BYD’nin Türkiye Yatırımında Belirsizlik: Manisa Fabrikası Askıya mı Alındı?
Çin merkezli otomotiv üreticisi BYD’nin Türkiye’de gerçekleştirmeyi planladığı 1 milyar dolarlık fabrika yatırımından vazgeçtiği öne sürüldü. Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı Ali Suat Ertosun, şirketin Manisa’daki yatırım sürecini durdurduğunu ve bu karara ait resmi açıklamanın 2026 yılının birinci aylarında yapılabileceğini sav etti.
Türkiye otomotiv kesiminde son yılların en büyük yatırımlarından biri olarak görülen BYD Manisa fabrikası projesine ait belirsizlikler giderek artıyor. Temmuz 2024’te geniş iştirakli bir lansmanla duyurulan ve devletin stratejik teşvik paketi kapsamında desteklenen yatırımın iptal edildiği istikametindeki tezler kamuoyunda yankı buldu. Emekli Yargıtay üyesi olan Ertosun, emniyetli kaynaklara dayandırdığı açıklamasında, BYD’nin Manisa’daki üretim tesisinden vazgeçtiğini ve kararın Şubat-Mart 2026 devrinde kamuoyuna açıklanmasının beklendiğini tabir etti.
Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde (MOSB) yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir tesis kurulmasını öngören proje kapsamında BYD’ye çeşitli teşvikler sağlanmıştı. Yatırım taahhüdü karşılığında şirkete vergi muafiyetleri ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) avantajlarını içeren kapsamlı takviyeler sunuldu. Bu teşvikler, BYD’nin Çin’den ithal ettiği araçları rakip markalara kıyasla daha avantajlı şartlarda satmasına ve Türkiye pazarında süratli bir büyüme yakalamasına imkân tanıdı.
Söz konusu teşvikler doğrultusunda uygulanan agresif satış siyaseti, markanın satış performansına da yansıdı. BYD Türkiye, 2025 yılı boyunca 45 bin 537 adetlik satış sayısına ulaşarak şarj edilebilir hibrit ve yeni güçlü araçlar (NEV) segmentinde pazar lideri oldu. Yerli üretim şimdi başlamadan elde edilen bu sonuçlar, şirketin ithalat teşviklerini aktif biçimde kullandığı formunda yorumlandı.
Öte yandan BYD’nin Türkiye’de uyguladığı fiyat siyaseti tenkitlerin odağında yer aldı. Türkiye’de satışa sunulan kimi BYD modellerinin, Çin’deki satış fiyatlarının epey üzerinde olduğu belirtilirken, vergisiz fiyat farkının birtakım modellerde yüzde 100’ü aştığı tespit edildi. Şirket yetkilileri bu farkı gümrük vergileri ve yüksek ÖTV oranlarıyla açıklasa da, teşviklerden yararlanan bir markanın yerli üretim öncesinde ulaştığı fiyat düzeyleri kamuoyunda soru işaretleri oluşturdu.
Yatırımın iptal edildiğine dair şimdi resmi bir açıklama yapılmazken, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın süreci yakından izlediği bildiriliyor. Mevzu tıpkı vakitte Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin de gündemine taşındı. CHP’li milletvekilleri, yatırım sürecindeki gecikmeleri ve sağlanan teşviklerin sırf ithalatı kolaylaştırmak emeliyle mı kullanıldığına ait soru önergeleri verdi. BYD cephesinden ise tezlere yönelik şu ana kadar rastgele bir doğrulama ya da yalanlama gelmedi.
