FÖŞ yazdı: Fitch, TCMB ve Mehmet Şimşek
Cumartesi sabahı akşamdan kalma başla kalkıp çabucak koyu, şekersiz, filtre kahveye sarıldım. Bugünlerde herkese uyuşturucu testi uyguluyorlar, o yüzden kahveme neler kattığımı sizlerle paylaşmıyorum fakat tam istim üstündeyim.
İlk haber, Yunanistan Ege’de karasularını 12 mile genişletmeye hazırlanıyormuş. Cart, kaba kağıt. Sıkıntısız başına bela aramak. Yunanistan bu kere de İsrail’in gazına geldi, güya Türkiye’nin Mavi Vatan doktrinine karşı önlem peşinde. Yahu, senin boyun ne, posun ne ki kendi halinde yaşayan Türkiye’ye dalaşıp bela arıyorsun? Bence bu açıklama “iç tüketime” yönelik, bir cacık olmaz.
İkinci haber, Fitch kredi görünümümüzü yükselterek Fatih Karahan ve Mehmet Şimşek’in olağanüstü yararlı mesaisini ödüllendirmiş. Moody’s’den tık yok fakat zati Moody’s ve S&P daima geriden gelirler. Şayet iktisat idaresi şu anda gözlediğim patikada seyretmeye devam ederse, bu sene her üç büyük kredi derecelendirme kuruluşundan da not artırımı beklerim. CDS’imizin Gelişmekte Olan Ülkeler ortalamasıyla makası da kapanır.
Mehmet Şimşek her halde anket yapılsa Kabine’nin en nefret edilen ve icraatı beğenilmeyen bakanı. Tahminen Ulusal Eğitim Bakanımız ona rakip olabilir ancak o kadar. Zati Kabine’deki öbür bakanları da tanıyan pek yok. Bir de Hakan Fidan var galiba, yoksa o Bilal Erdoğan mıydı? Kahveme kattığım besin destekleri bazen isimleri, yerleri, sayıları ve olayları karıştırmama neden oluyor, özür dilerim.
Mehmet Şimşek ne yaptı ki? Evvel Sevgili Reis’imin başımıza saldığı en büyük finansal belalardan biri olan KKM’den kurtardı bizi. O kumpas patlasaydı, bugün 2001 Krizi’ni mumla arar olmuştuk. İkincisi, kendisine verilen yetki çerçevesinde bütçeyi toparlamaya başladı. Bu sene vergilerde GSYH’ya oran olarak kayda kıymet bir yükseliş var. Üstelik gelir vergisi patlamış. Bu sene de altın ve konut alım-satımının bankalar üzerinden yapılması bayağı vergi üretir. Fitch üzere kredi derecelendirme kuruluşları açısından, Türkiye’nin bütçe açığı %5 yahut üstüne çıkmadıkça büyük bir sorun arz etmiyor, zira “görünen” kamu borcu/GSYH oranı Gelişmekte Olan Ülkeler ortalamasının 20 puan kadar altında. Fakat kredi derecelendirme kuruluşları not artırmak için kesinlikle enflasyonun düşeceğine emin olmak istiyorlar ki, bu sene bütçe açığının GSYH’nın — örneğin — %3’üne kadar düşmesi not artırım için münasebet ve vesile olur.
Mehmet Şimşek sokaktaki bayan için ne yaptı? Özel bölüm için ne yaptı? Hiçbir şey. Seçmenin refahını düşünmek Mehmet Şimşek’in misyonu değil, o vazife Sevgili Reis’ime ilişkin olur.
Gelelim TCMB’ye. Perşembe günü hiç beklenmeyen bir kararla faizi piyasa konsensüsü olan 150 değil, 100 baz puan indirdi. Bence hiç indirmeseydi, yıl sonu gayesi olan %16 TÜFE’ye erişmek için değerli bir ara kaydederdik ancak pragmatik olmak lazım. Şayet TCMB faiz indirmeseydi, tüm özel dal Saray’ın kapısında kuyruk olur, Karahan’ın vazifeden alınması için yalvar-yakar vaziyetlerine düşerdi. Bakın hükümet dostu Türkiye Gazetesi ne yazmış: “Merkez Bankası’nın siyaset faizini yüzde 37’ye indirmesine karşın gereksinim kredisi faizleri yüzde 63’ü aşarak son ayların tepesine çıktı. Mevduat faizleri gerilerken kredi maliyetlerinin yükselmesi, para siyasetinin bankacılık sistemi üzerinden piyasaya yansımasında önemli bir kopukluk yaşandığını ortaya koydu”. Koyar, zira niyet o aslında. Kredi bolluğunun iç talebe taşmasının engellenmesi.
Tekstilci 350 bin istihdam kaybettim diyor, imalat sanayi 650 bin. Enteresan, bilgilerde bu türlü bir ayrıntı yok lakin olsa dahi sebebi yüksek faiz ve güçlü TL siyaseti değil. Endüstrici sırtını hükümete dayamaya alışmış; ne teknoloji getiriyor, ne maliyet tasarrufu yapıyor, ne finansal idare tekniklerini öğreniyor ne de markalaşıp fiyatla değil, isimle rekabet etmeyi benimsiyor.
TCMB bundan sonra ne yapar? Bence yılın birinci üç ayında toplam enflasyon %8’e vararak, ek mali sıkılaştırma yapılmadan sene sonu maksadı olan %16 TÜFE’ye asla ve katiyetle erişilemeyeceğini herkese gösterir. TCMB artık faiz artırmakta üstte andığım sebeplerden ötürü büyük zahmet çeker lakin Mart toplantısında pas geçip, faiz indirimlerini 50 baz puanlık dilimlerle yıla yayarsa tahminen TÜFE %25’e düşer. Nasıl bu kadar kesin bir karamsarlık içinde olabiliyorum? Zira enflasyonda katılık benim aletimde olsa OnlyFans’de sayfa açarım:
“Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM), merakla beklenen “Hanehalkı Enflasyon Beklentileri: Ocak 2026” araştırma notunu yayımladı. Ocak 2026 bilgilerine nazaran, hanehalklarının 12 ay sonrasına dair enflasyon beklentisi bir evvelki anket devrine nazaran 3,4 puan artarak yüzde 55,3 düzeyine ulaştı”.
Para siyaseti tek başına enflasyon problemini çözmez, toplumsal maliyeti taşınmaz olur. Kesinlikle vergi ıslahatı yapılması lazım. Vergi yükü dolaylı vergilerden gelir ve kurumlar vergisine kaydırılmalı. Enflasyonda katılığın ruhsal boyutunu aşmak için tasarrufa Saray ve TBMM’de milletvekili maaşlarından başlanmalı.
Bu acı gerçekler ortasında TCMB bu ay PPK’da düzgün imtihan verdi. Evvel yatırımcılar tarafından ödüllendirildi, rezervleri rekor koştu, sonra da Fitch tarafından.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
FÖŞ
