Depremin üzerinden üç yıl geçti: Deprem bölgesinde barınma ve iş krizi sürüyor
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayımladığı Kahramanmaraş ve Hatay Sarsıntıları Yine İmar ve Gelişme Raporu–2026, zelzelenin üzerinden üç yıl geçmesine karşın bölgede işsizlik, düşük gelir ve barınma sıkıntılarının devam ettiğini ortaya koydu. Rapora nazaran 360 binden fazla yurttaş hâlâ konteynerlerde hayatını sürdürüyor, işsizlik oranları ise Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.
Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’ın haberine nazaran, raporda 2024 yılı bilgileri dikkate alındığında zelzele bölgesinde işgücüne iştirak ve istihdam oranlarının ülke genelinin gerisinde kaldığı, işsizlik oranlarının ise daha yüksek olduğu belirtildi. Türkiye genelinde işgücüne iştirak oranı yüzde 54.2, istihdam oranı yüzde 49.5 olarak kaydedilirken; bölgede bu oranlar sırasıyla yüzde 49.2 ve yüzde 44.2 oldu. İşgücüne iştirakin en düşük olduğu vilayetler yüzde 44.1 ile Diyarbakır ve yüzde 45.5 ile Elazığ olarak sıralandı. Kilis’te işsizlik oranı yüzde 12.5, Hatay’da ise yüzde 12’ye ulaştı. Bu oranlar, 2024 yılı Türkiye ortalaması olan yüzde 8.7’nin üzerinde kaldı.
Rapora nazaran 2024 prestijiyle zelzeleden etkilenen bölgede toplam işsiz sayısı 491 bine ulaştı. En fazla işsizin bulunduğu vilayet 105 bin bireyle Adana olurken, Hatay’da 70 bin işsiz olduğu belirtildi. Ayrıyeten bölgede kayıt dışı istihdam oranının yüzde 37.1 üzere yüksek bir düzeyde olduğu vurgulandı.
Kişi başı gelir ülke ortalamasının altında
Deprem bölgesindeki fert başına ulusal gelir, 2024 yılında artış göstermesine karşın Türkiye ortalamasının altında kalmaya devam etti. Sarsıntılardan etkilenen 11 ilin ortalama kişi başı GSYH’si 2023 yılında 7 bin 51 dolar iken, 2024’te 9 bin 303 dolar olarak hesaplandı.
360 binden fazla kişi konteynerlerde yaşıyor
Raporda yer alan “aktif kullanılan konteyner sayısı” datalarına nazaran, 26 Ocak 2026 prestijiyle toplam 360 bin 455 kişi konteynerlerde barınıyor. Bu şahısların 223 bin 72’si kentlerde, 137 bin 383’ü ise kırsal alanlarda yaşıyor. Kentlerde 70 bin 182, kırsalda ise 56 bin 401 konteyner bulunurken, konteyner kent sayısı 242 olarak kaydedildi.
Konteynerlerde yaşayanların en fazla olduğu vilayet 156 bin 973 bireyle Hatay oldu. Hatay’ı 67 bin 664 bireyle Malatya, 55 bin 264 şahısla Kahramanmaraş izledi. Adıyaman’da 42 bin 456, Gaziantep’te 21 bin 985, Elazığ’da 6 bin 23, Osmaniye’de 3 bin 223, Şanlıurfa’da 3 bin 84, Diyarbakır’da bin 305, Kilis’te bin 889 ve Adana’da 609 kişinin konteynerlerde yaşadığı belirtildi.
39 milyar TL’lik tazminat ödendi
Raporda zarurî zelzele sigortasına ait bilgilere de yer verildi. Zelzele öncesinde Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) kapsamında 1 milyon 143 bin 249 poliçe bulunduğu, 2025 yılı sonu prestijiyle ise zelzele bölgesinde açılan 519 bin 650 evrak için toplam 39 milyar TL tazminat ödendiği açıklandı.
30 Mayıs 2023’te başlatılan hak sahipliği sürecinin; 18 vilayet, 179 ilçe, 8 bin 474 mahalle ve 2 bin 472 köyü kapsayacak halde, yasal mühleti içinde tamamlandığı söz edildi. Süreç sonunda konutlar için 359 bin 157, işyerleri için 39 bin 121 ve ahırlar için 12 bin 57 olmak üzere toplam 410 bin 335 hak sahibinin belirlendiği bildirildi.
Rapora nazaran bugüne kadar yapılan kura çekimleri sonucunda 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 işyerinin kurası tamamlandı. Hak sahiplerine teslim sürecinin ise hala devam ettiği kaydedildi.
