Atlantic Council: 2026’da Küresel Ekonomiyi Şekillendirecek Beş Kritik Eğilim
Özet:
2025 yılında Donald Trump’ın öngörülemez siyasetleri global ekonomiyi tekraren sarsmış olsa da büyüme dirençli kaldı. Yapay zekâ yatırımlarındaki patlama ve tarifelerin enflasyon üzerindeki sonlu tesiri, felaket senaryolarının büyük ölçüde boşa çıkmasını sağladı. Lakin piyasaların bugün “dayanıklılık” olarak okuduğu tablo, 2026’da önemli riskleri maskeleyen bir rahatlık hissine dönüşmüş olabilir.
Dayanıklılık mı, Bağışıklık mı?
2025’in sonuna gelinirken Wall Street’te hâkim beklenti, 2026’da S&P 500 endeksinin yeni doruklar göreceği istikametindeydi. Yatırımcıların kıymetli bir kısmı, yapay zekâ treninin sürat kesmeyeceğine, merkez bankalarının faiz indirimlerine devam edeceğine ve ABD tarifelerinin orta seçim yılı nedeniyle yumuşayacağına inanıyor.
Ancak piyasalar, dayanıklılığı bağışıklıkla karıştırıyor olabilir.
Gerçek tabloya bakıldığında, 2026’ya girerken global iktisat tıpkı anda birkaç ağır problemle karşı karşıya: Gelişmiş ülkelerde son yüzyılın en yüksek borç düzeyleri, artan korumacılık, mali disipline yönelik isteksizlik ve ABD-Çin ortasında kırılgan bir istikrar.
Atlantic Council’a nazaran, piyasaların göz arkası ettiği fakat 2026’da belirleyici olacak beş temel eğilim öne çıkıyor.
1. Asıl Yapay Zekâ Balonu ABD’nin Dışında mı?
2025 boyunca Hong Kong borsasında süreç gören Çinli teknoloji payları adeta uçuşa geçti. Çinli yarı iletken üreticisi SMIC’in payları, 2024’e kıyasla Ekim ayında yüzde 200’e varan prim yaptı. Bu tablo, yapay zekâ patlamasının artık global bir fenomene dönüştüğünü gösteriyor.
ABD’de muhtemel bir yapay zekâ balonunun patlaması sıkça tartışılırken, Pekin bu riski pek umursuyor görünmüyor. Alibaba’nın önümüzdeki üç yıl için açıkladığı 52 milyar dolarlık yapay zekâ yatırımı bunun en somut örneklerinden biri. Buna karşılık OpenAI liderliğindeki tek bir ABD projesinin dört yılda 500 milyar dolar yatırım planladığı düşünüldüğünde, Çin’in yapay zekâyı iktisadın tamamına yaymaktan hâlâ uzak olduğu görülüyor.
2026’da ABD’de bir yapay zekâ düzeltmesi yaşanırsa, Çin bu şoktan görece az etkilenebilir. Bu durum, 2008 global finans krizinde Batılı bankalar sarsılırken Çin bankalarının ayakta kalmasına benzeri bir tablo yaratabilir.
2. Global Ticarette Yeni “Dans”: Tarifeler Yayılıyor
2026’da global ticaret sisteminin geleceğine dair en kritik sinyaller ABD dışından gelecek. ABD, yarı iletken ekipmanları ve kritik mineraller üzere alanlarda yeni “Section 232” tarifeleriyle ticaret duvarlarını yükseltmeye devam edecek. Bu artık sürpriz değil.
Asıl soru, öbür büyük iktisatların nasıl davranacağı.
ABD’nin Çin’den ithalatı azalırken, Çin’in ucuz malları ASEAN ülkeleri ve Avrupa Birliği’ne yönelmiş durumda. ASEAN’da tedarik zincirlerinin iç içe geçmiş yapısı nedeniyle Çin mallarına önemli bir mahzur beklenmiyor. Ancak Avrupa Birliği için tablo farklı.
Atlantic Council’a nazaran 2026’da AB, Çin’den gelen ileri imalat eserleri ve ilaçlara karşı daha yüksek tarifeler uygulamak zorunda kalabilir. Aksi halde Avrupa endüstrisinin korunması giderek zorlaşacak.
3. Borç İkilemi: Tahvilleri Kim Alacak?
2026’nın tahminen de en kritik sorusu şu: Kamu borcunu kim finanse edecek?
Küresel finans krizinden ve pandemiden sonra merkez bankaları büyük kurtarıcı rolü oynadı ve kamu borçlarını bilançolarına aldı. Artık ise bu borçlar yavaş yavaş satılıyor. ABD Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası süreci yavaşlatma sinyali verse de, Japonya ve Avrupa Merkez Bankası bilanço küçültmeye devam etmeye kararlı.
Bu durumda alıcı kim olacak?
Yanıt net: Özel sektör.
Bu geçiş, Trump idaresinin de istek etmediği formda, uzun vadeli tahvil faizlerini üst itebilir. Sonuçta konut kredilerinden şirket finansmanına kadar her şey Fed faizinden çok tahvil getirilerine bağlı.
4. Cüzdan Savaşları: Dijital Ödemelerde Yeni Cepheleşme
2026 ortasına gelindiğinde G20 ülkelerinin yaklaşık dörtte üçü, tokenize edilmiş hudut ötesi ödeme sistemlerine geçmiş olacak. Bu sistemler, paranın dijital jetonlar üzerinden çok daha süratli ve ucuz biçimde ülkeler ortasında transfer edilmesini sağlıyor.
Çin ve Hindistan bu alanda öne çıkarken, Brezilya, Rusya ve Avustralya üzere ülkeler de benzeri altyapılar geliştiriyor. ABD ise G20 periyot başkanlığı sırasında ortak kurallar oluşturmaya çalışıyor.
Ancak Atlantic Council’a nazaran tablo giderek 5G savaşlarına benziyor: Ortak bir sistem yerine, farklı para üniteleri ve siyasi bloklara bağlı modüllü ağlar oluşuyor. Bu da doların global hâkimiyetini uzun vadede zayıflatabilir.
5. Büyük Harcamalar, Büyük Riskler
Trump’ın tarifelerden elde edilecek gelirle Amerikalılara 2 bin dolarlık çek göndermeyi tartışması, Almanya’nın savunma harcamalarını artırma planları ve Çin’in sanayi politikaları… G20 genelinde 2026 için yeni teşvik dalgaları masada.
Sorun şu ki, borç düzeyleri zati rekor seviyede. Birçok ülke güç kararları 2027 sonrasına ertelemeyi tercih ediyor. Gelişmekte olan ülkeler daha güçlü büyüme sayesinde bu yükü taşıyabilirken, gelişmiş ekonomiler için bu denklem giderek kırılganlaşıyor.
Piyasalar Şimdilik Sakin, Ama…
Trump’ın Venezuela lideri Maduro’yu yakalatması gibi jeopolitik şoklara karşın piyasaların sakin kalması, yatırımcıların kısa vadeli haberleri filtreleyip büyümeye odaklandığını gösteriyor. 2025’te bu strateji işe yaradı. Lakin Atlantic Council’a nazaran 2026 tıpkı formda geçmeyebilir.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
