Çetin Ünsalan: TÜİK ile bile tek hane zor
İnsanların kursağından keserek daralma asıllı enflasyon gayreti ile ilgili beklentiler geldi. Merkez Bankası’nın yaptığı ankete nazaran hane halkı beklentisi esasen enflasyonun daha da üst tırmanacağı tarafında görüş bildiriyor.
Yüzde 52 enflasyonu bir yıl sonrası için gören bir hane halkı, yüzde 33 ihtimalini beklentisine koyan bir gerçek kesim ve yüzde 22,2’yi öngören bir piyasa iştirakçileri fotoğrafı önümüze geldi.
/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i
Bu sayıların hepsi elbette tartışmalı. Ancak bu çerçeveden baktığınızda finansçılar bile iktisat idaresinin yüzde 16’lık maksadında yüzde 25’e yakın bir sapma bekliyor. Yani son söyleyeceğimizi başta söylersek, inandırıcılığı tartışmalı TÜİK dataları dahi bu haliyle vatandaşın gelir artışında çırak çıkartıldığını net bir biçimde bize gösteriyor.
Bununla birlikte sorunun diğer bir boyutu daha var. Şayet hane halkı Merkez Bankası’nın anketinde bir yıl sonra yüzde 52 enflasyonu öngörüyorsa, bugün yaşanan enflasyonun yüzde 80 civarında tesir ettiği çok açık söylenebilir.
Bu kaideler altında da insanların borca batmaktan öteki devası kalmıyor. Lakin iktisat idaresi bunun da önünü kesmeye çalıştığı için, insanların 2026’yı nasıl atlatacağı sorusunun karşılığı bilmeceye dönüşüyor.
Nitekim birebir sorunu gerçek dal için de söyleyebiliriz. Yani aslında tartışmalı olan TÜİK sayılarını bile baz alsanız, 2027 yılında bizim tek hane enflasyonunu görmemiz mümkünlük olmaktan çıkıyor.
Neden? Muhtemelen 2027 yılında en geç bir seçim yaşayacağız. İktisat idaresinin geçmiş hareketlerinden sağlama yaparsak, burada kesenin ağzını açıp, seçim iktisadı uygulayacaktır.
Bu da uzunca bir müddet bizim tek hane enflasyonu görmemizin çok muhtemel olmadığını anlatıyor. Öncelikle bundan maaşlarla ilgili enflasyon tezini haklı bulduğum manasına çıkmasını istemem.
Çünkü açlık sonunun altında bir maaş ve emekli aylığı uygulamasında yapacağınız artışların, enflasyon üzerinde tesir yapma mümkünlüğü kaldığını düşünmüyorum. Lakin yoksulluk hududunun üzerinde verilecek sayılarda bir enflasyonist baskı oluşabilir.
İnsanların günlük hayat masraflarının gereğince kısıldığı ve alacakları her kuruşun da manalı bir tüketim yaratmayacağını biraz aklı çalışan ve vicdanı olan herkes kabul eder. Bununla birlikte bu fiyatların maliyetinin Avrupalı rakiplerin üzerine çıkmış olduğu gerçeği de firmaların değil, iktisat idaresinin halletmesi gereken bir soruna dönüşüyor.
Velhasıl kelam çok sıkıntı bir yılı yaşadıktan sonra, yalnızca seçim tasasıyla yapılacak ani bir açılım, tüm istikrarları alt üst ettiği üzere yapılan fedakârlığı da boşa düşürecek ve seçimden sonra kim gelirse gelsin, beşerler yeniden maliyet ödemeye devam edecektir. Ezcümle, tek hane enflasyon uzak olduğu kadar, hayat kurallarının daha da zorlaşacağı bir sürecin devam edeceği de bir o kadar açık gözüküyor.
[email protected]
