Çin’de yüksek teknoloji hamlesi büyümeyi kurtaramıyor
ABD merkezli araştırma kuruluşu Rhodium Group, Çin iktisadına ait yayımladığı raporda, Pekin’in yapay zekâ, robotik ve elektrikli araçlar üzere yeni jenerasyon kesimlere yönelmesinin, ülkenin uzun müddettir devam eden emlak krizini telafi etmek için yetersiz kaldığını vurguladı.
Rapora nazaran 2023–2025 periyodunda yapay zekâ, robotik ve elektrikli araçlar üzere yeni kesimler ekonomik büyümeye sırf 0,8 puanlık katkı sağladı. Buna karşılık, emlak başta olmak üzere klâsik bölümlerde toplam 6 puanlık bir daralma yaşandı. Tahlil, Çin’in resmi bilgileri ile kesim bazlı kaynaklara dayanıyor.
Teknolojik özerklik amacı, ekonomik tabloyu değiştirmiyor
Bu bulgular, Çin’in ABD kaynaklı kısıtlamalara cevap olarak teknolojik özerkliğini artırmaya çalıştığı bir devirde geldi. Mart ayında fiilen başlayacak yeni beş yıllık kalkınma planı kapsamında Pekin idaresi, ileri teknolojilere yönelik devlet yatırımlarını ve teşvikleri artırmayı hedefliyor.
Ancak Rhodium Group ortaklarından Logan Wright’a nazaran mevcut strateji yetersiz. Wright, CNBC’ye yaptığı değerlendirmede, “Çin’in büyüme stratejisi bu haliyle çalışmayacak. Mevcut siyasetlerle hedeflenen GSYH büyüme oranlarına ulaşmaları zor” tabirlerini kullandı.
%5 büyüme amacı için dev yatırım gerekiyor
Çin idaresi son yıllarda yıllık yaklaşık %5 büyüme maksadı koyuyor. Lakin Rhodium Group’a nazaran bu düzeyin korunabilmesi için yeni kesimlerin önümüzdeki beş yılda yedi kat büyümesi gerekiyor. Bu da yıllık yaklaşık 2 puanlık ek yatırım artışı manasına geliyor.
Sadece 2026 yılı için muhtaçlık duyulan ek yatırım fiyatının 2,8 trilyon yuan olduğu belirtiliyor. Bu sayı, 2025 düzeylerinin yaklaşık %120 üzerinde. Rapora nazaran yapay zekâ ve robotik yatırımları kısa vadede artabilir; lakin başka yeni kesimlerin bu süratte büyümeyi sürdürmesi sıkıntı.
Özellikle elektrikli araç kesiminde büyümenin tepeye ulaştığı ve önümüzdeki yıllarda üretim artış suratının yavaşlayabileceği tabir ediliyor.
Gayrimenkul krizi ekonomiyi aşağı çekiyor
Pekin, yüksek teknolojiye öncelik verirken yıllardır süren emlak krizini çözmekte daha isteksiz bir tablo çiziyor. Bir devir iktisadın dörtte birinden fazlasını oluşturan gayrimenkul bölümünde, yeni konut satışları geçen yıl 2009’dan bu yana en düşük seviyelere geriledi.
Küresel yatırım şirketi KKR tarafından yayımlanan makroekonomik görünüm raporuna nazaran, emlak bölümündeki zayıflık 2026 yılında Çin’in GSYH büyümesinden 1,2 puan götürecek. Dijital teknolojilerden beklenen 2,6 puanlık katkıya karşın toplam büyüme kestirimi %4,6 ile sonlu kalıyor.
KKR, 2027’de emlak kaynaklı baskının azalabileceğini öngörse de dijital dallarda ve tüketici talebinde güçlü bir toparlanma beklemiyor.
İstihdam ve ticaret riskleri öne çıkıyor
Rhodium Group tahliline nazaran, yüksek teknoloji dalları daha yüksek fiyatlar sunsa da klasik kesimlere kıyasla çok daha az istihdam yaratıyor. Fabrikalarda artan otomasyon ve Çin’in global imalat içindeki %30’luk payı, önümüzdeki on yılda 100 milyon kişinin işini kaybetmesine yol açabilir.
Genç işsizlik oranı hâlâ yüksek seyrederken, iç talebin yeni yatırımlarla canlandırılamaması Çin’i daha fazla ihracata bağımlı hale getiriyor. Bu da ekonomiyi yeni gümrük tarifeleri ve ticaret kısıtlamalarına karşı savunmasız bırakıyor.
Nitekim ABD’nin yanı sıra Avrupa Birliği ve Meksika da son periyotta Çin menşeli eserlere yönelik gümrük vergilerini artırdı.
Pekin: Uzun vadeli dönüşüm şart
Çinli yetkililer ise kısa vadeli büyümeden fazla uzun vadeli dönüşüme vurgu yapıyor. Çin Ticaret Bakanlığı yetkililerinden Zhang Jianping, siyasetlerin çok yıllı bir inovasyon stratejisine dayandığını ve çelik ile gayrimenkul üzere klâsik bölümlerin de yeni teknolojilerle dönüşmesi gerektiğini savundu.
Kaynak: CNBC, Rhodium Group, KKR
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
