Transatlantik Gerilim: Avrupa ABD Tahvillerini Satarsa Ne Olur?

Son periyotta transatlantik münasebetlerde yaşanan tansiyonlar, global finans istikrarlarını de tartışmaya açtı. Bilhassa Avrupa ile Amerika Birleşik Devletleri ortasında artan siyasi ve diplomatik sürtüşmeler, ekonomik alanda yeni senaryoların gündeme gelmesine neden oldu. Bu senaryolardan en dikkat çekeni ise Avrupa’nın elindeki Amerikan varlıklarını, bilhassa de ABD devlet tahvillerini satıp satamayacağı sorusu oldu.

İlk bakışta uç bir ihtimal üzere görünen bu tartışma, kısa müddette önemli biçimde ele alınmaya başladı. Zira Avrupa, Amerikan finans sisteminde sanılandan çok daha büyük bir role sahip. Bu durum, ekonomik karşılıklı bağımlılığın birebir vakitte potansiyel bir baskı aracına dönüşüp dönüşemeyeceği sorusunu gündeme taşıdı.

Avrupa’nın Amerikan Finans Sistemindeki Ağırlığı

Avrupa ülkeleri, uzun yıllardır Amerikan finans piyasalarının en büyük yabancı yatırımcıları ortasında yer alıyor. Bu yatırımların kıymetli bir kısmı Amerikan pay senetlerinden oluşsa da, devlet tahvilleri de hatırı sayılır bir hisseye sahip. ABD devlet tahvilleri, inançlı liman olarak görülmeleri nedeniyle Avrupa’daki kamu kurumları, emeklilik fonları ve özel yatırımcılar tarafından tercih ediliyor.

Bu tablo, Avrupa’yı ABD’nin borçlanma sisteminde kıymetli bir aktör haline getiriyor. Fakat bu varlıkların büyük kısmının devletlerin değil, özel bölümün elinde olması, siyasi kararlarla ani atılımlar yapılmasını zorlaştırıyor. Yani kağıt üzerinde güçlü görünen bu konum, pratikte sonlu bir hareket alanı sunuyor.

Tahvil Satışı Neden Bu Kadar Konuşuluyor?

ABD devlet tahvilleri, Amerikan hükümetinin borçlanma aracıdır. Bu tahvillerin fiyatı düştüğünde, ABD’nin borçlanma maliyeti yükselir. Münasebetiyle büyük ölçekli bir satış dalgası, ABD iktisadı üzerinde önemli baskı yaratabilir.

Bu nedenle “Avrupa tahvilleri satarsa ne olur?” sorusu kıymet kazanıyor. Teorik olarak, büyük bir satış dalgası faizlerin süratle yükselmesine yol açabilir. Bu da ABD bütçesi üzerinde ek yük manasına gelir. Zati yüksek borç ve bütçe açığıyla çaba eden bir iktisat için bu durum önemli bir risk olarak görülüyor.

Ancak bu senaryo, göründüğü kadar kolay hayata geçirilebilecek bir seçenek değil.

Neden Toplu Bir Satış Güç Görünüyor?

Avrupa’nın ABD tahvillerini topluca satmasının önünde üç temel mahzur bulunuyor. Bunlardan birincisi, bu varlıkların büyük ölçüde özel kesime ilişkin olması. Devletlerin, bankalar ve fonlar üzerinde bu ölçekte bir satış baskısı kurması, inanılmaz ve tartışmalı bir müdahale manasına gelir.

İkinci pürüz, bu türlü bir satışın Avrupa’ya da ziyan verecek olmasıdır. Tahviller ani ve toplu halde satıldığında, fiyatlar düşer ve satış yapan taraf önemli ziyan muharrir. Yani Avrupa, ABD’yi sıkıntı durumda bırakırken kendi finansal kurumlarını da riske atmış olur.

Üçüncü ve tahminen de en değerli mani, global finans sisteminin iç içe geçmiş yapısıdır. ABD ve Avrupa ekonomileri birbirine derin biçimde bağlıdır. Büyük bir Amerikan finansal krizi, Avrupa’yı da direkt tesirler. Geçmişte yaşanan krizler, bu karşılıklı bağımlılığın ne kadar güçlü olduğunu açıkça göstermiştir.

“Finansal Nükleer Seçenek” Benzetmesi

Bu nedenle uzmanlar, ABD tahvillerinin toplu satışını “finansal nükleer seçenek” olarak tanımlıyor. Bu türlü bir atılım, karşı tarafa büyük ziyan verirken, hamleyi yapanı da önemli biçimde tesirler. Ortaya çıkacak tablo, kazananı olmayan bir kriz manasına gelir.

Bu gerçek, Avrupa’nın bu seçeneği son derece temkinli değerlendirmesine yol açıyor. Siyasi tansiyonlar ne kadar artarsa artsın, finansal istikrarın korunması Avrupa için de hayati ehemmiyet taşıyor.

Daha Yumuşak Baskı Araçları Masada mı?

Toplu satış senaryosu zayıf görünse de, Avrupa’nın elindeki Amerikan varlıklarını büsbütün etkisiz bir öge olarak görmek de hakikat değil. Daha yumuşak ve kademeli baskı araçları, giderek daha fazla konuşuluyor.

Bunlardan biri, kamuya ilişkin fonların vakit içinde Amerikan tahvillerindeki hissesini azaltması. Bu, ani bir şok yaratmadan ABD’nin borçlanma maliyetlerini üst çekebilir. Bu türlü bir strateji, pazarlık gücü yaratma hedefi taşıyabilir.

Bir öteki seçenek ise düzenleyici adımlar. Avrupa’daki finansal düzenlemeler, birtakım varlıkları daha az cazip hale getirecek formda değiştirilebilir. Bu tıp teknik düzenlemeler, özel dalın yatırım tercihlerinde yavaş fakat kalıcı bir değişim yaratabilir.

Ayrıca Avrupa sermayesinin Amerikan pay senetleri yerine Avrupa içi yatırımlara yönlendirilmesi de gündemde. Vergi teşvikleri ve gibisi uygulamalarla lokal piyasalara olan ilgi artırılabilir. Bu da ABD piyasalarına dolaylı bir baskı manasına gelir.

Transatlantik İlgilerde Yeni Dönem

Bu tartışmalar, aslında daha büyük bir dönüşümün modülü. Avrupa, uzun müddettir ekonomik ve siyasi olarak ABD’ye bağımlı bir yapı içinde hareket etti. Fakat son yıllarda yaşanan gelişmeler, bu bağımlılığın sorgulanmasına yol açtı.

Finansal araçların bir baskı ögesi olarak konuşulmaya başlanması, bağlardaki inanç erozyonunun da bir göstergesi. Bu durum, kısa vadede radikal adımlara dönüşmese bile, uzun vadede yeni bir istikrar arayışına işaret ediyor.

Sonuç: Tehdit mi, Pazarlık Aracı mı?

Avrupa’nın ABD tahvillerini topluca satması, mevcut şartlarda düşük ihtimal olarak görülüyor. Lakin bu ihtimalin konuşuluyor olması bile, global finans sisteminde değerli bir ileti manasına geliyor.

Asıl sıkıntı, bu varlıkların fiilen satılıp satılmayacağı değil, Avrupa’nın artık ekonomik gücünü daha stratejik düşünmeye başlaması. ABD’ye olan finansal bağımlılık, tek taraflı bir bağ değil. Bu karşılıklı bağımlılık, gelecekte daha sık pazarlık konusu olabilir.

Kısacası Avrupa’nın elindeki Amerikan varlıkları, bir kriz tetikleyicisinden çok, dikkatli kullanılmak istenen bir koz olarak masada duruyor.