BM UYARISI: Küresel ekonomi dirençli, ama çok yavaş
Özet:
Birleşmiş Milletler’e nazaran global iktisat 2026 ve sonrasında pandemi öncesi periyodun bariz biçimde altında bir büyüme patikasında ilerliyor. Yetersiz yatırımlar, yüksek kamu borcu, teknolojik kazanımların sonlu ülkelerde ağırlaşması ve artan jeopolitik riskler, dünya iktisadının “kalıcı biçimde düşük büyüme” tuzağına girme ihtimalini güçlendiriyor. Türkiye ise güçlü iç talep ve uygunlaşan finansal şartlar sayesinde görece olumlu bir ayrışma sergiliyor.
Küresel büyüme pandemi öncesinin altında kalıyor
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Toplumsal İşler Genel Sekreter Yardımcısı Li Junhua, değerlendirmesinde, global büyümenin 2026’da %2,7, 2027’de ise %2,9 düzeyinde kalmasının beklendiğini söyledi. Bu oranlar, 2010–2019 periyodunda kaydedilen %3,2’lik pandemi öncesi ortalamanın bariz biçimde altında.
Li’ye nazaran bu zayıf görünüm, süreksiz konjonktürel dalgalanmalardan fazla yapısal problemleri yansıtıyor. Bilhassa yatırımların yetersizliği global iktisat üzerinde baskı yaratırken, direkt yabancı yatırımların gelişmekte olan ülkelerde hayli zayıf seyretmesi dikkat çekiyor.
/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i
Yüksek borç, düşük yatırım, sonlu teknoloji yayılımı
BM yetkilisi, yüksek kamu borcunun birçok ülkede faiz ödemelerini bütçenin giderek daha büyük bir kısmına dönüştürdüğünü vurguladı. Bu durum; altyapı, beşeri sermaye ve iklim dayanıklılığına ayrılabilecek kaynakları sınırlıyor.
Yapay zekâ ve yeni teknolojilerin verimlilik artışı potansiyeli yüksek olsa da, bu kazanımların sadece birkaç büyük iktisatla hudutlu kaldığını belirten Li, teknolojik uçurumun büyümeyi daha da istikrarsız hale getirdiğine dikkat çekti.
Ticaret tansiyonları ve finansal kırılganlık riski
Li Junhua’ya nazaran global görünümde aşağı taraflı riskler devam ediyor. Bilhassa ABD ve büyük ticaret ortakları ortasında kimi uyuşmazlıklar yatışmış olsa da, ticaret ve sanayi siyasetlerindeki belirsizlikler sürüyor.
Yüksek borçluluk ve sıkı global finansal şartlar da kıymetli bir risk ögesi. Ani bir yatırımcı hassaslığı değişimi, kırılgan ekonomilerden sermaye çıkışlarına, kur baskılarına ve ödemeler istikrarı problemlerine yol açabilir.
Ayrıca 2025’te yapay zekâ iyimserliğiyle rekor düzeylere ulaşan global pay senedi endekslerinde, beklentilerin karşılanmaması halinde sert düzeltmeler yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.
Çözüm: Siyaset ahengi ve çok taraflı iş birliği
BM’ye nazaran risklerin azaltılabilmesi için ulusal seviyede para, maliye ve sanayi siyasetleri ortasında daha güçlü bir eşgüdüm kural. Bu yaklaşım, fiyat istikrarı ile büyüme ve istihdam amaçları ortasında daha sağlıklı bir istikrar kurulmasını sağlayabilir.
Uluslararası seviyede ise çok taraflı iş birliğinin tekrar canlandırılması kritik ehemmiyette. Ticaret, kalkınma finansmanı, teknoloji yönetişimi ve iklim alanlarında ortak adımların; borç meselelerinin hafifletilmesi, uzun vadeli yatırımların mobilize edilmesi ve ülkeler ortası yapısal farkların azaltılmasına katkı sağlayacağı belirtiliyor.
Bölgesel görünüm: Büyüme istikrarsız kalacak
BM projeksiyonlarına nazaran 2026’da global büyüme bölgelere nazaran farklılaşacak. Doğu ve Güney Asya, gelişmekte olan bölgeler ortasında görece dirençli kalırken; Batı Asya’da OPEC+ üretim kesintilerinin gevşemesi ve petrol dışı kesimlerdeki genişleme büyümeyi destekliyor. Fakat bölge, jeopolitik tansiyonlara son derece hassas.
Latin Amerika ve Karayipler’de büyüme ölçülü seyrederken, Afrika’da yüksek enflasyon, borç yükü ve çatışmalar yapısal kırılganlıkları canlı tutuyor.
Türkiye görünümü: Görece olumlu ayrışma
Li Junhua, Türkiye iktisadının 2026’da %3,9, 2027’de ise %4,1 büyümesinin beklendiğini belirterek, bu görünümün daha güçlü bir iç ekonomik yapıya işaret ettiğini söyledi.
Büyüme iddialarındaki üst taraflı revizyonun; güçlü iç talep, uygunlaşan finansal şartlar, gerileyen enflasyon ve faizlerde kademeli düşüşten kaynaklandığını vurgulayan Li, kredi genişlemesi ve özel tüketimin bu süreci desteklediğini tabir etti.
AB’deki zayıf büyüme ve global ticaret tansiyonlarına karşın, Türkiye’deki iç dinamiklerin imalat endüstrisindeki ivmeyi koruduğu belirtiliyor.
Jeopolitik riskler ve güç piyasaları
Venezuela ve İran üzere ülkelerdeki jeopolitik tansiyonlar global meçhullüğü artırırken, BM’ye nazaran bu ülkelerin üretim kapasitesindeki mümkün değişimlerin petrol fiyatları üzerindeki tesiri sonlu kalabilir. Global petrol fiyatları, artan arz ve bilhassa Çin’de zayıf talep nedeniyle son periyotta gerilemiş durumda.
Kaynak: Birleşmiş Milletler – World Economic Situation and Prospects
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
