Anlaşma Bitti, Yeni Pazarlık Başlıyor: Türkiye Petrol Arama Oyununun Neresinde?
PARA ANALİZ- Türkiye ile Irak ortasında 1973 yılında imzalanan ve 2010’da 15 yıl daha uzatılan Hampi Petrol Boru Sınırı Mutabakatı, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararıyla sona erdiriliyor. 27 Temmuz 2026’da geçerliliğini yitirecek olan anlaşmanın fesih kararı 20 Temmuz 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın aldığı kararın, 17 Temmuz 2025’te Bağdat ve Erbil idareleri ortasında varılan ham petrol ihracat mutabakatının çabucak akabinde gelmesi dikkat çekti. TEPAV Güç ve İklim Değişikliği Çalışmaları Merkezi Yöneticisi Dr. Mühdan Sağlam, Türkiye’nin muahedeyi feshetmesinin Irak’tan petrol alımını sonlandırmak manasına gelmediğini, yeni bir mutabakat metniyle süreçte paydaş olmak istediğini söz etti.
Anlaşma Otomatik Uzayacaktı
Dr. Sağlam, 1973 tarihli mutabakatın 22. unsuruna atıfla, Türkiye’nin bir yıl öncesinden fesih bildiriminde bulunmaması durumunda muahedenin 5 yıl daha otomatik olarak uzayacağını hatırlattı. Bu nedenle Türkiye’nin 2025 yılında Resmi Gazete’de bu kararı yayımlaması, mutabakatın otomatik uzamasını engellemek ismine atılmış stratejik bir adım olarak değerlendirildi.
Türkiye Yeni Format İstiyor
1973 tarihli eski metnin Türkiye’yi memleketler arası tahkimde sıkıntı durumda bıraktığını belirten Sağlam, “Türkiye daha esnek, Bağdat’la şimdiki şartlara nazaran alaka kurabileceği bir formatta yeni bir muahede istiyor” dedi. Ayrıyeten Türkiye’nin, yeni hatta Basra’dan Kerkük’e uzanacak bir ilişki önerdiği söz edildi.
Tahkim Süreci ve 1 Milyar Dolarlık Ceza
CHP Güç ve Olağan Kaynaklar Bakanlığı’ndan sorumlu Genel Lider Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz ise 2014-2018 yılları ortasında Kuzey Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nden Bağdat onayı olmadan petrol taşındığını, bu nedenle Irak Merkezi Hükümeti’nin Türkiye’yi Memleketler arası Tahkim’e götürdüğünü ve Türkiye’nin 1.5 milyar dolarlık tazminata mahkûm edildiğini hatırlattı.
Yavuzyılmaz, “AKP bir kurnazlık yapayım derken Türkiye’yi milyar dolarlık cezanın altına soktu” tabirlerini kullanarak muahedenin sona erdirilmesinin ileride yeni petrol transferlerinde tüzel taban bırakmamak için yapıldığını argüman etti.
Yeni Mutabakat Masası Kurulacak mı?
Türkiye’nin Kerkük-Ceyhan boru çizgisi üzerinden güç ihracatına devam etmek istediği fakat bunu yeni bir milletlerarası muahede çerçevesinde sürdürmek istediği belirtiliyor. Hükümetin önümüzdeki süreçte hem Irak merkezi hükümeti hem de Kürt Bölgesel İdaresi ile üçlü bir güç mutabakatına gitmeyi planladığı argüman ediliyor.
