ANALİZ | 2025’te Dış Ticaret Açığı 92 Milyar Dolara Yükseldi: Endişe Edilmeli mi?
Özet:
TÜİK datalarına nazaran Türkiye’nin dış ticaret açığı 2025 yılında 92 milyar dolara yükselerek bir evvelki yıla nazaran yüzde 12 artış kaydetti. Yılın son ayında ihracat güçlü artış gösterirken, ithalattaki hızlanma dış istikrar üzerindeki baskının sürdüğüne işaret ediyor. Bilhassa altın ve tüketim malları ithalatındaki yükseliş, iç talebin hâlâ canlı olduğunu gösterirken, cari istikrar açısından risklerin kısa vadede devam edebileceğine işaret ediyor.
Aralık Ayında Dış Ticaret Açığı Tekrar Genişledi
TÜİK tarafından açıklanan dış ticaret bilgilerine nazaran, 2025 yılının aralık ayında ihracat yıllık bazda yüzde 12,7 artarak 26,4 milyar dolar, ithalat ise yüzde 10,7 yükselerek 35,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Böylelikle aylık dış ticaret açığı 8 milyar dolardan 9,3 milyar dolara çıktı.
Enerji ve altın hariç çekirdek datalara bakıldığında, ihracat aralık ayında yüzde 14,6 artışla 24,9 milyar dolar, ithalat ise yüzde 17,9 yükselişle 27,6 milyar dolar oldu. Bu çerçevede güç ve altın hariç dış ticaret istikrarı aralık ayında 2,7 milyar dolar açık verdi.
2025 Genelinde Açık Yüzde 12 Arttı
Yıl geneline bakıldığında, 2025’te dış ticaret açığı 92 milyar dolar ile 2024’e kıyasla yüzde 12 artış kaydetti. Bu artış, ihracattaki toparlanmaya karşın ithalat talebinin yüksek seyrini koruduğunu gösteriyor.
Özellikle iç talep kaynaklı ithalat kalemlerinin yıl boyunca dirençli kalması, dış ticaret istikrarındaki güzelleşmenin sonlu kalmasına neden oldu.
Altın İthalatı: Kota Var Ancak Fatura Yüksek
Altın ithalatı aralık ayında bir ölçü geriledi. Kasım ayında 2,5 milyar dolar olan aylık altın ithalatı, aralıkta 2 milyar dolar düzeyine indi. Lakin yıllık kümülatif bilgilere bakıldığında tablo daha çarpıcı.
2025 yılı genelinde altın ithalatı 23,1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu sayı, 2024’te kaydedilen 17,1 milyar dolar ile karşılaştırıldığında yaklaşık yüzde 35’lik bir artışa işaret ediyor. İşlenmemiş altın ithalatına yönelik kota uygulamasına karşın, güçlü iç talep ve yüksek fiyatlar altın ithalat faturasının yüksek kalmasına neden oldu.
Tüketim Malları İthalatı Yüksek Seyrini Koruyor
Tüketim malı ithalatı aralık ayında 5 milyar dolardan 5,8 milyar dolara yükseldi. Yıl genelinde ise tüketim malı ithalatı, bir evvelki yıla nazaran yüzde 8,7 artarak 59,2 milyar dolar düzeyine ulaştı. Bu düzey, tarihî ortalamalara kıyasla epeyce yüksek.
Aralık ayı ayrıntıları, iç talebin hâlâ güçlü olduğunu teyit ediyor:
-
Dayanıklı tüketim malı ithalatı aylık bazda yüzde 14 artarak 640 milyon dolar oldu.
-
Binek araba ithalatı yüzde 16’lık artışla 2,5 milyar dolar düzeyine çıktı.
-
Tüketim mallarının tüm alt kalemlerinde aylık artış görülürken, en güçlü artış yüzde 40 ile endüstriyle ilgili olmayan taşıma araç ve gereçlerinde yaşandı.
Bu tablo, yılın son ayında tüketim kaynaklı ithalat talebinin yine ivmelendiğini ve cari istikrar üzerindeki baskının kısa vadede devam edebileceğini gösteriyor.
Cari Açık Beklentileri Üst Taraflı Revize Edildi
Aralık ayında cari süreçler istikrarının 5,15 milyar dolar açık vermesi bekleniyor. Ödemeler istikrarı tarifli dış ticaret açığının 6,6 milyar dolara yükselmesi, seyahat gelirlerindeki mevsimsel düşüşle birlikte hizmetler istikrarı fazlasının 3,1 milyar dolara gerilemesi öngörülüyor.
Bu çerçevede, 2025 yılı cari açığının 20 milyar dolar (GSYİH’nın yüzde 1,3’ü) olan evvelki varsayımların üzerinde, yaklaşık 24 milyar dolar (GSYİH’nın yüzde 1,5’i) düzeyinde gerçekleşebileceği bedellendiriliyor.
2026 yıl sonu için cari açık kestirimi ise 25 milyar dolardan 30 milyar dolara yükseltilerek, GSYİH’nın yaklaşık yüzde 1,7’si düzeyine revize edildi.
Sanayi Üretimi İçin Ön Sinyaller Olumlu
Dış ticaret bilgileri, sanayi üretimine ait beklentiler açısından da kıymetli sinyaller veriyor. Aralık ayında altın ve güç hariç orta malı ithalatı:
-
Aylık bazda yüzde 14,
-
Yıllık bazda yüzde 14,8 arttı.
Sanayi üretimi için bir öteki öncü gösterge olan İSO Türkiye İmalat PMI ise aralık ayında 48’den 48,9’a yükselerek son bir yılın en yüksek düzeyine ulaştı.
Bu göstergeler, sanayi üretiminin yılın son ayında toparlanma eğilimini sürdürdüğüne işaret ediyor.
Analiz: Açık Yüksek Fakat Denetim Dışında mı?
2025 yılında dış ticaret açığındaki artış dikkat cazip olsa da, açığın finansmanı ve cari açığın GSYİH’ye oranının görece hudutlu kalması, kısa vadede “kontrol dışı” bir tabloya işaret etmiyor. Üstelik, “Türkiye çok kıymetli algısına” karşın turizm gelirleri yılı dolar bazında %3 civarında yükselişle $60 milyarda kapattı. Öte yanda altın ve tüketim malları ithalatının yüksek seyri, iç talep kaynaklı baskıların devam ettiğini gösteriyor.
Türkiye bir defa daha yabancıların radarına girerken, artan TCMB FX rezervleri cari açık finansmanında sorun çıkmayacağının kıymetli bir göstergesi.
Önümüzdeki devirde iç talebin seyri, kredi şartları ve global emtia fiyatları, dış istikrar açısından belirleyici olmaya devam edecek. TCMB tahlilinin aksine MUSIAD SAMEKS bileşik PMI ve Ekonomik İtimat Endeksi üzere veriler iç talep seyrinin dezenflasyon amacıyla uyumlu olmadığını işaret ediyor. BDDK ve TCMB iktisatta çok ısınma tehdidini görüp hafta sonunda kredi şartlarını bir defa daha sıkılaştırdı. Şayet bu önlem yetmezse ve/ya Ocak enflasyonu %4’ü aşarsa, TCMB’den faizler konusunda şahin bildiriler ve ek sıkılaştırıcı makro-ihtiyati önlemlerin alındığını görebiliriz.
Kaynak: Tacirler yatırım, ParaAnaliz yorumları
