2026’ya Girerken Küresel Ekonomi: Yapay Zekâ, Ticaret Savaşı ve Mali Riskler Gündemde
Özet:
Geride kalan yıl; yapay zekâ yatırımlarındaki patlama, ABD–Çin tansiyonunun kalıcılığı ve artan mali risklerin global piyasalar üzerindeki tesirini net biçimde ortaya koydu. Bu başlıklar 2026’ya da damga vuracak. Lakin 2025’te öne çıkan kimi anlatılar zayıflarken, global iktisat yeni ve güçlü bir periyoda farklı risklerle giriyor.
1. Yapay Zekâ Büyümeyi Desteklemeye Devam Edecek, Balon da Şişecek
2026, yapay zekânın dönüştürücü gücüne dair yeni delillerin ortaya çıktığı bir yıl olacak. Lakin bu teknolojinin ekonomik kazanımları eşit dağılmayacak. Kısa vadede büyümeye en güçlü katkı ABD’den gelecek ve bu katkı yüklü olarak yapay zekâ altyapısına yönelik sermaye yatırımlarındaki artıştan kaynaklanacak.
ABD’de verimlilik artışı birinci sinyallerini vermeye başlasa da, 2026’daki büyüme ivmesi temel olarak yatırımlara dayanacak. Yapay zekânın ABD iktisadına katkısı şimdiden hissediliyor; yılın birinci yarısında büyümeye yaklaşık 0,5 puanlık katkı sağladığı hesaplanıyor. Bu eğilimin sürmesiyle ABD iktisadının 2026’da %2,5 büyümesi bekleniyor.
ABD dışındaki tablo ise daha zayıf. Yapay zekâ yatırımları ve benimsenme süreci Avrupa ve öbür bölgelerde yavaş ilerliyor. Bu farkın kısa vadede kapanması beklenmiyor. Bu nedenle Avrupa’nın ABD’ye kıyasla zayıf performansını sürdürmesi öngörülüyor. İngiltere ve Euro Bölgesi için büyüme kestirimleri sırasıyla %1,2 ve %1,0 düzeylerinde kalıyor.
Borsalar açısından bakıldığında, 2025’teki güçlü yükselişin gerisindeki ana itici güçlerden biri de yapay zekâ iyimserliği oldu. Bilhassa ABD pay senetlerinde değerlemeler yüksek seyrediyor. Lakin 1990’ların sonundaki teknoloji balonuyla kıyaslandığında şimdi çok düzeylere ulaşılmış değil. Şirket kârlılıklarının güçlü kalmasıyla birlikte, pay senetlerinde yükselişin bir mühlet daha devam etmesi bekleniyor. Bu çerçevede S&P 500 endeksinin 2026 sonunda 8.000 düzeyine ulaşabileceği öngörülüyor.
2. Çin Düşük Büyüme ve Deflasyon Kıskacında Kalacak
2025, Çin’in yapay zekâ alanında kimi kritik teknolojilerde ABD ile ortasındaki farkı kapattığı bir yıl oldu. Lakin teknolojik ilerlemeye karşın Çin iktisadının yapısal meseleleri devam ediyor. Üretimi talebin önünde tutan büyüme modeli, kronik kapasite fazlası ve zayıf iç tüketim yaratmaya devam ediyor.
Yetkililer sorunun farkında olduklarını vurgulasa da, 2026’da bu dengesizliğin ortadan kalkması beklenmiyor. Açıklanan siyasetler kapasite azaltımına yönelik somut adımlar içermiyor. Büyük çaplı fabrika kapanmaları ve istihdam kayıplarını telafi edecek güçlü bir teşvik paketi de gündemde değil.
Mart ayında açıklanması beklenen yeni Beş Yıllık Plan’da hane halkı tüketiminin GSYH içindeki hissesinin artırılması hedeflenebilir. Lakin önceliğin yeniden sanayi kapasitesi, teknolojik yeterlilik ve global rekabet olacağı anlaşılıyor.
Bu tablo altında Çin iktisadının 2026’da da yaklaşık %3 büyüme suratında kalması bekleniyor. Arz-talep dengesizliği ise ticaret fazlasını büyütmeye ve deflasyonist baskıları artırmaya devam edecek. Bu durum devlet tahvili faizlerini aşağı çekiyor. Çin’in 10 yıllık tahvil faizi bu yıl birinci kere Japonya’nın altına indi ve farkın 2026’da daha da açılması bekleniyor.
3. Ticaret Savaşı Bitmedi, Hal Değiştiriyor
ABD ve Çin başkanları ortasında Ekim sonunda varılan muahede ve ABD’nin öteki ticaret ortaklarıyla yaptığı düzenlemeler, ticaret savaşını sona erdirmedi. 2026, ABD’nin uyguladığı tarifelere global ticaretin ahenk sağladığı ve ABD–Çin ayrışmasının yeni boyutlar kazandığı bir yıl olacak.
Mevcut muahedeler yeni bir tarife tırmanışını şimdilik engellese de, bir yıllık “son kullanma süresi” 2026’nın sonlarına gerçek yeni bir tansiyon riski yaratıyor. Ayrıyeten ABD’nin tarife gelirlerine artan bağımlılığı, bu bariyerlerin kolay kolay kaldırılmayacağını gösteriyor.
Tedarik zincirleri kritik eserlerde Çin dışına kaymaya devam ederken, ABD–Meksika–Kanada Anlaşması’nın (USMCA) tekrar müzakere edilmesi Çinli firmaların dolaylı ihracat yollarını zorlaştırabilir. Yatırım ve teknoloji transferleri üzerindeki kısıtlamalar da artabilir.
Özetle, 2025’teki sert ticaret şoklarının tekrarı beklenmese de, ABD ve Çin ortasındaki ekonomik kopuş 2026 boyunca global ticaret, sermaye ve teknoloji akımlarını şekillendirmeye devam edecek.
4. Merkez Bankaları Faiz İndirecek, Lakin Herkes Tıpkı Ölçüde Değil
2026, global ölçekte mali gevşemenin sürdüğü bir yıl olacak. Lakin faiz indirimlerinin suratı ve boyutu ülkeden ülkeye önemli farklılıklar gösterecek.
ABD’de ekonomik dayanıklılık ve çekirdek enflasyonun %3 civarında kalması, faiz indirimlerinin piyasa beklentilerinden daha hudutlu olmasına yol açabilir. Bu ay bir indirim daha gelse bile, 2026 boyunca sırf bir ek indirim bekleniyor. Bu senaryoda siyaset faizi %3,25–3,50 bandında kalabilir. Bu durum, daha agresif indirim isteyen Trump idaresiyle Fed ortasında tansiyon yaratma potansiyeli taşıyor.
Euro Bölgesi’nde ise zayıf büyüme ve düşük enflasyon, mevduat faizinin %1,5 düzeyine kadar gerilemesine imkan tanıyabilir. İngiltere’de enflasyonun beklenenden süratli düşmesi ve mali sıkılaşma ile birlikte faizlerin %3 düzeyine inmesi öngörülüyor.
Gelişen ülkelerde, bilhassa Brezilya’da yüksek gerçek faizler Merkez Bankası’na daha geniş bir hareket alanı sunuyor. Selic faizinin 2026 sonunda %11,25 düzeyine düşmesi bekleniyor.
Japonya ise bu tabloda ayrışıyor. Sıkı işgücü piyasası ve mali takviyeler nedeniyle Japonya Merkez Bankası’nın faiz artırımlarına devam etmesi ve siyaset faizinin %1,25 düzeyine çıkması öngörülüyor.
Bu senaryoda doların euro ve sterline karşı görece güçlü kalması, yenin ise dolara karşı sonlu kıymet kazanması bekleniyor.
5. Mali Riskler Piyasaların Peşini Bırakmayacak
2025’te vakit zaman piyasaları sarsan kamu maliyesi kaynaklı endişeler, 2026’da da gündemde kalacak. ABD, Fransa ve kısmen İngiltere yüksek bütçe açıkları ve ağır borç yükleriyle öne çıkıyor. İtalya’nın bütçe istikrarı görece daha güzel olsa da düşük büyüme ve yüksek borç oranı risk oluşturuyor.
Negatif faiz periyodundan müspet gerçek faiz ortamına geçiş, borç servis maliyetlerini süratle artırdı. Kritik soru ise şu: “Ne kadar borç fazla sayılır?” Net bir eşik olmasa da, siyasi yahut ekonomik şoklar yatırımcı algısını süratle değiştirebiliyor.
2026’da bu çeşit bir kırılmanın siyasi kaynaklı olma ihtimali daha yüksek görülüyor. Fransa’daki 2027 seçimlerine dair belirsizlikler, İngiltere’de mümkün bir iktidar değişimi yahut ABD’de mali disiplinin gevşediği algısı, tahvil piyasalarında ani satışlara yol açabilir.
Merkez bankalarının faiz indirimleri ve örtük finansal baskılama siyasetleri, genel olarak tahvil piyasalarını istikrarda tutabilir. Fakat kısa müddetli ve sert satış dalgaları 2026 boyunca vakit zaman tekrar edebilir.
Kaynak, Neil Shearing, Capital Group
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik fiyatlıdır. Şartları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
