ANALİZ: Avrupa Güvenlik Tartışması Derinleşiyor
NATO’nun eski siyaset planlama sorumlusu Fabrice Poirier’in açıklamaları, Avrupa güvenliğinde giderek büyüyen meçhullüğü tekrar gündeme taşıdı. Poirier, Avrupa’nın güvenliğini hem Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hem de Donald Trump’ın inisiyatifine bırakmasının büyük bir stratejik yanılgı olduğunu savundu. Bu kelamlar, Rusya’nın Polonya hava alanını ihlal eden insansız hava araçlarıyla ilgili yaşanan krizle birebir periyoda denk geldi.
Polonya Üzerinde Yükselen Tehdit
Geçtiğimiz günlerde Polonya hava alanına giren 19 Rus insansız hava aracından dördü düşürüldü. Olayın akabinde Polonya, NATO’nun 4. Hususu kapsamında resmi istişare talebinde bulundu. Varşova Havalimanı süreksiz olarak kapatıldı, NATO jetleri acil müdahalede bulundu. Bu, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından bu yana ittifakın birinci direkt savunma aksiyonu olarak kayıtlara geçti.
NATO Genel Sekreteri Mark Ritter, olayın kaza mı yoksa kasıtlı mı olduğunun araştırıldığını belirtirken, “İster bilerek ister bilmeyerek yapılsın, bu hareket katiyetle tehlikeli ve sorumsuzcadır” tabirlerini kullandı. İngiltere Savunma Bakanı John Healey de emsal halde Rusya’nın adımlarını “tehlikeli, eşi gibisi görülmemiş ve pervasız” olarak niteledi.
Polonya idaresi, Rusya’nın bu cins ataklarla savunma reflekslerini test etmeye çalıştığını düşünüyor. Önümüzdeki günlerde başlayacak olan büyük ölçekli Rusya-Belarus tatbikatının bu tıp sızmaların artmasına yer hazırlayabileceği kaygısı lisana getiriliyor.
NATO’nun Reaksiyonu Kâfi mi?
Uzmanlara nazaran, Rusya’nın Polonya ve Romanya üzere NATO ülkelerinin hava alanlarını ihlali yeni bir durum değil. Fakat ittifak bugüne kadar bu olayları düşük profilli tutmaya çalıştı. Bunun nedeni, direkt bir çatışmayı tetiklemekten kaçınma isteği olarak yorumlanıyor.
Poirier’e nazaran bu yaklaşım Rusya’ya rastgele bir maliyet yüklemediği için Moskova misal adımları sürdürme yüreğini buluyor. “Sürekli güçlü telaffuzlar üretiyoruz, lakin bunları fiili adımlarla desteklemiyoruz” diyen Poirier, NATO’nun caydırıcılığının bu nedenle zayıfladığını savundu.
Putin’in stratejisinin Batı’nın kararlılığını sınamak üzerine kurulu olduğuna dikkat çeken uzmanlar, NATO’nun bundan sonra daha somut yansılar vermek zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Avrupa’da Trump Endişesi
Tartışmanın bir öteki boyutu ise ABD’nin rolü. Donald Trump’ın tekrar lider seçilme ihtimali, Avrupa başşehirlerinde derin bir kaygı yaratıyor. Poirier, Avrupa’nın güvenliğini Trump’ın mümkün kararlarına endekslemenin büyük bir yanılgı olduğunu söyledi.
Ona nazaran Avrupa ülkeleri, gerektiğinde tek başlarına inisiyatif almalı ve güvenlik stratejilerini bağımsız formda sürdürmeli. ABD’nin er ya da geç bu çizgiye katılabileceğini öngören Poirier, “Trump’a bel bağlamak, Avrupa güvenliğini iki kişinin eline bırakmak demektir. Putin ve Trump, Avrupa çıkarlarına güvenilemeyecek iki isimdir” kelamlarıyla dikkat çekti.
Bu çıkış, NATO içinde uzun müddettir devam eden “Avrupa kendi savunmasını ne kadar üstlenebilir?” sorusunu tekrar alevlendirdi. Birçok başkentte ortak savunma harcamalarının artırılması ve Avrupa Birliği’nin askeri kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiği görüşü öne çıkıyor.
Rusya’nın Oyun Planı ve Batı’nın Bölünmüşlüğü
Moskova’nın taktiksel olarak bu cins ihlallerle Batı’yı test ettiği düşünülüyor. Baltık Denizi ve hava alanında da benzeri adımların sıkça görüldüğü biliniyor. Uzmanlara nazaran Rusya, direkt bir işgal niyetinde olmasa da “zayıf halka” arayışına giriyor. Bu yolla Batı’nın yansılarını ölçüyor ve karar vericiler ortasındaki bölünmeleri açığa çıkarmaya çalışıyor.
Diğer taraftan, Putin’in Çin, Hindistan ve Kuzey Kore başkanlarıyla gerçekleştirdiği son görüşmeler de dikkat çekiyor. Batı dışı blok giderek daha yakın işbirliği sergilerken, Batı cephesinin kendi içinde ahenk sorunu yaşaması Rusya’nın işine yarıyor.
Sonuç: Belirsizlik ve Kararlılık Arasında
Rusya’nın Polonya hava alanını ihlal etmesi, NATO’nun direkt savunma refleksini tetikledi. Lakin bu, ittifakın caydırıcılığı konusunda yeni tartışmalar başlattı. Avrupa ülkeleri bir yandan ABD’nin takviyesine muhtaçlık duyuyor, başka yandan Trump faktörünün yarattığı belirsizlikle yüzleşiyor.
Uzmanlar, Avrupa’nın kendi güvenlik kapasitesini artırmadan mevcut tehdidi bertaraf etmesinin sıkıntı olduğunu vurguluyor. Önümüzdeki devirde NATO’nun Rusya’ya yönelik daha somut adımlar atıp atmayacağı ve Avrupa’nın bağımsız savunma stratejisi oluşturup oluşturamayacağı, bölgenin güvenlik denkleminde belirleyici olacak.
