Dış Açık Eğiliminde İyileşme Yok: Cari Denge Riski Sürüyor

TİM Başkanı Mustafa Gültepe Ocak ayı ihracat bilgilerini hüzünlü bir lisanla özetledi: Jeopolitik gerginliklere, korumacılık tedbirlerine ve emek ağır kesimlerde rekabetçilik meselelerine karşın 2025’te yüzde 4,5 artan ihracat, 2026’ya eksiyle başladı. Türkiye’nin ocak ayında yüzde 3,9 düşen ihracatı 20,3 milyar dolarda kaldı. Son 12 aylık ihracat ise 272,5 milyar dolar oldu. Akbank Ekonomik Araştırmalar ise dış açık görünümü inceledi:

Ocak ayı dış ticaret dataları, Türkiye iktisadında dış istikrar cephesinde kalıcı bir güzelleşmenin şimdi başlamadığını ortaya koydu. Ticaret Bakanlığı’nın süreksiz bilgilerine nazaran dış ticaret açığı yıllık bazda artarak 8,4 milyar dolara yükselirken, mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış göstergeler de açığın yüksek seyrini koruduğuna işaret ediyor. Altın ve güç kalemleri açığın büyümesini sınırlasa da, çekirdek göstergelerdeki bozulma cari istikrar görünümünün yeni yıla da zayıf bir başlangıç yaptığını gösteriyor.

Ocakta Dış Ticaret Açığı 8,4 Milyar Dolara Yükseldi

Ticaret Bakanlığı’nın süreksiz bilgilerine nazaran, Ocak ayında ihracat yıllık bazda %3,9 azalarak 20,3 milyar dolar, ithalat ise yatay seyirle 28,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Böylelikle dış ticaret açığı, geçen yılın birebir ayına nazaran 0,8 milyar dolar artarak 8,4 milyar dolar oldu.

Bu gelişmeyle birlikte 12 aylık birikimli dış ticaret açığı, 92,0 milyar dolardan 92,9 milyar dolara yükseldi. Altın ve güç hariç tutulduğunda ise dış ticaret açığındaki yıllık artış 1,5 milyar dolar ile daha besbelli bir bozulmaya işaret etti.

Mevsimsellikten Arındırılmış Datalar: Yüksek Açık Kalıcı

Mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış (m.a.) bilgilere nazaran, dış ticaret açığı yataya yakın lakin yüksek seviyede seyrini sürdürdü. Bilhassa altın ve güç hariç çekirdek dış açık, bozulma eğilimini devam ettirerek Nisan ayı düzeylerine geri döndü.

Bu bozulmada, çekirdek ihracattaki daralmanın ithalata kıyasla daha sert gerçekleşmesi tesirli oldu. Son çeyrekte gözlenen olumsuz görünümün ocak ayına da taşınması, cari istikrar açısından olumlu bir kırılmanın şimdi yaşanmadığını gösteriyor.

İhracatta Sert Aylık Düşüş: Köprü Gün Tesiri Öne Çıkıyor

İhracat tarafında, mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış datalara nazaran üç aylık artışın akabinde ocakta %5,7’lik sert bir düşüş kaydedildi. Altın ihracatı aralık ayında 338 milyon dolar iken, ocakta 287 milyon dolara geriledi. Güç ihracatı ise aralıkta görülen %4,2’lik artışın akabinde ocakta %11,6 düşüş gösterdi.

Altın ve güç hariç bakıldığında ihracattaki aylık daralma %5,2 oldu. Yılın birinci çalışma gününün köprü gün olabilecek halde cuma gününe denk gelmesi, ihracat performansındaki zayıflığın nedenlerinden biri olarak bedellendiriliyor.

Bölgesel ve Sektörel Kırılım: AB ve Orta Doğu Öne Çıkıyor

Bölgesel ihracat dataları, düşüşün geniş tabanlı olduğunu gösteriyor. Mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış datalara nazaran:

AB-27’ye ihracat %8,8,
Yakın ve Orta Doğu’ya ihracat %9,6 geriledi.

Kuzey Amerika’ya yapılan ihracattaki düşüş ise görece daha sınırlı kaldı.

Mal kümelerine nazaran bakıldığında, yatırım malları ihracatı, aralık ayındaki %11,6’lık güçlü artışın akabinde ocakta %11,0 ile sert düştü. Orta malları ve tüketim malları ihracatı da sırasıyla %4,2 ve %3,8 azaldı. Bu tablo, global talep şartlarındaki zayıflığın ihracat kompozisyonuna net biçimde yansıdığını gösteriyor.

İthalatta Dört Ay Sonra Birinci Geri Çekilme

İthalat cephesinde, mevsim ve takvim tesirlerinden arındırılmış bilgilere nazaran art arda dört aylık artışın akabinde ocakta %3,9’luk düşüş yaşandı. Altın ithalatı, fiyatlardaki yükselişe karşın 1,66 milyar dolar düzeyine gerileyerek evvelki dört aya kıyasla azaldı; lakin yıllık bazda artışını sürdürdü.

Enerji ithalatında ise aralık ayında görülen güçlü artış kalıcı olmadı ve ocakta %10,6’lık bariz bir düzeltme gerçekleşti.

Çekirdek Göstergelerde Karışık Sinyaller

Mal kümelerine nazaran ithalat incelendiğinde, en sert düşüş %7,7 ile yatırım mallarında kaydedildi. Tüketim malları ithalatı %3,6, orta malları ithalatı ise %3,1 geriledi. Lakin altın ve güç hariç tutulduğunda ara malları ithalatı %1,4 artarak yükseliş eğilimini sürdürdü.

Mücevherat ithalatındaki %304’lük güçlü artış hariç tutulduğunda, tüketim malları ithalatındaki aylık düşüş %21,3 üzere epey sert bir düzeye ulaştı. Bu durum, çekirdek göstergelerde yavaşlama sinyallerinin güçlendiğine işaret ediyor.

Karşılama Oranı Geriliyor: Cari İstikrar İçin Uyarı

Ocak ayında altın ve güç hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı (m.a.), %88,0’den %84,6’ya gerileyerek Nisan 2025’ten bu yana en düşük seviyeye indi. Bu gelişme, dış ticaret istikrarındaki bozulmanın cari istikrar üzerinde baskı yaratmaya devam edeceğine işaret ediyor.

Genel tablo, dış açıkta yapısal bir güzelleşmenin şimdi başlamadığını, yeni yılda da cari istikrar risklerinin yüksek seyrini koruduğunu gösteriyor.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz?

Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır.
Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]