TOBB Raporu Yayımlandı: Sanayide İstihdam Geriledi
TOBB’un aralık ayında onayladığı sanayi kapasite raporu sayısında sonlu bir düşüş yaşandı. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin 2025 yılı bilgilerine nazaran, Türkiye genelinde geçerli Sanayi Kapasite Raporu sayısı 93 bin 864 olarak kaydedildi. Bir evvelki yıl 94 bin 150 olan rapor sayısı, 2025’te yüzde 0,30 oranında geriledi. Kapasite raporuna sahip üretim tesislerinin yaklaşık yarısında 1-9 kişi çalışırken, büyük ölçekli tesislerin toplam içindeki hissesi düşük düzeyde kaldı.
Kapasite raporu bulunan tesislerin yüzde 48,18’inde 1-9, yüzde 35,77’sinde 10-49, yüzde 7,80’inde 50-99, yüzde 5,64’ünde 100-249 ve yüzde 2,61’inde 250’nin üzerinde çalışan istihdam ediliyor.
Sanayi istihdamında düşüş
2025 yılında sanayi kapasite raporuna sahip işletmelerde çalışan sayısı, bir evvelki yıla nazaran yüzde 3,90 azalarak 3 milyon 850 bin 612’ye indi. Çalışanların yüzde 5,60’ı mikro, yüzde 20,88’i küçük, yüzde 13,64’ü orta, yüzde 21,60’ı üst-orta ve yüzde 38,28’i büyük ölçekli tesislerde misyon yaptı.
Sanayide istihdamın en ağır olduğu vilayetler İstanbul (725.843), Bursa (321.704), Kocaeli (256.954), Ankara (251.520) ve İzmir (176.380) olarak sıralandı. En düşük istihdam ise Bayburt (266), Ardahan (399), Tunceli (414), Kars (1.039) ve Hakkâri’de (1.044) görüldü.
KOBİ’lerin hissesi geriledi
2024-2025 periyodunda KOBİ ölçeğindeki sanayi işletmelerinin istihdamdaki hissesi yüzde 62,58’den yüzde 61,72’ye düşerken, büyük ölçekli firmaların hissesi yüzde 37,42’den yüzde 38,28’e yükseldi.
Aynı periyotta sanayi istihdamının en süratli arttığı vilayetler Hakkâri (yüzde 33,33), Iğdır (yüzde 31,36), Osmaniye (yüzde 25,40), Mersin (yüzde 15,39) ve Muş (yüzde 15,27) oldu. Buna rağmen istihdam kaybının en fazla yaşandığı vilayetler Kilis (yüzde -42,72), Erzincan (yüzde -36,46), İzmir (yüzde -32,87), Kars (yüzde -31,78) ve Ardahan (yüzde -30,85) olarak kaydedildi.
Bölgesel farklılaşma dikkat çekti
Bölgesel bazda sanayi istihdamı Orta Anadolu (yüzde 6,34), Akdeniz (yüzde 5,35), Batı Anadolu (yüzde 3,80) ve Ortadoğu Anadolu’da (yüzde 1,03) artış gösterirken; Kuzeydoğu Anadolu (yüzde -16,35), Güneydoğu Anadolu (yüzde -15,60), Ege (yüzde -14,00), İstanbul (yüzde -4,65) ve Batı Karadeniz’de (yüzde -3,91) gerileme yaşandı.
Mühendis istihdamında Doğu Marmara önde
2025 yılı sonu prestijiyle sanayi tesislerinde en fazla mühendisin istihdam edildiği bölge Doğu Marmara oldu. Bölgede 52 bin 626 mühendis çalışırken, Batı Anadolu’da 49 bin 830, İstanbul’da 43 bin 827, Ege’de 25 bin 428 ve Akdeniz’de 14 bin 480 mühendis görev yaptı. Toplam çalışanların yüzde 5,75’i mühendis, yüzde 4,78’i teknisyen, yüzde 6,47’si usta, yüzde 70,36’sı personel ve yüzde 11,58’i idari işçiden oluştu.
Sanayi tesislerinde ortalama çalışan sayısı 41,02 kişi olarak hesaplandı. Tesis başına çalışan sayısının en yüksek olduğu vilayet Bartın (101,38) olurken, Çankırı, Zonguldak, Bilecik ve Tekirdağ Bartın’ı izledi.
Teknoloji seviyesinde yükseliş
2024-2025 periyodunda yüksek ve orta-yüksek teknoloji sınıfındaki tesislerin hissesinde artış gözlendi. Yüksek teknoloji oranı yüzde 2,48’den yüzde 3,42’ye, orta-yüksek teknoloji oranı ise yüzde 26,60’tan yüzde 34,03’e çıktı. Buna karşılık orta-düşük teknoloji tesislerinin hissesi yüzde 29,59’dan yüzde 22,13’e, düşük teknoloji tesislerinin hissesi ise yüzde 41,34’ten yüzde 40,42’ye geriledi.
2025 yılı sonunda 12 bin 666 kapasite raporu yüksek teknoloji, 126 bin 197’si orta-yüksek, 82 bin 38’i orta-düşük ve 149 bin 887’si düşük teknoloji alanlarında düzenlendi.
Makine imalatı öne çıktı
Kapasite raporlarının en ağır olduğu faaliyet alanı, toplam raporların yüzde 14,40’ını oluşturan “başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı” oldu. Besin eserleri imalatı (yüzde 13,61), fabrikasyon metal eserleri imalatı (yüzde 10,78), giysi eşyaları imalatı (yüzde 6,94) ve kimyasal eserler imalatı (yüzde 6,85) bu alanı takip etti. En az rapor düzenlenen bölümler ise ormancılık, ham petrol ve doğal gaz çıkarımı ile balıkçılık oldu.
İstanbul liderliğini korudu
2025 yılı sonunda en fazla sanayi kapasite raporu İstanbul’da (23.874) düzenlendi. İstanbul’u Ankara, Bursa, İzmir ve Konya izlerken, en az kapasite raporu Bayburt (13), Ardahan (30), Tunceli (30), Hakkâri (44) ve Kars’ta (59) kaydedildi.
Yabancı sermayede Almanya birinci sırada
2025 yılı sonu prestijiyle 927 yabancı sermayeli firma kapasite raporu düzenledi. Bu firmaların üretim tesisleri yüklü olarak İstanbul’da bulunurken, İzmir, Kocaeli, Bursa ve Tekirdağ öne çıkan başka vilayetler oldu. Yabancı sermayeli tesis sayısında Almanya 207 firma ile birinci sırada yer alırken, onu Hollanda, İtalya, Belçika ve İspanya takip etti.
