Çin’in stratejik hamlesi petrol bolluğuna rağmen fiyatları tutuyor

Dünya iktisadında gelecek yıl için rekor seviyede petrol fazlası öngörülmesine karşın fiyatlarda önemli bir düşüş yaşanmıyor. Analistler, Çin’in sessizce sürdürdüğü stratejik petrol stoklamasının bu durumu açıklayabileceğini düşünüyor.

Rekor arz ikazlarına karşın Brent 67 dolar civarında

Uluslararası güç ajansları, büyük yatırım bankaları ve analistler, 2026 yılına kadar global petrol arz fazlasının günlük 3,3 milyon varile ulaşabileceğini öngörüyor. Bu derece büyük bir fazlanın fiyatları 50 doların altına çekmesi beklenirken, Brent petrol hâlâ 67 dolar düzeylerinde süreç görüyor.

Vadeli süreçler piyasaları da bu fazlaya ait bir çöküş sinyali vermiyor. Macquarie’nin global güç stratejisti Vikas Dwivedi, “Piyasa devasa bir arz fazlasını bekliyor ancak fiyatlar düşmüyor. 67 değil de neden 47 dolar değiliz?” diye soruyor.

ABD ve IEA’dan dikkat çeken tahminler

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), son raporunda 2026 yılında günlük 3,3 milyon varil fazlalık beklerken, ABD Güç Bilgi Dairesi (EIA) de bu yılın ikinci yarısında günlük 2,1 milyon varil, 2025’te ise 1,7 milyon varil fazla üretim öngörüyor.

Macquarie, bu yılın son çeyreği ve gelecek yılın birinci çeyreğinde arz fazlasının 3 milyon varile ulaşabileceğini, Rystad ise 2025 için günlük ortalama 2,2 milyon varil fazlalık bekliyor.

2020 pandemisinden daha büyük bir arz fazlası yolda olabilir

Tahminler tutarsa, 2025’teki arz fazlası, 2020’de COVID-19 pandemisi nedeniyle yaşanan talep çöküşünden bile büyük olabilir. O periyot petrol fiyatları 42 dolara kadar düşmüş, ABD’de WTI kontratları süreksiz olarak negatife inmişti.

Ancak bu yıl, OPEC+ arzı artırmasına karşın petrol fiyatları hayli dirençli kaldı. Piyasalar hala “backwardation” durumunda; yani yakın vadeli petrol fiyatları ileri vadeli fiyatlardan yüksek. Bu ekseriyetle sıkışık bir piyasa sinyali verir, fazlalık değil.

Fazla petrol görünmeyen yerlerde stoklanıyor

Bu çelişkinin açıklaması ise stoklamanın lokasyonu olabilir. Dwivedi’ye nazaran, fazla petrol, ABD’nin Cushing yahut Avrupa’nın Rotterdam üzere görünür merkezleri yerine Asya’da ve yüzer depolarda tutuluyor. “Bu stoklar piyasa uzmanları dışında görünmediği sürece fiyatlar üzerinde tesiri az olur,” diyor.

Özellikle Çin’in, stratejik rezervlerini genişletmek emeliyle agresif biçimde petrol alımı yaptığı görülüyor. IEA’ya nazaran, Çin ikinci çeyrekte günlük 900 bin varil stok yaparken, Temmuz’da bu oran yavaşladı. Macquarie’ye nazaran şu an hâlâ günde yaklaşık 500 bin varil stok yapılıyor.

Çin’in motivasyonu: Yaptırımlar ve dolarizasyon

Çin’in bu petrol alımlarına resmi bir açıklama getirmemesi dikkat çekiyor. Lakin analistler Pekin’in muhtemel Batı yaptırımlarına karşı hazırlık yaptığına inanıyor. Energy Aspects’in kurucusu Amrita Sen’e nazaran, bu stoklama tıpkı vakitte Çin’in “de-dolarizasyon” stratejisinin de bir modülü. “Yuan’ın mümkün bedel kaybına karşı korunmak istiyorlar,” diyor Sen.

Talep artışı yavaşlıyor, üretim rekor kırıyor

IEA’nın iddialarına nazaran, global petrol talebi 2025 yılında yalnızca 700 bin varil artarak 104,6 milyon varile ulaşacak. Bu, pandemi dışında en yavaş yıllık büyüme manasına geliyor. Buna karşılık üretimin bu yıl 2,7 milyon, gelecek yıl ise 2,1 milyon varil artarak 107,9 milyon varile ulaşması bekleniyor.

Ancak IEA bile stokların günde 3,3 milyon varil artacağını kestirim etmiyor. IEA’nın petrol piyasaları yöneticisi Toril Bosoni, “Eğer arz tarafı müdahale etmezse, çok büyük bir fazla oluşur. Fakat piyasa sonunda buna karşılık verir,” diyor.

OPEC+ artışı vaat ediyor lakin sonlu kapasiteye sahip

OPEC+ Nisan ayından bu yana üretim kotalarını 2,5 milyon varil artırmış olsa da, uzmanlara nazaran gerçek artış 1,5 milyon varili geçemeyecek. Zira birçok üye ülke zati kapasite sonuna ulaşmış durumda.

Sen, bu nedenle iddia edilen kadar büyük bir arz fazlası oluşmayacağını, fiyatların da 40 dolara kadar düşmeyeceğini savunuyor. “Çin’in alımları sürdükçe ve OPEC+ kapasitesi hudutlu epeyce, aşağı istikametli risk hudutlu kalır,” diyor.

Piyasa düşüş bekliyor fakat sürpriz yok

Macquarie ise tam bilakis, fiyatların süratli bir formda çökeceğini öngörüyor. Dwivedi, görünür stok alanlarında artış başladığında, fizikî petrol traderlarının “piyasada çok fazla petrol var” diyerek fiyatları aşağı çekebileceğini söylüyor.

Ancak tıpkı vakitte şunu da ekliyor: “Ne vakit herkes tıpkı istikamette düşünürse, o senaryo genelde gerçekleşmez. Ayı piyasası sürpriz gerektirir, burada ise sürpriz yok.”

Kaynak:  FT

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan haftalık strateji raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Bize e-mail atın: [email protected]
Abonelik fiyatlıdır ve yalnızca kurumlara hitap eder. Yatırım tavsiyesi içermez.