DTSO açıkladı: Şirket kapanmaları tarihi zirvede, sermaye batıya kaçıyor
Özet:
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’nın (DTSO) 2025 bilgileri, kent iktisadında krizin derinleştiğini ortaya koydu. Şirket kapanma oranları görülmemiş düzeylere çıkarken, konkordato müracaatları son beş yılın toplamını aştı. Finansmana erişimde yaşanan ayrımcılık tezleri ve yüksek faizler nedeniyle çok sayıda şirket merkezini batı vilayetlerine taşıdı.
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, “2025 İktisat Kıymetlendirme ve 2026 Beklentiler” toplantısında Diyarbakır iktisadına ait çarpıcı datalar paylaştı. Kaya, 26 bin üyeli odada şirket kapanma oranlarının tarihî olarak en yüksek düzeylere ulaştığını söyledi.
Geçmiş yıllarda yüzde 20 bandında seyreden açılan-kapanan şirket rasyosunun 2025’te yüzde 40’a çıktığını belirten Kaya, “İki şirketin kurulduğu ortamda bir şirket kapanıyor. Bu tablo krizin ne kadar derinleştiğini açıkça gösteriyor” dedi. En fazla kapanmanın yaşandığı bölümlerin başında ise dokuma, beyaz eşya ve e-ticaret geldi.
Konkordato patladı, iflas riski büyüyor
Ekonomik tıkanıklığın bir öbür göstergesi olarak konkordato müracaatlarında da sert bir artış yaşandı. Kaya’nın verdiği bilgilere nazaran, 2025 yılında ilan edilen konkordato sayısı, evvelki beş yılın toplamını geçti.
Son beş yılda toplam sekiz firmanın konkordato talebinde bulunduğunu hatırlatan Kaya, “Sadece 2025 yılında dokuz işletme konkordato ilan etmek zorunda kaldı” dedi. Bu artışın finansmana erişimde yaşanan sıkıntılar ve yüksek faiz ortamıyla direkt temaslı olduğu vurgulandı.
“Faiz düşmezse 2026 daha karanlık olacak”
Toplantıda 2026’ya ait ihtarlarda bulunan Kaya, enflasyondaki gerilemenin faiz oranlarına yansımamasının önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.
“Enflasyonda gözle görülür düşüşler olmasına karşın faiz oranları hâlâ çok yüksek. Kaygımız şu: 2026’da enflasyon düşse bile faizler birebir ölçüde gerilemezse, işletmeler üzerindeki yük daha da artacak” sözlerini kullandı.
Finansman ayrımcılığı sermayeyi batıya taşıyor
Diyarbakır’da sermaye göçü 2025’te kritik bir eşiği aştı. Datalara nazaran, geçen yıl 104 lokal firma merkezini batı vilayetlerine taşıdı. Bu göçün ardında iki temel neden öne çıkıyor: bankaların bölge firmalarına yönelik olumsuz finansman tavrı ve batıdaki ihalelerde yaşandığı argüman edilen ayrımcılık.
Kaya, Diyarbakır merkezli firmaların batı vilayetlerindeki ihalelerde dezavantajlı pozisyona itildiğini savunarak, “Şirketlerimiz eşit şartlarda yarışamadıkları için merkezlerini taşımak zorunda kalıyor” dedi.
Güvenlik siyasetleri pazar kaybı yarattı
Toplantıda, Suriye ve Irak ile ticari bağların güvenlik merkezli siyasetler nedeniyle zayıfladığına da dikkat çekildi. Kaya, Türkiye’nin Irak pazarındaki pozisyonunun dramatik biçimde gerilediğini belirterek şu sözleri kullandı:
“2014’te Türkiye, Irak’ın ithalatında birinci sıradaydı. Bugün üçüncü sıraya düştük. Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin bizi geçti. Biz güvenlikle uğraşırken, diğerleri gelip pazarımızı aldı.”
Ayrıca Diyarbakır Havalimanı’ndaki ILS aygıtı ve pist sıkıntılarının tamirinin iki yıl sürecek olmasının “kent için kabul edilemez” olduğu vurgulandı.
“Sanayici üvey evlat muamelesi görüyor”
Toplantıda kelam alan Diyarbakır OSB Başkanı Mustafa Fidan, üreticinin giderek yalnız bırakıldığını söyledi.
“Son periyotta endüstrici daima ikinci plana itildi. Sanayiciye adeta üvey evlat muamelesi yapılıyor. Yüksek faizlerle üretimin sürdürülmesi mümkün değil” diyen Fidan, üretimin ve istihdamın önemli risk altında olduğunu söz etti.
DTSO’nun açıkladığı datalar, Diyarbakır özelinde yaşanan ekonomik krizin sırf lokal değil, yapısal meselelere işaret ettiğini ortaya koyuyor. Yüksek faiz, finansmana erişimde eşitsizlik ve bölgesel ticaret kayıpları, 2026’ya girerken kent iktisadı için alarm zillerinin çaldığını gösteriyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
Kaynak: HalkTV
