetten bağımsız bir iktisadi yönetişim mimarisinin altını çizdi.
Öner, güçlü ve bağımsız bir planlama anlayışının yine inşa edilmesi gerektiğini savunarak, Türkiye’nin asıl gereksiniminin “mucize sayılar değil, istikamet” olduğunu vurguladı.
Kaynak: Nefes
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
