Barış masasında dron gölgesi: Savaş kızıştı, piyasalar kırmızıya döndü
Ukrayna ile Rusya ortasında İstanbul’da yapılması planlanan barış görüşmelerinin çabucak öncesinde savaşta yeni ve tehlikeli bir tırmanış yaşandı. Ukrayna, Sibirya’daki stratejik askeri üslerde konuşlu nükleer kapasiteli Rus bombardıman uçaklarını amaç aldı.
Ukraynalı bir istihbarat yetkilisine nazaran atak, patlayıcı yüklü insansız hava araçlarının üs etrafına gizlice yerleştirilmesiyle gerçekleştirildi. Gayede 41 savaş uçağı vardı. Rusya Savunma Bakanlığı saldırıları doğrularken, Murmansk ve Irkutsk bölgelerinde uçaklarda yangın çıktığını bildirdi.
Tren Köprüsü Havaya Uçuruldu
Aynı gün içinde Rusya’nın Bryansk bölgesinde bir trenin geçişi sırasında stratejik bir otoyol köprüsü patlayıcılarla havaya uçuruldu. Tren içinde 388 yolcunun bulunduğu belirtildi. Olay, hem sivil hem de askeri altyapının direkt gaye alındığını ortaya koydu.
Kremlin, bu gelişmelerin akabinde Ukrayna’ya karşı şimdiye kadarki en büyük insansız hava aracı saldırısını başlattı. Gelişmelerin, İstanbul’daki barış masasını sekteye uğratabileceği bedellendiriliyor.
Ukrayna Devlet Lideri Volodimir Zelenskiy, İstanbul’daki görüşmelere Savunma Bakanı Rustem Umerov’un katılacağını belirtti. Zelenskiy, hücumların “barışa olan inançlarını zayıflatmadığını” söz etti.
Trump’tan Tehdit Üzere Barış Çağrısı
ABD Başkanı Donald Trump, taraflara acil barış daveti yaparken, aksi durumda ABD’nin takviyesini çekebileceği bildirisini verdi. Trump’ın açıklamaları, global piyasalarda yeni bir belirsizlik dalgası yarattı.
Trump’ın ticaret tarifeleriyle ilgili keyfi kararları ve tüzel sürece müdahaleleri piyasaları sarsıyor. Dolar, liderin çıkışlarına nazaran bedel kazanıp kaybediyor. FED’in yakından izlediği PCE enflasyonu yıllık %2,1 ile beklentilerin altında kalırken, 10 yıllık ABD tahvilleri %4,40’ın altına geriledi.
Asya ve Avrupa Borsalarında Sert Satışlar
ABD-Çin tansiyonu tırmanırken, Japonya borsası %1,4, Hong Kong borsası %2,5 düştü. Trump’ın çelik ve alüminyum üzerindeki tarifeleri %50’ye çıkarma tehdidi, Avrupa’nın da reaksiyonunu çekti.
Kurban Bayramı tatili nedeniyle kısalacak haftada gözler Avrupa Merkez Bankası’na çevrildi. ECB’nin 25 baz puanlık faiz indirimiyle siyaset faizini %2,0’a çekmesi bekleniyor.
ABD’de Gözler Tarım Dışı İstihdamda
Cuma günü açıklanacak datada 130 bin kişilik istihdam artışı ve %4,2 işsizlik bekleniyor. Zayıf data FED’i faiz indirimi tarafında harekete geçirebilir. Bu beklentiler altında dolar zayıflarken, altın onsu 3.300 doları, Bitcoin ise 105 bin doları aştı.
Ukrayna’nın taarruzları sonrası jeopolitik risklerin artmasıyla Brent petrol %2’den fazla primlenerek 64 dolara çıktı. OPEC+’ın arz artışındaki hudutlu duruşu da fiyatları destekliyor.
Türkiye Piyasalarında Tansiyon Sürüyor
TL varlıklar, dedikodular ve siyasi belirsizlikler nedeniyle baskı altında kaldı. Türkiye’nin CDS primi 328 baz puana yükseldi. BIST100’de iki haftalık kayıp %7’yi aştı. Bankacılık payları haftayı sert düşüşle tamamladı.
Dolar/TL kuru 39,25 düzeyine yükselerek günlük faiz getirilerini aşan bir hareket sergiledi. 19 Mart süreci sonrası yüksek faiz oranları pay senedi piyasasına olumsuz yansıyor.
Piyasalar, Merkez Bankası’nın Haziran toplantısını pas geçip Temmuz’da faiz indirimi sürecine başlamasını bekliyor. Yıl sonu siyaset faizi beklentisi %35 düzeyinde.
TÜİK bilgilerine nazaran Türkiye iktisadı birinci çeyrekte yıllık %2 büyüdü. Lakin sanayi ve tarımda daralma dikkat çekti. Endüstrinin GSYH içindeki hissesi %19’a, tarımınki %2’ye geriledi. Hizmetler bölümü %79’luk hisseyle baskın pozisyonda.
Nisan ayında işsizlik oranı %8,6’ya yükselirken, atıl işgücü %32,1 ile rekor kırdı. Bu oran, eksik istihdam, işsiz ve iş aramayanları da kapsıyor.
İTO’nun bilgilerine nazaran Mayıs’ta TÜFE %2,83 arttı, yıllık artış %46,57 oldu. Eğitim, konut ve sıhhat kalemlerindeki yıllık yükseliş dikkat çekti.
Gözler PMI Verilerinde
Haftanın birinci gününde dünya genelinde açıklanacak imalat PMI verileri ve FED Başkanı Powell’ın konuşması piyasaların tarafı açısından kritik olacak.
İktisatbank
