AB’den  Türkiye’ye bol vaat, minik bir de jest 

AB Komitesinin Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Ankara ziyareti öncesinde yaptığı açıklamalarda, Brüksel’in Türkiye’ye yönelik yaklaşımında esaslı bir paradigma değişiminin sinyallerini verdi. Kos’un “yeni bakış açısı” olarak tanımladığı bu yaklaşım, yalnızca diplomatik bir nezaket değil, Çin, Rusya ve ABD’nin saldırgan çıkar alanları genişletme gayretlerine karşı bir “Avrupa Kalesi” inşa etme eforunun kesimidir.

Demokrasi ve İnanç İnşası

Kos, ziyaretinin temel gayesinin “ortaklar ortasında inanç inşa etmek” olduğunu vurguluyor. Türkiye’nin aday ülke statüsünün korunduğunu fakat 2018’den bu yana süren durağanlığın aşılması için “demokrasi alanında yeni bir enerjiye” muhtaçlık olduğunu açıkça söz ediyor. Brüksel için “güçlü demokratik kurumlar”, Gümrük Birliği ve vize serbestisi üzere teknik evrakların kilidini açacak yegane anahtar pozisyonunda.

Bağlantısallık ve Orta Koridorun Merkezi: Türkiye

AB’nin jeopolitik stratejisinin merkezinde “bağlantısallık” (connectivity) yatıyor. Marta Kos, Avrupa’yı Orta Asya’ya bağlayacak olan Orta Koridor projesinin Türkiye olmadan hayata geçirilmesinin imkansız olduğunu belirtiyor.

Bu stratejik vizyon, yalnızca ulaştırma yollarını değil; dijital altyapıyı, fiber optik kabloları ve güç boru sınırlarını da kapsıyor. Ziyaret kapsamında Ulaştırma ve Güç bakanlarıyla yapılacak görüşmeler, Türkiye’nin bu koridordaki “kilit taşı” rolünü pekiştirecek somut adımların habercisi.

Avrupa Yatırım Bankası (AYB) 200 Milyon Avro ile Geri Dönüyor

Ziyaretin en somut ve piyasaları heyecanlandıracak gelişmesi, Avrupa Yatırım Bankası’nın Türkiye operasyonlarına tekrar başlamasıdır. Kos, Ankara’da her biri 100 milyon avro pahasında iki değerli projeye imza atılacağını duyurdu.

• Odak Noktası: Yenilenebilir güç ve ulaştırma projeleri.

• Sembolik Ehemmiyet: AYB’nin geri dönüşü, Avrupalı yatırımcılar için “Türkiye ile tekrar etkileşim” sinyali olarak bedellendiriliyor.

• Kurumsal İş Birliği: AYB’ye ek olarak EBRD ve Dünya Bankası’nın da bağlantısallık projelerinde faal rol alacağı belirtiliyor.

---

Ticaretin Yeni Kuralları: ‘Made in Europe’ ve Gümrük Birliği

AB’nin kamu alımlarında Avrupa şirketlerine öncelik vermeyi planladığı “Made in Europe” teşebbüsü, Türk iş dünyasında önemli tasalar yaratmıştı. Marta Kos bu mevzuda rahatlatıcı lakin kurallı bir bildiri verdi:

Bu kuralların başında, Türkiye’nin AB’nin karbon düzenlemelerine (CBAM) ahengi ve eser güvenliği standartlarını tam olarak karşılaması geliyor. Kos, Türk iş dünyasından aldığı mektuplara atıfta bulunarak, ikili ticaretteki mahzurların kaldırılması için tüm gücünü harcayacağını taahhüt ediyor.

Vize Serbestisi: Altı Kritik Kriter ve ‘Cascade’ Sistemi

Vize konusu, sokağın AB ile olan en büyük temas noktası. Kos, vize özgürleşmesi teklifinin hala masada olduğunu lakin kalan altı kriterin (terörle çaba yasası, data muhafaza, AB ile adli iş birliği vb.) yerine getirilmesi gerektiğini hatırlattı.

• Geçici Tahlil: Geçen yıl devreye giren “Cascade” (kademeli) sistemi ile Türk vatandaşlarının çoklu vize alımlarının kolaylaştırıldığını ve bunun sonuç vermeye başladığını belirtti.

• Hedef: Beşerler ortasındaki ilişkiyi güçlendirmek ve sonuncu amaç olarak vizesiz seyahati gerçekleştirmek.

---

Savunma ve Güvenlik: NATO’nun İkinci Büyük Gücü

Ukrayna savaşındaki Bayraktar İHA’larının rolüne atıfta bulunan Kos, Türkiye’yi “Avrupa için doğal bir savunma ortağı” olarak tanımlıyor. Türkiye’nin SAFE üzere savunma programlarına iştirakinin, üye devletlerle (özellikle Kıbrıs) olan bağlara bağlı olduğunu fakat güvenlik alanında Türkiye’yi daha güçlü görmek istediklerini belirtiyor.

Sonuç olarak; Marta Kos’un Ankara ziyareti, 2026 yılının Türkiye-AB alakaları için bir “iyileşme yılı” mı yoksa “yine bir hayal kırıklığı” mı olacağını belirleyecek. Brüksel’in sunduğu bu “yeni bakış açısı”, Türkiye’nin stratejik değerini kabul ederken, karşılığında demokratik ıslahatlar ve bölgesel iş birliği bekleyen istikrarlı bir pazarlık masasıdır.

Analiz: Ankara’nın Üç Kritik Soru İşareti

1. Türkiye SAFE İhalesine Katılabilecek mi? AB’nin 150 milyar avroluk yeni savunma finansman programı olan SAFE (Security Action for Europe), Ankara için yalnızca bir ihale değil, savunma endüstrisinin Avrupa ekosistemine entegrasyonu anlamına geliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Helsinki’deki ısrarlı vurguları sonrası, Türkiye teknik olarak “üçüncü ülke” statüsünde başvurusunu yapmış durumda. Fakat burada aşılması gereken mani teknik değil, siyasi. SAFE iştiraki için 27 üye ülkenin oy birliği gerekiyor. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum İdaresi (GKRY), “casus belli” ve Ege/Akdeniz egemenlik tezleri masada olduğu sürece bu kapıyı kapalı tutma niyetinde. Marta Kos’un Ankara ziyareti, bu alanda “şirketlerin iştirakleri üzerinden” bir orta formül bulunup bulunamayacağını test edecek.

2. Yeni Gümrük Birliği Muahedesi İçin Bir Tarih Verilecek mi? Gümrük Birliği’nin güncellenmesi artık bir ekonomik lüks değil, Türkiye için varoluşsal bir gereklilik haline geldi. 30 yıllık eski sistem, ne dijital ekonomiyi ne de yeşil dönüşümü kapsıyor. Marta Kos, Gümrük Birliği’nin işleyişini güzelleştirmeye yönelik gücünü ortaya koyacağını belirtse de, AB kanadı hala bu güncellemeyi Kıbrıs sıkıntısındaki ilerlemeye ve demokratik standartlardaki güzelleşmeye endekslemiş durumda. Bu ziyarette somut bir “başlangıç tarihi” verilmesi güç görünse de, Avrupa Yatırım Bankası’nın (AYB) Türkiye’ye dönüşü, ekonomik olağanlaşmanın birinci sinyali olarak okunabilir.

3. AB-Hindistan Özgür Ticaret Anlaşması’nın (STA) Türkiye’ye Tesiri Ne Olur? Ocak 2026’da imzalanan “Anlaşmaların Anası” olarak nitelenen AB-Hindistan STA’sı, Türkiye için önemli bir rekabet tehdidi oluşturuyor. Hindistan malları AB üzerinden Türkiye’ye gümrüksüz girme potansiyeline sahipken, Türk malları Hindistan’ın yüksek gümrük duvarlarına çarpmaya devam edecek. Bu asimetri, bilhassa otomotiv ve dokumacılık üzere lokomotif bölümlerimizde pazar kaybı riski yaratıyor. Kos’un “Türkiye’yi dışlayamayız” bildirisi, bu asimetrinin Türkiye lehine nasıl dengelenebileceğine dair Ankara’da yapılacak görüşmelerin ana eksenini oluşturacak.