Yen Neden Düşüyor? Japonya’da Erken Seçim İhtimali Mali ve Çin Riskini Artırıyor
Özet:
Japon yeni, Başbakan Sanae Takaichi’nin Şubat ayında erken seçim kararı alabileceğine yönelik haberlerin akabinde sert biçimde bedel kaybetti. Piyasalar, erken seçimin hükümete daha geniş bir mali ve jeopolitik hareket alanı sağlayabileceğini, bunun da esasen yüksek borçlu Japon iktisadı için yeni riskler yaratacağını fiyatlıyor. Mali genişleme beklentileri ve Çin’le artan tansiyon, yen üzerindeki baskıyı artırıyor.
Erken Seçim Sinyali Yen’i Sarstı
Japon yeni, Cuma günü gelen erken seçim haberleriyle birlikte zayıfladı. Piyasalardaki satış dalgası, Başbakan Sanae Takaichi’nin Şubat ayında erken genel seçim kararı alabileceği tarafındaki savlarla sürat kazandı.
İktidar koalisyonunun ortaklarından Ishin Partisi başkanı Hirofumi Yoshimura, kamu yayıncısı NHK’ye yaptığı açıklamada Takaichi ile görüştüğünü ve 8 ya da 15 Şubat’ta bir erken seçim ilan edilmesine “şaşırmayacağını” söyledi. Bu açıklama, Yomiuri gazetesinin daha evvel isimsiz hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberi güçlendirdi.
Takaichi Devrinde Yen %5 Bedel Kaybetti
Japon yeni, Takaichi’nin 6 Ekim’de iktidardaki Liberal Democratic Party (LDP) liderliğini devralıp kısa mühlet sonra başbakanlığa gelmesinden bu yana yaklaşık %5 paha kaybetti. Takaichi, vazifeye gelirken enflasyonla uğraş için kamu harcamalarını artırma kelamı vermişti.
Piyasalar bu yaklaşımı, Japonya’nın esasen devasa boyutlara ulaşmış kamu borcunun daha da büyümesi manasına geliyor formunda yorumluyor. Erken seçimle birlikte Takaichi’nin Meclis’teki kırılgan çoğunluğunu güçlendirmesi halinde, mali genişleme siyasetlerinin daha rahat uygulanabileceği düşünülüyor.
Borç, Faiz ve Zayıf Yen Kısır Döngüsü
Ekonomistler, bu türlü bir senaryonun Japonya’nın borçlanma maliyetlerini üst çekebileceğine ve bunun da yeni daha fazla baskı yaratacağına dikkat çekiyor. Maliye Bakanlığı zaman zaman kura müdahale sinyali verse de, şu ana kadar bu açıklamalar piyasalarda kalıcı bir tesir yaratmadı.
Zayıflayan yen, ithalat maliyetlerini artırarak enflasyonu da üst itiyor. Bu durum, Takaichi hükümetinin “enflasyonla mücadele” telaffuzuyla çelişkili bir tablo ortaya koyuyor.
Çin Tansiyonu Ek Riski Büyütüyor
Mali risklerin yanı sıra jeopolitik cephede de belirsizlikler artıyor. Takaichi’nin Kasım ayında Tayvan’ın statüsüne ait yaptığı doğaçlama açıklamalar, Japonya ile Çin ortasında diplomatik tansiyona yol açtı.
Bu tansiyon sonrası Pekin idaresinin Japonya’ya yönelik birtakım ekonomik adımlar attığı bildiriliyor. Çinli turistlerin Japonya’ya seyahatlerinde kısıtlamalar getirildiği, en az 12 uçuş çizgisinin iptal edildiği belirtiliyor. Ayrıyeten kimi haberlere nazaran, Japon şirketlerine yönelik ender toprak elementleri ihracatında da kesintiye gidildi.
Analistlere nazaran, erken seçimde Takaichi’nin güçlenerek çıkması halinde bu cins yaptırımların artması ihtimali göz arkası edilemez. Bu da Japon iktisadı üzerinde ek bir baskı manasına geliyor.
Seçim Garantili Değil: LDP Zayıf Zeminde
Ancak erken seçim kararı Takaichi için önemli riskler de barındırıyor. LDP, 2024 sonunda patlak veren “kara fon” skandalı sonrası yaklaşık 70 sandalye kaybetmişti. Takaichi bu skandalı vazifeye geldikten sonra büyük ölçüde görmezden geldi.
Bu süreç, partinin uzun yıllardır birlikte hareket ettiği Komeito ile olan koalisyonun Ekim ayında dağılmasıyla sonuçlandı. Nikkei’ye nazaran, Komeito’nun örgütlü dayanağının kaybı, kırsal tabanı güçlü LDP’ye ek 25 sandalye kaybettirebilir.
Piyasalar İçin Belirsizlik Dönemi
Takaichi’nin erken seçim kararı alması halinde, Japonya iktisadı hem seçim öncesinde hem de sonrasında artan belirsizlikle karşı karşıya kalabilir. Mali disiplinin gevşemesi, yenin zayıflaması ve Çin’le bağlantıların daha da gerilmesi ihtimali, piyasaların temkinli kalmasına neden oluyor.
Bu nedenle yatırımcılar açısından problem yalnızca bir seçim takvimi değil; Japonya’nın ekonomik ve jeopolitik istikametinin nereye evrileceği sorusu olarak öne çıkıyor.
Kaynak: Reuters
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
